Rechts bang voor nieuwe wind

Aanstaand president van de VS Barack Obama ontdoet zich van traditionele, behoudende christelijke adviseurs. In hun plaats voorziet een omstreden homobisschop hem van geestelijk voedsel. Zwart, links en evangelical doet dat goed; blank en rechts houdt zijn hart vast.

Of zijn vader graag met de opvolger van George W. Bush zou spreken? Nou en of, zei Franklin Graham, zoon van de wereldwijd bekende evangelist Billy Graham, eerder deze maand bij de negentigste verjaardag van zijn vader. En als de oude Billy zich er niet te zwak voor had gevoeld, zei Franklin, had hij graag met Obama willen bidden, zoals hij al zestig jaar gedaan had met alle presidenten, vanaf Dwight Eisenhower.

Tijdens de inauguratie van George W. Bush was het weliswaar Franklin die een gebed uitsprak, maar de profetenmantel van Billy ging niet zomaar over op de zoon.

Graham junior was minder gematigd dan zijn vader en kon zijn afkeer van de islam (’duivels’) niet verbergen; hij wilde met zijn organisatie Samaritan’s Purse – die ook in Nederland actief is – achter de Amerikaanse troepen aan, Irak in, om daar moslims te bekeren.

Barack Obama was al nooit een fan van de inval in Irak en de Amerikaanse Raad voor Amerikaans-Islamitische Relaties noemde mensen als Franklin Graham ’verachtelijk en bedriegelijk’.

Reden voor evangelicals in de VS om zich af te vragen wie dan wél de opvolger zou worden van Billy Graham. Goede papieren zou Rick Warren hebben, een niet al te rechtlijnige orthodoxe man die politiek nog het meest op Billy Graham lijkt.

Naar wie Obama de oren het meest zal laten hangen, is nog niet helemaal duidelijk. Tijdens zijn campagne moest hij zich distantiëren van Jeremiah Wright, de voorganger van de kerk in Chicago (United Church of Christ) waartoe de Obama’s behoorden. Wright was een huisvriend, maar had zich op al te linkse wijze uitgelaten over de aanslagen op het World Trade Center.

In de afgelopen maanden, zo blijkt nu, heeft Barack Obama tot driemaal toe zijn licht opgestoken bij Gene Robinson. Dat is een episcopaalse bisschop wiens naam wereldwijd voor opschudding heeft gezorgd. Hij was in 2003 de eerste openlijk als homoseksueel levende geestelijke die in de anglicaanse kerk (episcopaals is de Amerikaanse variant daarvan) tot bisschop werd gewijd. Die benoeming verscheurt op dit moment de anglicaanse wereldkerk.

De Britse krant The Times sprak Robinson verleden week. Bij de eerste ontmoeting tussen de bisschop en de presidentskandidaat, afgelopen jaar, verliep het gesprek volgens Robinson zo: Obama: „Zo, dus ú veroorzaakt al die heibel.” Robinson: „Dan kunnen we elkaar de hand geven.”

Obama vroeg hem, vertelt Robinson, „hoe het was om de eerste te zijn” – de aanstaande eerste zwarte president informeerde naar de ervaringen van de eerste homobisschop.

Het evangelische Duitse persbureau Idea stelde deze week verbijsterd vast dat Robinson al zou zijn aangesteld als religieus anker in het Witte Huis, dat de familie Obama op 20 januari betrekt.

Die conclusie gaat veel te ver. Maar Robison en Obama voelen onmiskenbaar verwantschap. Onderwerp van gesprek was, meldt The Times, hun beider demonisering. En gelijke rechten voor homo’s. „Maar we hebben het langer gehad over internationale politiek, over de Millenniumdoelstellingen.” Het verbaasde Robinson dat Obama „niet aarzelde om over zijn geloof te praten – bijzonder voor een politicus én voor een Democraat. Jarenlang wilden alleen Republikeinen het daarover hebben.”

Dat laatste is een opvallende trek van de Democratische Partij sinds 2004, signaleert journalist Peter Vermaas in zijn boek ’In God We Trust’. Toen, bij de herverkiezing van George W. Bush, herontdekten de Democraten God, waarvan de Republikeinen lang het alleenvertoningsrecht hadden.

Op hun beurt leken ook de evangelicals een stille revolutie door te maken. Niet alleen de veroordeling van abortus en homoseksualiteit werd de lakmoesproef, maar ook de plannen tegen klimaatverandering en bestrijding van de armoede werden belangrijker.

Dat is het geluid dat dominee Rick Warren laat horen. En, nog sterker dan Warren, theoloog Jim Wallis. Hij is evangelisch, in economische en ecologische zaken uitgesproken links én meelezer van Barack Obama bij het schrijven van diens boek ’The audicity of Hope’. Obama is, schrijft Vermaas, Jim Wallis’ ’spirituele vertrouweling’.

Bij de verkiezingen op 4 november bleek dat de breed afgekondigde revolte onder de evangelicals (nog) niet tot een grote ommezwaai in het stemhokje had geleid: De Republikein McCain en de bij evangelicals geliefde Sarah Palin wisten nog altijd 88 procent van hun stemmen te trekken.

Van die evangelischen waren het vooral de blanken die een afkeer van Obama hadden. Zwarte geloofsgenoten kozen juist voor hem. De dominante rol van blanke voorgangers die veertig jaar lang het Witte Huis binnenwandelden, is uitgespeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden