Rechtsgang gebaat bij échte verhoorbijstand

Het 'nieuwe' recht op verhoorbijstand dreigt een wassen neus te worden. Sidney Smeets en Annelies Sennef bepleiten een veel actievere deelname van de advocaat tijdens het verhoor.

De Hoge Raad sprak op 22 december 2015 het verlossende woord. Het recht op rechtsbijstand tijdens het verhoor, moet per 1 maart a.s. geregeld zijn. Rijkelijk laat, want de Europese Richtlijn waarin dat recht is vastgelegd bestaat al sinds 2013.

Met de deadline van de Hoge Raad in zicht publiceerde de Rijksoverheid vorige week plots een 'factsheet voor professionals' waarin uiteen werd gezet hoe de verhoorbijstand eruit gaat zien.

De advocaat mag éénmaal vragen om een onderbreking van het verhoor en verder alleen voor aanvang en na afloop opmerkingen maken of vragen stellen. Daarnaast mag de advocaat de verhorend ambtenaar erop wijzen dat de verdachte de hem gestelde vragen niet begrijpt, dat de verhorend ambtenaar ontoelaatbare druk uitoefent op de verdachte of dat de fysieke of psychische toestand van de verdachte zodanig is dat het niet verantwoord is het verhoor voort te zetten. Als de advocaat in de ogen van de politie de orde of voortgang van het verhoor verstoort, kan hem de toegang worden ontzegd. Het verhoor mag niet worden opgenomen.

undefined

Farce

De hiervoor geschetste invulling van de verhoorbijstand is een farce. Als advocaten met deze gang van zaken akkoord gaan, verworden zij tot trekpoppen die stilletjes bij het verhoor aanschuiven zodat achteraf daarover niet meer geklaagd kan worden. Deze beperkte invulling is ook in strijd met de Europese Richtlijn. Volgens de Richtlijn is de advocaat niet zomaar aanwezig bij het verhoor, maar verleent hij rechtsbijstand. De advocaat hoort dus geen passieve toeschouwer te zijn, maar een actieve deelnemer die als een bok op de haverkist de rechten van de verdachte beschermt.

De factsheet is gebaseerd op twee wetsvoorstellen die nog niet door de Tweede Kamer zijn behandeld en van meet af aan onder vuur liggen. De Nederlandse Orde van Advocaten wijst er al sinds 2014 op dat deelnemen aan een verhoor inhoudt dat de advocaat vragen stelt, verduidelijking vraagt, bevoegd is om het verhoor te onderbreken voor overleg met zijn cliënt, zijn cliënt wanneer hij dat nuttig vindt adviseert en opmerkingen maakt over het verslag. Om tot een goed proces-verbaal van verhoor te kunnen komen, is dit alles geen overbodige luxe.

undefined

Kwaliteit van rechtsgang

We moeten af van de ongefundeerde angst voor een actieve raadsman in de verhoorkamer. Talloze landen zijn ons al succesvol voorgegaan. Ook moeten we ons niet laten vangen door de in Nederland vaak overheersende kruideniersmentaliteit.

Tegen inmenging van de overheid in hun leven horen burgers zich krachtig te kunnen verdedigen. Een goede rechercheur zou een actieve rol van een raadsman juist moeten verwelkomen. Dat bevordert immers de kwaliteit van de rechtsgang als geheel. Wij roepen dan ook op tot een ruimhartige regeling die de geest van de Europese Richtlijn niet tekortdoet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden