Rechtse Hindoes bewaken agenda van nieuwe pragmatische premier India

NEW DELHI - India heeft een nieuwe regering. De leider van de rechts-nationalistische Bharatiya Janata Partij (BJP), Atal Behari Vajpayee, is donderdag beëdigd als premier van een coalitiebewind. Het nieuwe kabinet kan op dit moment niet rekenen op de steun van een meerderheid in het parlement, maar heeft tot 31 mei de tijd het vertrouwen te winnen.

De BJP heeft vier andere, regionale partijen uitgenodigd aan de regering deel te nemen. Eén daarvan, de Samata Partij, zegt zich pas aan te zullen sluiten als overeenstemming is bereikt over een “gezamenlijk minimum-programma” en beperkt zich voorlopig tot passieve steun. Met de huidige partners kan de BJP rekenen op in totaal 194 zetels in het parlement. Voor het winnen van een vertrouwensvotum zijn 75 extra stemmen nodig.

President Shankar Dayal Sharma besloot woensdagmiddag de 69-jarige Vajpayee uit te nodigen voor de vorming van een nieuwe regering. De beslissing van het staatshoofd heeft de woede gewekt van een coalitie van centrumlinkse partijen, het zogeheten Nationaal Front (NF), dat wilde gaan formeren. Het Front zegt nu reeds over een parlementaire meerderheid te beschikken.

Die meerderheid is onder meer gebaseerd op de steun van de Congres Partij, de grote verliezer van de recente verkiezingen. De brief waarin de Congres Partij aan president Sharma haar steun voor het NF kenbaar maakte, bereikte het staatshoofd pas laat in de middag. Volgens sommige leden van het NF heeft Congresleider en scheidend premier Narasimha Rao de schriftelijke steunbetuiging bewust enige tijd achtergehouden.

“Ik lag te slapen. Toen ik wakker werd, ontving ik het goede nieuws dat u bent uitgenodigd om de nieuwe regering te vormen”, aldus Rao in een telefonische gelukwens aan BJP-leider Vajpayee. De officiële woordvoerder van de Congres Partij heeft echter verklaard dat zijn partij bij een vertrouwensvotum tegen de Bharatiya Janata Partij zal stemmen. De vraag is of dat voor de gehele partij zal gelden. Volgens het Nationaal Front, dat voorlopig dus is gepasseerd, kan de beslissing van de president slechts leiden tot 'koehandel', bedoeld om partijen of individuele parlementariërs over te halen tot steun aan de BJP. In de wandelgangen van het Indiase parlement, de Lok Sabha, zijn hiervoor al bedragen tot een miljoen gulden genoemd. Vajpayee zelf heeft gezegd zich van dergelijke praktijken te zullen onthouden.

Waterloo

“Het Waterloo voor de BJP zal komen op de vloer van het parlement”, aldus leiders van het NF, die voor komende maandag reeds protestbetogingen hebben aangekondigd. Het is voor de centrumlinkse coalitie evenwel zaak om de komende twee weken de rijen gesloten te houden. Volgens de BJP zullen met name regionale partijen uit het zuiden van India, die op dit moment deel uitmaken van het NF, alsnog tot steun aan een BJP-bewind besluiten. De zuidelijke politici zelf spreken dit tegen.

“Ik zou niet weten welke methoden de BJP kan gebruiken om die steun te winnen”, zo zei M. Karunanidhi, deelstaatpremier van het zuidelijke Tamil Nadu en leider van de regionale DMK. Volgens de traditie stelt zijn partij zich echter steeds op achter de landelijke regering. De toezegging van meer bestuurlijke bevoegdheden voor deelstaten als Tamil Nadu kan opnieuw tot een dergelijke opstelling leiden.

Met de DMK zou de BJP 17 van de benodigde 75 extra stemmen binnenhalen. De overige steun kan komen van splinterpartijen en onafhankelijke kandidaten (17), van de AGP uit het noord-oostelijke Assam (5), de TDP uit Andhra Pradesh (16) en het TMC uit Tamil Nadu (20). De TDP heeft te kennen gegeven meer macht voor de deelstaten te willen. Enkele leiders van het TMC zijn bovendien uit op landelijke ministersposten.

Steun

De steun hangt ook af van inhoudelijke compromissen waartoe Vajpayee en zijn Bharatiya Janata Partij bereid zullen zijn. De nieuwe BJP-premier heeft in dit verband tevens te maken met de extreme rechtervleugel binnen zijn partij. Vajpayee staat bekend als een gematigd en pragmatisch politicus. De BJP is echter gelieerd met nationalistische hindoebewegingen als RSS en VHP, die de conservatieve agenda van de partij bewaken.

In dat kader valt op dat Vajpayee reeds nu heeft verklaard zich in te zetten voor de bouw van een hindoe-tempel in de plaats Ayodhya, waar fanatieke hindoes in december 1992 een eeuwenoude moskee verwoestten. Die gebeurtenis leidde tot hevige rellen tussen moslims en hindoes, waarbij honderden doden vielen. Volgens Vajpayee stelt de BJP echter de “communale harmonie” in India voorop. In het voorlopige kabinet is een post aan een moslim toebedeeld.

Het Indiase zakenleven heeft opgetogen op de verkiezing van Vajpayee tot premier gereageerd. Volgens een woordvoerder van de gezamenlijke Kamers van Koophandel is Vajpayee “een dynamische persoonlijkheid met een liberaal perspectief en een flexibele benadering”. De nieuwe BJP-regering zou doorgaan met het beleid van economische hervormingen, dat in de afgelopen vijf jaar onder de Congres Partij op gang is gebracht.

Investeringen

De BJP heeft echter eerder te verstaan gegeven dat buitenlandse investeringen in India alleen welkom zijn in die sectoren waarin het land niet zelfvoorzienend is. Multinationals die zich reeds in het Zuidaziatische land hebben gevestigd, wordt niets in de weg gelegd. Voor nieuwe buitenlandse bedrijven in bijvoorbeeld de voedselindustrie geldt evenwel dat zij “nog even moeten wachten”.

Premier Vajpayee zegt te streven naar een “kernwapenvrije wereld”. In de praktijk betekent dit waarschijnlijk dat de BJP het verdrag over de verspreiding van kernwapens weigert te tekenen als de bestaande kernmachten zich niet vastleggen op algehele nucleaire ontwapening. In het partijprogramma staat dat de BJP bereid is in het nucleaire 'drempelland' India tot de productie van een kernwapen over te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden