Rechtshulp is een vorm van beschaving

De bezuinigingen op de rechtsbijstand treffen niet alleen minvermogende burgers en een deel van de advocaten, maar raken de rechtsstaat in zijn kern.

Gefinancierde rechtsbijstand geeft iedereen toegang tot het recht, óók als je je geen dure advocaat kunt permitteren, óók als je standpunt de overheid niet welgevallig is. Gefinancierde rechtsbijstand is een uitdrukking van de scheiding der machten en van bescherming van zwakkeren in de samenleving, die in de gelegenheid moeten worden gesteld hun gelijke rechten af te dwingen.

Het grootste gevaar lopen de mensen die van rechtsbijstand afhankelijk zijn. Hun zaak krijgt niet de noodzakelijke aandacht, of ze krijgen helemaal de kans niet om hun zaak voor de rechter te brengen. De Raad voor Rechtsbijstand, die bepaalt wie er voor gefinancierde rechtshulp in aanmerking komt, wijst steeds meer zaken af die hij zelf niet haalbaar of opportuun vindt. Laatst vroeg de Raad mij het feitelijk bewijs in een zaak te verschaffen. Is dat bewijs naar zijn oordeel niet sterk genoeg, dan krijgt mijn cliënt waarschijnlijk geen rechtsbijstand en zal ze dus nooit een rechterlijk oordeel over haar zaak verkrijgen.

Maar in een rechtsstaat is het de rechter die over de rechtmatigheid van aanspraken beslist. Dat zou ook moeten gelden voor mensen die van gefinancierde rechtshulp afhankelijk zijn. Steeds vaker gaat de Raad voor Rechtsbijstand op de stoel van de rechter zitten en sluit zo de weg naar de rechtbank voor betrokkenen af.

Een advocaat in een vreemdelingenzaak die zonder zitting wordt afgedaan - het overgrote deel van die zaken in beroep - krijgt als de bezuinigingen doorgaan nog maar 210 euro voor de volledige procedure in plaats van 840 euro. Geen advocaat kan voor dat bedrag de noodzakelijke juridische bijstand verlenen. Hij moet zich ervan afmaken, of het uit naastenliefde doen. Maar advocaten die zich op dergelijke zaken toeleggen, kunnen dat liefdewerk vaak niet compenseren met commerciele opdrachten. Het voortbestaan van deze kantoren is in gevaar.

De sociale advocatuur doet sceptici denken aan de jaren zeventig, toen 'advokatenkollektieven' als paddestoelen uit de grond schoten en er een ongebreideld geloof bestond in idealen van de verzorgingsstaat. Niet meer van deze tijd, heet het. Toch verlenen tal van advocaten dagelijks juridische bijstand op basis van gefinancierde rechtshulp. Bezuinigingen op de rechtsbijstand brengen nu de toegang tot het recht en de scheiding der machten in gevaar.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden