Rechts Europa verbroedert

Marine Le Pen van het Front National op campagne in Ajaccio, op het eiland Corsica. Beeld AFP
Marine Le Pen van het Front National op campagne in Ajaccio, op het eiland Corsica.Beeld AFP

Hoe diep gaat de vriendschap tussen Geert Wilders en het Franse ultrarechtse Front National? Woensdag moet dat duidelijk worden als Marine Le Pen een bezoek brengt aan het Binnenhof. Met de Europese verkiezingen in aantocht is de PVV naarstig op zoek naar nieuwe vrienden in Europa.

Voorjaar 2013. Op een dinsdagmorgen heeft Geert Wilders belangrijk nieuws te melden in de wekelijkse fractievergadering: de leider van de PVV wil zich gaan 'oriënteren' op samenwerking met partijen als Front National, Vlaams Belang en Lega Nord. Er moet een vuist gemaakt worden om in Europa wat te kunnen betekenen, zegt hij.

Er werd door zijn fractiegenoten instemmend geknikt, blikt een van de aanwezigen terug. De PVV is nu met vier leden in het reusachtige Europarlement (766 zetels) vertegenwoordigd. De partij kan het anti-Europa-verhaal nog zo hard brullen, in Brussel is de PVV een tandeloze tijger. En zonder samenwerking met gelijkgezinden blijft dat de komende jaren zo.

Anti-EU-coalitie
Niet alle PVV'ers reageren onmiddellijk enthousiast op het plan van Wilders. Tijdens de bewuste fractievergadering begint een Kamerlid over het verleden van Front National. Over oprichter Jean-Marie Le Pen, die gaskamers 'een detail uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog' heeft genoemd. Een andere aanwezige, die anoniem wil blijven, zegt: "Geert vertelde dat hij zich heeft verdiept in die partijen. Vlaams Belang en Front National hebben alles gedaan om de boel weer netjes te maken, bezwoer hij. De rommel uit het verleden was opgeruimd. Geert kan anderen heel goed overtuigen. Dat lukte hem ook die ochtend."

Van een voorzichtige 'oriëntatie' in Europa is geen sprake. Vanaf april twittert Wilders enthousiast over zijn bezoeken aan Front National-voorvrouw Marine Le Pen, Filip Dewinter van Vlaams Belang en de Oostenrijkse FPÖ-leider Heinz-Christian Strache. 'Anti-EU-coalitie komt steeds dichterbij', bericht Wilders in augustus. De meeste PVV-Kamerleden vernemen via Twitter dat Marine Le Pen komende woensdag op uitnodiging van Wilders een bezoek brengt aan het Binnenhof.

Over de bedoelingen van haar komst naar Den Haag sprak Le Pen zich afgelopen maand uit in het Vlaamse dagblad De Morgen. De Française wil met Wilders praten over de Europese Alliantie van de Vrijheden, een nieuw te vormen fractie in het Europees Parlement. Vlaams Belang, FPÖ, de Zweden-Democraten en Front National hebben daar wel oren naar. Le Pen: "Het doel moet misschien zijn hem (Wilders, red.) ervan te overtuigen met ons in een groep te stappen."

'Notoire homohater'
Komende woensdagmiddag geven de leiders van de PVV en Front National gezamenlijk een persconferentie. Mocht Wilders zich dan achter de anti-Europa-alliantie van Le Pen scharen, dan is dat op zijn minst opmerkelijk. Hij heeft zich tot voor kort nooit openlijk willen associëren met organisaties die beschuldigd worden van rechts-extremisme en antisemitisme, aanklachten waar al deze alliantiepartijen mee worstelen. Waarom nu wel?

Paul ter Linden heeft wel een idee. De twintiger was tot begin vorige maand PVV-gemeenteraadslid in Den Haag. De politieke flirt tussen Wilders, Le Pen en Dewinter was voor hem aanleiding om de partij te verlaten. In een open brief schreef Ter Linden: "De PVV is een samenwerking aangegaan met een notoire homohater, racist en antisemiet (Dewinter, red.). Ik weiger om aan de voordeur principes te verkondigen, als die bij de achterdeur worden verhandeld." De ex-PVV'er is homoseksueel en noemt zichzelf een zionist.

Over de Europese plannen van Wilders zegt Ter Linden: "Hij beseft dat de PVV internationaal helemaal niets in de melk te brokkelen heeft. Wilders wil de verlosser van Europa zijn, de man die het continent behoedt voor de islamisering." Dat is nu, met vier Europarlementariërs die geen deel uitmaken van een grotere Europese fractie, een kansloze missie.

'Onbetrouwbaar'
Het heeft iets paradoxaals: Wilders, de man die tegen elke vorm van Europese samenwerking is en nu bondgenoten zoekt. Maar in Nederland is dat zoeken naar samenwerking een gepasseerd station. Sinds de PVV na de mislukte onderhandelingen in het Catshuis (voorjaar 2012) het kabinet-Rutte I ten val bracht, staat de partij praktisch buitenspel in de Tweede Kamer. De PVV kreeg het brandmerk 'onbetrouwbaar' en verloor bij de verkiezingen negen zetels. Geen enkele partij in Den Haag doet op dit moment graag zaken met de PVV.

Het Europarlement is een aantrekkelijk alternatief voor het Binnenhof. Het anti-EU-sentiment in Nederland is behoorlijk groot. Voor de PVV gloort succes bij de Europese parlementsverkiezingen, volgend jaar mei. Door met partijen als Front National (op grote winst in de peilingen), een fractie te vormen, zal de PVV op meer aandacht, geld en spreektijd kunnen rekenen dan nu. Dat is nodig ook. PVV-Europarlementariër Laurence Stassen mag als oud-Statenlid in Limburg enige bekendheid genieten, maar wie kent Lucas Hartong, Auke Zijlstra en Patricia van der Kammen?

Er kleven voor de PVV risico's aan het Europese avontuur. De partijen bij wie Wilders aanklopt, staan niet bekend om hun grote sympathieën voor Israël, zoals hij die zelf heeft. Integendeel. De beruchte uitspraak over de gaskamers blijft Front National achtervolgen. Marine Le Pen zegt dat ze zich distantieert van deze uitlating van Jean-Marie, maar haar vader (85) is nog altijd erevoorzitter van de partij én opnieuw kandidaat bij de Europese verkiezingen.

Voor de United Kingdom Independence Party (UKIP), de grootste euro-kritische partij in het Europarlement, reden genoeg om niet met de Fransen in zee te gaan. "Antisemitisme zit diep in de kern van de partij", zei voorman Nigel Farage onlangs in 'Nieuwsuur'. Maar ook met Wilders heeft de Brit moeite, vanwege diens islamstandpunt. "Hij (Wilders, red.) heeft het over vrijheid van meningsuiting, maar tegelijkertijd wil hij de koran in Nederland verbieden. Dat vind ik ingewikkeld."

Prinsenvlaggen
Paul ter Linden noemt de Europese missie van Wilders 'beangstigend'. De oud-PVV'er vertelt dat hij eerder dit jaar een dossier heeft aangelegd van 'bizarre uitspraken' van politici van Front National en Vlaams Belang. "In de lagere regionen van die partijen wordt vreselijk over donkere mensen en Joden gesproken."

D66-leider Alexander Pechtold uitte tijdens de algemene beschouwingen zijn zorgen over de nieuwe Europese vrienden van Wilders. "Werkt u dadelijk samen met mensen in Europa die discrimineren en die ook nog eens antisemiet zijn?", wilde Pechtold weten. Hij vroeg Wilders zich te distantiëren van de prinsenvlaggen en gebrachte Hitlergroet op een recente PVV-demonstratie in Den Haag. Wilders reageerde furieus en zette Pechtold weg als 'zielig, miezerig en hypocriet mannetje'.

Het debat toonde de spagaat waar Wilders in zit: enerzijds is hem er alles aan gelegen om zijn Amerikaanse sympathisanten en vermoedelijke geldschieters te vriend te houden. Een anti-Israëlhouding is in die conservatieve Amerikaanse kringen not done. Maar de PVV-leider wil ook verder in Europa. Door Marine Le Pen openlijk aan het Binnenhof te ontvangen, geeft hij een duidelijk signaal af: die Europese samenwerking is hem veel waard.

Deze krant vroeg de PVV naar de redenen om Marine Le Pen uit te nodigen in Den Haag, naar de andere Europese partijen waar Wilders contact mee heeft en naar de plannen om een grote anti-Europa-fractie te vormen. Gistermiddag was er, ondanks herhaaldelijke verzoeken, nog niet gereageerd.

Front National: grote schoonmaak op weg naar de macht
Bij het Franse Front National (FN) waait sinds Marine le Pen de leiding van haar vader heeft overgenomen een andere wind. Voor neo-nazi's, holocaustontkenners, antisemieten en racisten is in de partij geen plaats meer.

Van Jean-Marie Le Pen is vaak gezegd dat hij niet uit was op macht, dat hij zich neerlegde bij een rol als volkstribuun die nooit verantwoordelijkheid zou dragen. Zijn dochter Marine wil niet aan de zijlijn blijven en probeert de partij te ontdoen van radicale elementen.

Vervolgens moet dit respectabele front de UMP, de klassiek rechtse concurrentie, leegzuigen.

Deze strategie lijkt te lukken. Tijdens het laatste traditionele 1 mei-defilé van het FN werd de correspondent van Trouw aangesproken door een man die op samenzweerderige toon uitlegde dat hij niet meer welkom was in de partij. De reden van zijn ex-communicatie? Hij stond op het punt definitief aan te tonen dat de gaskamers nooit hebben bestaan. "U zult er van opkijken", voorspelde hij.

Volgens opinieonderzoek is het FN voor de meeste Fransen inmiddels een gewone partij en worden ze bij de Europese Verkiezingen volgend jaar misschien de grootste. Van het etiket 'extreem-rechts' wil Marine Le Pen niets weten, wie het nog gebruikt dreigt zij zelfs met de rechter. Ook heeft zij de shoah het 'toppunt van barbarij' genoemd terwijl haar vader twijfelde of een georganiseerde massamoord op Joden ooit plaats heeft gevonden.

Dat de grote schoonmaak van het front een flinke klus is, blijkt geregeld. Zo werd een kandidate voor het burgemeesterschap in een plaatsje in de Ardennen vorige maand geschorst. Omdat ze op haar facebookpagina een foto van een aap naast een portret van minister van justitie Taubira had geplaatst. "Taubira hoort in een boom thuis", verklaarde de kandidate op tv.

"Een kwestie van verkeerde casting", aldus de nummer twee van het FN, Florian Philippot die de kandidaat royeerde. (Kleijs Jager)

null Beeld Front National
Beeld Front National

UKIP: een partij die de Conservatieven vrezen
"Een partij van mafkezen, gestoorden en verkapte racisten." Zo omschreef David Cameron de UK Independence Party laatdunkend in 2006. Het zijn woorden die de premier anno 2013 niet zo snel meer in de mond zal nemen. UKIP is in de afgelopen zeven jaar uitgegroeid van een club van boze mannen in de marge tot een serieuze politieke macht waar alle gevestigde partijen rekening mee houden.

UKIP, een van de vroege Europese vrienden van Geert Wilders, werd in 1993 opgericht als een protestpartij tegen het Verdrag van Maastricht. Zijn voornaamste doel: het Verenigd Koninkrijk moet zich terugtrekken uit de Europese Unie.

UKIP trekt tegenwoordig vooral stemmen vanwege haar felle anti-immigratiestandpunt. Volgens de partij zijn Europa en immigratie onlosmakelijk met elkaar verbonden. De meeste immigranten in Groot-Brittannië komen uit de Europese Unie. Zolang het Verenigd Koninkrijk lid is van de EU, is het onmogelijk de grenzen effectief dicht te houden voor immigratie, zo redeneert de partij. De enige remedie is dan ook uit de EU te stappen.

UKIP profileert zich steeds meer als de partij van de hardwerkende Brit die niets moet hebben van de bemoeizucht van de overheid en die populisme niet schuwt. Rookverbod? Afschaffen. Klimaatverandering? Bestaat niet. Homohuwelijk? Nooit aan beginnen.

De partij lijkt met haar standpunten vooral kiezers weg te snoepen bij de eurosceptische rechterflank van de Conservatieve Partij. Het zijn dan ook de Tories die zich het meeste zorgen maken over de opkomst van UKIP.

Met de charismatische Nigel Farage aan het roer heeft UKIP een leider die veel Britten aanspreekt. Zijn partij heeft geen zetels in het Lagerhuis, maar bij de Europese verkiezingen van 2009 eindigde ze met 16,5 procent als tweede partij, achter de Conservatieven.

De echte grote doorbraak was dit voorjaar toen UKIP bij regionale verkiezingen bijna een kwart van de stemmen haalde. Voor het eerst kreeg UKIP een stevige voet tussen de deur in het regionale bestuur. (Arjen van der Horst)

null Beeld UKIP
Beeld UKIP

Lega Nord: van regionaal naar anti-islam en anti-EU
"Ze lijkt op een orang-oetan." "Laat haar lekker minister in haar eigen Congo worden." "Ze doet me denken aan een chimpansee." Politici van de Lega Nord houden zich de afgelopen maanden bepaald niet in wanneer ze het over de Italiaanse minister Cécile Kyenge hebben.

Kyenge komt oorspronkelijk uit de Democratische Republiek Congo, is zwart en sinds april minister van integratie. Daarom is ze het mikpunt van beledigingen en kritiek uit de hoek van de Lega Nord. Want de oppositiepartij heeft het niet op mensen met een huidskleur die niet wit is, en al helemaal niet op een multi-culti-samenleving.

Verzet tegen immigratie is dan ook een van de speerpunten. Dat was het aanvankelijk niet. Bij de oprichting in 1989 streefde de liberale partij voornamelijk naar de afscheiding van het rijke Noord-Italië van de rest van het land. Met de jaren is die ambitie afgezwakt: de leghisti ijveren nu voor een grotere mate van fiscale en politieke autonomie voor de noordelijke regio's.

Daarnaast verzet de Lega Nord, die bij de parlementsverkiezingen in februari nog maar 4 procent van de stemmen kreeg, zich niet alleen tegen een zwarte minister en de komst naar Italië van immigranten, maar ook tegen een grotere invloed van moslims en de islam in Europa. Geert Wilders is voor de Lega wat dat betreft een inspirator; Europarlementariër Mario Borghezio noemt hem bewonderend 'een kampioen van de vrijheid'.

Weerstand tegen een vergaande invloed van de Europese Unie op de regelgeving in de lidstaten is ook een punt. De Lega Nord heeft een 'Europa van regio's' voor ogen, geen superstaat. Partijsecretaris Roberto Maroni meent dat bankiers en bureaucraten het binnen de EU nu voor het zeggen hebben, en dat de Unie veel te ver van de burgers afstaat. Als het aan hem lag, zou alleen een selecte groep van goed presterende regio's de euro als munt hebben. (Pauline Valkenet)

null Beeld Lega Nord
Beeld Lega Nord
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden