Rechts- radicale monarchale avonturier

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Zijn huwelijk met prinses Irene zorgde in de jaren zestig voor opwinding in Nederland. Karel Hugo van Bourbon-Parma verlangde zijn leven lang naar een troon. Vergeefs.

Karel Hugo van Bourbon-Parma, een Spaanse prins die gisteren op 80-jarige leeftijd overleed, heeft de Nederlandse koninklijke familie benarde momenten bezorgd. Zijn huwelijk in 1964 met de Nederlandse prinses Irene (destijds de tweede troonopvolgster, na Beatrix) zette de familie, de Nederlandse politiek en de bevolking op stelten.

De opwinding over de rechts-radicale monarchale avonturier Karel Hugo liep zo hoog op dat Irene uit het Koninklijk Huis werd gezet en het huwelijk ver weg van Nederland, in Rome, werd voltrokken. De koninklijke familie was er niet bij, ze volgde de trouwerij op tv.

Karel (eigenlijk Carlos) Hugo was een telg van een dissidente tak van de Spaanse koninklijke familie. In 1830 brak in de familie een conflict uit over de opvolging. Conservatieve familieleden verzetten zich tegen een vrouw op de Spaanse troon en zij kozen voor een van de vele Carlossen die de familie rijk was. Zij noemden zich carlisten, en voerden in de 19de eeuw verscheidene binnenlandse oorlogen in Spanje. Maar ze kwamen nooit op de troon. Toch bleven ze bij hun aanspraken. Karel Hugo’s vader Xavier was de carlistische koningskandidaat, toen generaal Franco dictator was in Spanje. De carlisten hoopten dat Franco Xavier tot opvolger zou benoemen. Zo zou diens zoon Karel Hugo ooit koning van Spanje kunnen worden.

Waarschijnlijk was het prinses Armgard, de Duitse moeder van prins Bernhard, die Karel Hugo op het kandidatenlijstje zette voor haar kleindochters. Armgard had altijd adelsboekjes bij de hand voor haar koppelarijen.

Bernhard regelde in 1963 de ontmoeting tussen de 33-jarige Spanjaard die toen Frans staatsburger was, en zijn negen jaar jongere lievelingsdochter Irene. Het klikte en Irene was zwaar onder de indruk van de koninklijke aanspraken en het rand-fascistische gedachtegoed van de carlisten. Irene verscheen strijdbaar op hun toogdagen en in een interview sprak ze vol lof over dictator Franco, op wie de carlisten hun hoop hadden gevestigd. Vervolgens lekte uit dat Irene katholiek was geworden.

Toen Karel Hugo’s vader de verloving bekendmaakte, was dat een schok voor de Nederlandse politiek. In een spoedberaad, dat de Nacht van Soestdijk werd genoemd, eiste Karel Hugo dat Irene haar aanspraken op de Nederlandse kroon zou behouden, ook al aasde hij vooral op de Spaanse troon. Dat was de druppel. Irene kreeg te horen dat haar huwelijk geen kans maakte op parlementaire goedkeuring in Nederland. Als ze doorzette, zou ze worden weggestreept uit het Koninklijk Huis.

De politiek voelde ook niets voor een huwelijk in Nederland met de bijbehorende carlistische demonstraties. Dus het paar trouwde in april 1964 in Rome. De Nederlandse familie volgde de huwelijksmis op televisie in het huis van Bernhards oude moeder Armgard (ook al katholiek geworden).

De carlistische beweging brokkelde af toen bleek dat Franco een andere Bourbon, Juan Carlos, als zijn opvolger zag. Die trad in 1975, na de dood van Franco, aan als koning van Spanje en hij bleek een veel democratischer vorst dan wie dan ook voor mogelijk had gehouden.

Irene’s huwelijk bleek ook niet bestand tegen de carlistische afgang. Nadat Karel Hugo in 1979 afzag van zijn troonaanspraken, scheidde het paar in 1981. Dochter Margarita zei in 2003 dat Irene echt had gedacht dat ze koningin van Spanje zou worden. „De deceptie in de relatie tussen mijn ouders is ook geweest dat mijn vader geen koning van Spanje is geworden. Mijn moeder wilde koningin van Spanje worden, naast mijn vader.”

Irene zelf zag dat anders. „We wilden de wereld verbeteren, maar de tijd was niet rijp, ons huwelijk ging eraan kapot.”

Karel Hugo ontvoerde zijn vier kinderen kortstondig naar Parijs, maar uiteindelijk kwamen ze weer bij Irene terecht, in een huis tegenover paleis Soestdijk. Juliana voorzag de kinderen van flinke bankrekeningen, waarmee ze ook hun vader ondersteunden. Dat bleek in 2003 toen Margarita een kort geding aanspande tegen de bank MeesPierson, omdat die op mondeling verzoek van haar broer Carlos en zus Carolina 100.000 dollar had overgemaakt aan haar vader.

Dat gebeurde wel vaker, zei de bank. Volgens de rechter viel de bank niets te verwijten. De bankrekeningen van de kinderen werden beheerd vanuit het werkpaleis Noordeinde.

Karel Hugo’s naam dook ook op toen bleek dat koningin Beatrix de inlichtingendienst AIVD de handel en wandel van Margarita’s toenmalige echtgenoot had laten uitzoeken. De verantwoordelijke minister en de premier wisten van niets en de AIVD bracht rapport uit aan de koningin, prins Bernhard, Margarita’s broer Carlos en haar vader Karel Hugo. Dat leidde opnieuw tot verontwaardiging in de Tweede Kamer.

Karel Hugo’s koninklijke aspiraties laaiden nog even op in 2003, maar vrijwel niemand in Spanje nam dat serieus.

In 1964 werd zijn verloving met prinses Irene bekendgemaakt (boven). De Nederlandse politiek was niet zo gelukkig met hem. Zijn schoonouders, koningin Juliana en prins Bernhard, des te meer (onder). (FOTO'S ANP) Beeld
In 1964 werd zijn verloving met prinses Irene bekendgemaakt (boven). De Nederlandse politiek was niet zo gelukkig met hem. Zijn schoonouders, koningin Juliana en prins Bernhard, des te meer (onder). (FOTO'S ANP)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden