Rechter Zuid-Korea oordeelt: Japans bedrijf moet voormalige dwangarbeiders uit Korea betalen

Voormalig dwangarbeider Lee Chun-sik (94): ‘Ik heb gewonnen, maar ik ben ook verdrietig.’Beeld EPA

Een Japans bedrijf moet voormalige dwangarbeiders uit Korea betalen. Dat oordeel leidt tot woede in Tokio.

Een geëmotioneerde Lee Chun-sik (94) mocht het nog meemaken. Na een juridische strijd die bijna veertien jaar duurde, bepaalde het hooggerechtshof van Zuid-Korea gisteren dat Lee 100 miljoen won (77.000 euro) moet krijgen van een Japans staalbedrijf, als compensatie voor dwangarbeid tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De drie lotgenoten van Lee, met wie hij de rechtszaak in 2005 was begonnen, zijn inmiddels overleden. “Ik heb de zaak gewonnen maar ik ben hier ook alleen, dus ik ben verdrietig”, zei Lee na de uitspraak tegen verslaggevers in Seoul. “Er komen veel tranen, het was goed geweest als we hier nog steeds allemaal samen waren.”

Het hooggerechtshof handhaafde de uitspraak van een lagere rechter die in 2013 Nippon Steel al veroordeelde tot de betaling. Het Japanse bedrijf ging daartegen in beroep, maar nu is er geen mogelijkheid meer om de uitspraak juridisch aan te vechten. Niet in Zuid-Korea in ieder geval, de Japanse regering kan nog wel naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag stappen.

Taro Kono, de Japanse minister van buitenlandse zaken, sluit die stap niet uit. Want de Japanse regering is boos. De uitspraak van het hooggerechtshof heeft volgens Kono ‘de wettelijke basis voor wederzijdse vriendschap’ tussen de twee landen ‘fundamenteel en eenzijdig verworpen’. Bovendien kan deze uitspraak de weg vrijmaken voor compensatie door veel meer bedrijven.

Japan ontkent niet dat ondernemingen uit dat land tijdens de oorlog Koreanen onder dwang hebben laten werken. Maar de regering in Tokio houdt vast aan een overeenkomst uit 1965, toen de twee landen een eenmalige compensatie voor het leed afspraken, van omgerekend ruim 400 miljoen euro. Tot voor kort hielden zowel Tokio als Seoul vol dat daarmee alles was afgehandeld.

'Troostmeisjes’

Maar toen Moon Jae-in vorig jaar aantrad als president van Zuid-Korea, zei hij al dat het individuen vrij staat om compensatie te vragen voor dwangarbeid, ondanks het verdrag uit 1965. Moon heeft aan het begin van deze eeuw als jurist voormalige Zuid-Koreaanse dwangarbeiders bijgestaan.

Het Zuid-Koreaanse hooggerechtshof heeft nu ook het argument verworpen dat alles al in 1965 is afgehandeld. Bovendien heeft het hof het bezwaar van Nippon opzij geschoven dat het na een fusie met Sumitomo Metal niet meer hetzelfde bedrijf is als destijds. Als Nippon niet betaalt, kan Zuid-Korea beslag laten leggen op bezittingen van dat bedrijf.

Zo dreigt de verhouding tussen Japan en Zuid-Korea, twee bondgenoten van de Verenigde Staten in een onrustige regio, ernstig te verzuren. De Japanse premier Shinzo Abe zei dat zijn land ‘standvastig’ zal reageren op de uitspraak, die hij ‘onmogelijk in het licht van het internationaal recht’ noemde. Abe wordt gesteund door veel Japanners die vinden dat hun land zich niet langer moet verontschuldigen voor zijn rol in de Tweede Wereldoorlog.

Regeling

De uitspraak kan het begin zijn van een stroom aan vergelijkbare zaken. Op dit moment lopen er nog veertien rechtszaken waarin compensatie wordt gevraagd, onder meer van de bedrijven Mitsubishi en Mitsui. De verwachting is bovendien dat meer voormalige dwangarbeiders uit Zuid-Korea, of hun nabestaanden, de weg naar de rechter zullen vinden.

En het gaat niet alleen om dwangarbeid. Ook de vrouwen die door het Japanse leger werden ingezet als seksslavinnen, vaak ‘troostmeisjes’ genoemd, kunnen de uitspraak aangrijpen voor nieuwe rechtszaken. Veel Zuid-Koreanen zijn ontevreden over een regeling die de vorige regering in 2015 sloot met Japan, dat circa acht miljoen euro stortte in een fonds voor voormalige seksslavinnen. Ook Moon heeft de rechtmatigheid van die deal al in twijfel getrokken.  

Lees ook:  

Waarom de ruzie tussen Zuid-Korea en Japan over seksslavinnen ineens weer oplaait. Zuid-Korea wil af van een akkoord met Japan over vrouwen die verkracht zijn. Die wens zet de relatie tussen de landen op scherp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden