Rechts tv-geluid is fris, maar vluchtig

Alex de Vries en Petra Grijzen van WNL. (Trouw)

Hoe rechts de nieuwe omroepen PowNed en WNL zich ook presenteren en hoe fris hun geluid ook is, op de publieke tv kan de burger met zorgen om de immigratiepolitiek het best terecht bij de gevestigde omroepen.

Ze beloofden Hilversum op te schudden met een nieuw geluid: de nieuwe omroepen Wakker Nederland (WNL) en PowNed. Want de programma’s bij de publieke omroep waren politiek-correct en (te) links, was de kritiek. De bezorgde burger die kritisch is over de multiculturele samenleving vond zijn kijk op de samenleving niet terug op tv. Daarom moest het roer om. Trouw keek een weekje tv om te zien hoe de nieuwkomers de actualiteit anders verslaan dan de gevestigde partijen binnen het bestel. De kabinetsformatie, met daarbij de immigratiepolitiek hoog op de agenda, leek een mooie testcase. Brengen WNL en PowNed echt een nieuw geluid?

Woensdag. Zowel ’Nieuwsuur’ als ’Uitgesproken’, dat vandaag wordt verzorgd door WNL, komt met een portret van de nieuwe premier van Nederland: Mark Rutte. Beide hebben dezelfde invalshoek gekozen: hoe heeft Rutte het geflikt om van het sulletje dat door zijn moeder wordt verzorgd in korte tijd uit te groeien tot de nieuwe leider van het land? En: is hij nu klaar om premier te worden, vraagt presentator en hoofdredacteur Wakker Nederland Michiel Bicker Caarten.

Het antwoord op de vraag moet komen van Rutte’s intimi. WNL laat vrijwel zonder uitzondering positieve geluiden horen. Van goede vriend Jort Kelder bijvoorbeeld. Hij kent Rutte sinds hun gezamenlijke JOVD-tijd, de jongerenpartij van de VVD. Kelder dist herinneringen op, hoe hij met Rutte in een roestige oude bak vakanties in Zwitserland vierde, waar Rutte de illustere woorden zou hebben gesproken: ’Er komt een nieuwe premier in dit land en dat ben ik’. Tegen Fabienne de Vries, oud-TMF-vj, tegenwoordig pr-coach en een goede vriendin van Rutte, zou Rutte iets dergelijks hebben gezegd. Hoe zij hem als pr-coach observeert? „Mark Rutte komt over als winnaar de laatste tijd. Hij lijkt op een sporter die de arena binnenkomt, met zijn duim omhoog.” Fred Teeven is de enige die niet compleet in jubelstemming is over Rutte. In de strijd om de leiding over de VVD met Rita Verdonk in 2006 was Teeven voor Verdonk, geeft hij toe. Teeven: „Maar de tijd heeft mij geen gelijk gegeven”.

Anders van toon is de reportage van ’Nieuwsuur’. De vorm is hetzelfde: vrienden en bekenden aan het woord over de nieuwe premier: is hij er klaar voor? In beeld: Carolijn Hawinkels, een oud-collega die met Rutte bij de Calvé-fabriek heeft gewerkt. Zij kent Rutte „niet anders dan als een man die krijgt wat hij hebben wil.”

Ed Sinke, zakenman en voormalig VVD-lid, is kritisch. Rutte ontwijkt problemen, stelt hij. „Hij is geen leider. Rutte volgt nooit een echte lijn, ook al wordt hij lastig gevallen door anderen zoals destijds door Rita Verdonk. Hij is een pragmaticus, heeft geen visie. Hij zal alles overboord zetten om op het pluche te zitten.” ’Communicatie-professional’ Marcel Hoogland zegt dat zelfs vrienden nooit de echte Rutte leren kennen. „Hij is gezellig, maar laat nooit het achterste van zijn tong zien.”

Een bewuste zet van WNL om geen criticasters van Rutte in het profiel op te nemen? Hoofdredacteur Michiel Bicker Caarten vindt dat dit voorbeeld ’voor zich spreekt’. „Ik heb er niets aan toe te voegen, mensen kunnen hun eigen conclusies trekken.”

Donderdag. Het is zeker dat het rechtse kabinet er gaat komen. Op Nederland 1 worden we wakker met de Ochtendspits van WNL. De ’ministeriële stoelendans’ is van start gegaan, ’de geruchtenmachine draait op volle toeren’, WNL heeft voorkeur voor populaire beeldspraak. Aan tafel bij presentatrice Petra Grijzen zit Paul Jansen, politiek verslaggever van de Telegraaf. CDA-leider Henk Bleker heeft gezegd dat hij te hard is geweest naar de dissidenten Ferrier en Koppejan toe en Grijzen wil van Jansen weten wat dit te betekenen heeft. Nieuw rumoer binnen het CDA? Nog steeds onenigheid? Nee, zegt Jansen gedecideerd. „De blik is nu vooruit gericht.” Om daar op te laten volgen: „Het wordt natuurlijk een schitterende tijd”.

Jansen is een van de Telegraaf-journalisten die regelmatig aanschuift bij WNL. Hij schuwt de opinie niet. Dat hij dit kabinet een kans wil geven en niet zoveel opheeft met kritische kanttekeningen bij Wilders’ immigratieagenda steekt hij niet onder stoelen of banken. Over de CDA-dissidenten Koppejan en Ferrier en hun houding tot vlak na het CDA-congres: „Een kwalijke zaak”, is zijn opinie. „Je hoort je neer te leggen bij de meerderheid. Verdeeldheid is niet in het partijbelang.” Hij vindt Ferrier maar een ’labiele factor’. Ook de rol van Jansen in het programma vindt Bicker Caarten ’voor zichzelf spreken’: „Mijn commentaar is overbodig”.

Een andere nieuwkomer is PowNed, opgericht door oud Telegraaf-journalist Dominique Weesie. Iedere werkdag zendt de omroep een nieuwsrubriek uit, ’met actuele onderwerpen die de netwerkgeneratie boeit’ – de belofte van Weesie en co. En dat betekent zoiets als ’geen AWBZ-premie of WAO-discussie’. De toonzetting moet rauw, provocatief, dwars maar ook intelligent zijn. De Belgische krant De Standaard schreef er recent over: „Rechts-populistisch, agressief van toon, en met een voorliefde voor blote tieten: dat is het tv-journaal ’PowNews’. Dat niemand hier nog van opkijkt, illustreert hoe hard Nederland veranderd is.”

Is het geluid van PowNed echt zo anders dan we gewend waren op tv?

„Hiep hiep hoera”, zegt anchorman Weesie op de dag van de presentatie van het regeer- en gedoogakkoord. „We hebben een nieuw kabinet.” Vervolgens dreunt hij een aantal hoogtepunten uit het akkoord op: de maximale snelheid gaat omhoog, de hypotheekrenteaftrek blijft gehandhaafd, er komen meer agenten en er gaat minder geld naar ontwikkelingssamenwerking. Beelden van het schouderkloppende drietal Verhagen, Wilders en Rutte terwijl Willeke Alberti ’Samen zijn’ zingt. Op dergelijke ironische frivoliteiten zijn ’Nova’, ’Brandpunt’ of ’Zembla’ niet eerder betrapt. Vervolgens een reportage waarbij verslaggever Rutger Castricum op Mark Rutte afduikt: „U heeft een mooie bruine das. Toeval?” En: „U zou strijden voor een verbod op godslastering. Het staat niet in het akkoord. Heeft dat te maken met Verhagen die naast u staat?” Rutte kaatst de bal terug: „U bent toch rechts? En toch bent u bij de publieke omroep?”

Als de publieke omroep al gedomineerd zou zijn geweest door een linkse toonzetting dan is daar dit seizoen niet veel meer van te merken. De ’oude’ omroepen gaan uitgebreid in op de inhoudelijke kanten van Wilders’ bijdrage aan de regering, terwijl daar bij PowNews en WNL nauwelijks inhoudelijke aandacht voor is.

Ferry Mingelen van ’Nieuwsuur’ analyseert welke van de drie partijen er bij de onderhandelingen het meest heeft uitgesleept. Wilders, stelt hij. Dat blijkt uit het handhaven van de sociale zekerheid en het harde immigratiebeleid. Die immigratieparagraaf uit het akkoord bediscussieert presentator Twan Huys vervolgens uitgebreid met CDA-voorzitter Bleker. Wat betekent dit kabinet voor de internationale positie voor Nederland, wil Huys weten van werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes, naar aanleiding van forse kritiek op de agenda van Wilders van de Duitse bondskanselier Merkel.

Het is D-day voor het CDA. De fractie moet beslissen of ze instemt met het gedoog- en regeerakkoord. PowNed ziet ’witte rook onder de deur van het CDA’ en meldt euforisch dat ’Mark Rutte zijn rechtse kabinet kan gaan formeren’. „Alles is in kannen en kruiken”, zegt Weesie. Een gemoedelijke repo met muziek van VOF de Kunst – ’Een kopje koffie’- volgt. Beelden van CDA’ers op een Haags terras in de zon.

’Nieuwsuur’ is veel feitelijker en meer gericht op het politiek-strategisch spel. Presentator Huys zegt dat er ’helemaal nog helemaal geen witte rook is’. Er is tenslotte nog geen eindverslag, al is de verwachting dat dit morgen gaat komen. De rubriek houdt zich liever aan de feiten. Huys wil van Ferrier en Koppejan weten of zij onder druk zijn gezet om voor gedoogsamenwerking met de PVV te stemmen. „Is uw pragmatisme een voorbeeld van Haagse lenigheid?”, suggereert hij.

De kabinetsformatie leek een uitgelezen kans voor de nieuwe omroepen om de zorgen van de maatschappelijk teleurgestelde burger uit te lichten. Hoe gaat het nieuwe kabinet de mislukkingen van de multiculturele samenleving aanpakken? Het thema was voor WNL en PowNed nauwelijks de moeite waard bij de verslaggeving rondom de rechtse kabinetsformatie, op verslaggeefster Jojanneke na, die door PowNed als stunt in een boerka op het Binnenhof werd gezet. Hoe rechts de nieuwkomers zich ook presenteren en hoe fris hun geluid ook is qua toon, op de publieke televisie komt de burger met zijn zorgen om de immigratiepolitiek het best aan zijn trekken bij de gevestigde omroepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden