’Rechters zitten niet altijd op dezelfde lijn’

De vervolging van Geert Wilders is goed voor de kwaliteit van het integratiedebat, menen politicologen. Inhoudelijk zijn er ook twijfels.

Bijzonder hoogleraar electorale politiek Jean Tillie noemt het ’heel goed’ dat Geert Wilders wordt vervolgd, zoals het gerechtshof van Amsterdam woensdag beval. „Dat zeg ik niet omdat het Wilders betreft, maar omdat het integratiedebat al jaren terug ’uit de klauwen’ is gelopen”.

Het grote misverstand in Nederland is dat ’we zijn gaan denken dat we alles mogen zeggen’, betoogt Tillie. Hij refereert aan spraakmakende figuren die dit proces publiekelijk hebben bevorderd, zonder dat hen juridisch een strobreed in de weg is gelegd. Haat zaaien, het beledigen van groepen mensen, en discriminatie – zaken waarvoor Wilders wordt vervolgd – zijn te vaak onderdeel van het integratiedebat, vindt Tillie.

Imam Khalil el-Moumni uit Rotterdam is volgens Tillie zo’n voorbeeld. Hij noemde in zijn geschriften Europeanen lager dan ’varkens’. Theo van Gogh ging volgens de hoogleraar ook een stap te ver door moslims te kwalificeren als ’geitenneukers’. Tot strafzaken, laat staan veroordelingen, kwam het niet. Wel moest El-Moumni zich voor de rechter verantwoorden voor uitspraken, waarin hij homoseksualiteit besmettelijk noemde en schadelijk voor de samenleving. Hij werd vrijgesproken.

Tillie, auteur van een net verschenen boek over de heikele kanten van het multiculturele debat, vindt niet dat de strafvervolging te laat komt. „In een democratie is het nooit te laat voor dit soort zaken. We moeten ervoor zorgen dat het debat de democratie wordt ingetrokken, en juist daarom is het goed dat een rechter zich over Wilders buigt. Vrijheid van meningsuiting kent beperkingen. Datgene wat wel of niet kan en mag, wordt naar ik aanneem door de rechter begrensd”.

Politicoloog en universitair hoofddocent Aernout J. Nieuwenhuis van de Universiteit van Amsterdam is hiervan nog niet zeker. „Rechters zitten als het om dit soort zaken gaat niet altijd op dezelfde lijn. Het is goed dat een rechter de grens trekt, maar het kan bovendien nog heel lang duren alvorens die helderheid een feit is. Ik sluit zeker niet uit dat de zaak wordt uitgeprocedeerd tot aan het Europees Hof in Straatsburg”.

Meer dan Tillie heeft Nieuwenhuis toch ook bedenkingen bij de strafvervolging van de PVV-leider. „Ik heb twijfels, een aantal dingen valt op. Zo brengt het hof, dat Wilders’ vervolging gelastte, specifieke uitlatingen van hem met elkaar in verband. Ze staan op een rijtje, tot zij samen één context vormen. Dat verrast mij, want andere uitlatingen van Wilders zijn buiten beschouwing gelaten. Hij heeft bijvoorbeeld óók gezegd dat niet alle moslims wat hem betreft het land uit moeten”.

Nieuwenhuis vindt dat de onderbouwing van het hof om Wilders alsnog te vervolgen, op een ’exegese’ lijkt.

„De opvattingen van hem over de Koran zijn, als je het leest, gebaseerd op een eenzijdige exegese van dat geschrift. Maar Wilders kan ook passages aanwijzen waar de islam als politieke ideologie dient of als een enge godsdienst. Het gaat het hof om Wilders ideeën en uitleg van de islam. Het is zijn interpretatie die strafwaardig wordt beschouwd”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden