Rechter: Schrijfster heeft Turkije niet bezoedeld

Een rechter in Turkije heeft de schrijfster Elif Shafak gisteren vrijgesproken. Ze was aangeklaagd wegens het ’bezoedelen van de reputatie van Turkije’.

Een half uur voor de rechtszaak. Degenen die haar haten en degenen die van haar houden, drommen voor de rechtbank bij elkaar. De politie zorgt ervoor dat de twee groepen gescheiden blijven. De schrijfster zelf kan niet komen. Ze is vier dagen geleden bevallen van haar eerste kind. De rechter heeft zich over de vraag gebogen: Heeft Shafak in haar roman de Turkse identiteit beledigd, of niet?

Shafaks boek ’De Bastaard van Istanbul’ gaat over de massamoord op Armeniërs in de nadagen van het Ottomaanse Rijk. Turkije staat onder grote internationale druk de dood van minstens honderdduizenden Armenen ( 1915-1923) te erkennen als genocide. Op basis van het omstreden wetsartikel 301 (bezoedelen van reputatie Turkije) zijn het afgelopen jaar diverse journalisten, academici en schrijvers vanwege de genocide-kwestie aangeklaagd, onder wie de auteur Orhan Pamuk.

De mannen van de ultra-nationalistische advocaat Kemal Kerincsiz – die als een soort Amerikaanse senator McCarthy, iedereen het leven zuur maakt die kritiek heeft op de staatsideologie – spuwen vuur met hun ogen. Een jonge man van in de twintig schreeuwt: „Ze moet oprotten. Ze moet met haar bastaard in de landen gaan wonen die haar steunen. Er is geen plaats voor landverraders in Turkije.”

Aan de andere kant staat een groep mensen die hun favoriete schrijver niet alleen willen laten. Een vrouw in de dertig zegt op emotionele toon: „Ik schaam me dat ik in hetzelfde land leef als dat uitschot daar. Het zijn fascisten die het verzieken voor ons.”

Onder de aanwezigen is ook europarlementariër Joost Lagendijk. De nationalistische menigte haat hem. „Hij mag de rechtbank niet in. Wie is hij dat hij onze rechters mag komen controleren? De Europese Unie moet oprotten”, roepen ze. De spandoeken waarop de tekst ’Euro-fascisme’ staat, gooien ze op de grond en vertrappen ze.

De echtgenoot van de schrijfster is omringd door vrienden. Hij zegt: „Elif wilde heel graag komen vandaag, maar haar arts heeft het haar verboden. Het was te riskant omdat ze een keizersnede heeft gehad. Dit artikel 301 moet opgeheven worden. Anders is het onmogelijk om in dit land literatuur te maken.” Een oudere advocaat zegt: „Maar wat als ik de Joden kleineer, of de universiteiten? Is dat dan wel mogelijk? Het is gewoon een belachelijke wet.”

Dan komen de advocaten die het proces tegen Shafak aanspanden woedend naar buiten. De rechter heeft Shafak in een mum van tijd vrijgesproken. Kemal Kerincsiz verklaart: „Deze rechtbank is een marionet van bepaalde kringen. We gaan in hoger beroep.” De twee kampen voor de rechtbank beginnen op elkaar te schelden. Even later gaan ze op de vuist. De politie moet tussenbeide komen. „Wacht maar”, schreeuwt een man met een hangsnor, „we laten het hier niet bij.”

Brussel verwelkomde gisteren de uitspraak, maar stelde ook dat de Turkse wetgeving nog steeds de vrijheid van meningsuiting bedreigt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden