Rechts wil de macht overnemen

Campagnemedewerkers van de verslagen McCain nemen afscheid van elkaar. (FOTO AP) Beeld
Campagnemedewerkers van de verslagen McCain nemen afscheid van elkaar. (FOTO AP)

De conservatieve vleugel van de Amerikaanse Republikeinen probeert de leiding van de zieltogende partij in handen te krijgen.

Twintig conservatieve leiders kwamen gisteren samen in Virginia. Ze wilden, meteen na de forse nederlaag in de verkiezingen van dinsdag, plannen smeden om de Republikeinse partij weer stevig in rechts vaarwater te brengen.

De groep hoopt in januari een geestverwant tot nieuwe nationale partijvoorzitter verkozen te krijgen. „Dat wordt de belangrijkste gebeurtenis van het komende half jaar”, zo stelde Grover Norquist, die een anti-belastingenorganisatie aanvoert.

Ook in het Huis van Afgevaardigden stelden gisteren vooral jongere conservatieven zich kandidaat om de fractie te leiden. De belangrijkste onder hen is Eric Cantor, een afgevaardigde uit Virginia, die geldt als een voorstander van strenge begrotingsdiscipline. Cantor wil de nummer twee in de fractie worden.

Al dat gemanoeuvreer komt op een moment dat de partij zich, na de fikse nederlaag van deze week en eerder al die van 2006, moet herbezinnen op haar nieuwe koers. Ze heeft geen duidelijke nationale leiders die aan dat debat richting kunnen geven. De conservatieven proberen in dat gat te springen.

In hun ogen is de verklaring voor de nederlagen duidelijk. Zittend president Bush „dwaalde af van de visie van president Reagan”, aldus Norquist. Die stond voor een kleine overheid en zo min mogelijk regelgeving. „We weten dat als (een Republikeinse presidentskandidaat) Reagan volgt, hij wint”.

Ook Rush Limbaugh, deken van de rechtse talkradio-presentatoren, vindt dat de Republikeinen weer naar hun oude boodschap van persoonlijke vrijheid en lage belastingen terug moeten. „De partij moet weer worden wat ze echt is, anders zie ik geen toekomst voor haar.”

De conservatieven zien volop kansen op winst na zo’n herbezinning op zijn wortels. Zij wijzen op peilingen die op de verkiezingsdag zijn gehouden. Daarin noemt 34 procent van de Amerikanen zich conservatief. Dat is gelijk aan het cijfer van vier jaar terug.

Het aantal kiezers dat zichzelf gematigd noemt steeg met één procent naar 45. Het aantal linkse kiezers daalde van 22 naar 21 procent. „We zijn nog steeds een centrum-rechts land”, stelde ex-partijleider Tom DeLay. Dat zou ook blijken uit succesvolle referenda in drie staten tegen het homohuwelijk.

Amerika blijft behoudend als het om belastingen en waarden gaat, aldus DeLay. „De Amerikanen hebben nooit het vertrouwen verloren in het conservatisme”. Ze moeten daar alleen „weer aan herinnerd worden en zij moeten [na Bush] weer leren vertrouwen op echte conservatieven.”

Gematigde Republikeinen roepen dat naar rechts opschuiven de partij nog verder in de problemen brengt. „De partij moet haar basis verbreden, niet versmallen”, meent columnist Kathleen Parker. Gouverneur Tim Pawlenty van Minnesota wil dat de partij diverser wordt. „We kunnen geen meerderheidspartij zijn en bijna geen steun onder zwarten en maar beperkte steun onder Latino’s hebben.”

Hij gelooft dat het mantra van lage belastingen en kleine overheid uit de tijd is. „We moeten een inhaalslag maken op de belangrijkste thema’s van deze tijd: gezondheidszorg, schone energie en onderwijs.”

Pawlenty geldt als een potentiële nationale leider. Vicepresidentskandidaat Sarah Palin wil dat ook zijn. De meningen over haar zijn in de partij verdeeld. De conservatieven zijn nog steeds geïntrigeerd door haar. Maar een gematigde commentator noemde haar eerder een „kanker” voor de partij.

Rechts kijkt ook naar gouverneur Bobby Jindal van Louisiana, de zoon van Indiase immigranten. Hij geeft over twee weken een rede voor een conservatieve organisatie in Iowa. Die staat houdt in 2012 de allereerste voorverkiezingen. Jindal wil weten hoe hij in Iowa ligt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden