Rechter riskeert burgeroorlog met wegsturen Yingluck

Thaise premier staat terecht voor ambtsmisbruik en corruptie. Aanhang zal gedwongen vertrek niet accepteren.

Het is al een half jaar hommeles in Thailand, maar na vandaag dreigt nog grotere chaos als het Constitutioneel Hof beslist over de positie van demissionair premier Yingluck Shinawatra. De kans is groot dat de rechters haar naar huis sturen. "Dat brengt een burgeroorlog een stap dichterbij", zegt David Streckfuss.

De Amerikaanse analist, die werkt in de Thaise stad Khon Kaen, is pessimistisch over hoe het verder moet met Thailand. De zaak tegen Yingluck, verdacht van ambtsmisbruik wegens het overplaatsen van haar veiligheidschef in 2011, noemt hij zwak. "En ik denk niet dat de oude macht hiermee de regering een genadeklap kan toedienen."

Dat is wel waar de 'oude macht' - de rijkere middenklasse in Bangkok en het zuiden, gesteund door de rechterlijke macht, de legerleiding en het koningshuis - op uit is. Die wil Yingluck, en vooral haar machtige broer Thaksin Shinawatra, voorgoed uitschakelen.

Thaksin, de miljonair en oud-premier die in 2006 door het leger werd afgezet, vormt sinds zijn politieke opkomst begin deze eeuw een factor die eigenlijk voor het eerst concurrentie betekent voor de groepen die tot dan Thailand hadden gerund. Thaksin wist de arme plattelandsbevolking in het noorden en noordoosten aan zich te binden en creëerde zo een democratische machtsbasis die hem tot nu toe alle verkiezingen heeft doen winnen van de Democratische Partij - de partij van de oude macht.

De enige manier waarop Thaksin tot nu toe was te stoppen was via de rechter, die de tycoon veroordeelde wegens corruptie (Thaksin woont nu in ballingschap in Doebai om celstraf te ontlopen). Een poging van Yingluck om haar broer amnestie te verlenen vormde aanleiding voor de enorme demonstraties die al zes maanden delen van Bangkok ontwrichten. Maar ook die hebben tot nu toe de regering niet op de knieën gekregen.

De traditionele elite heeft nu haar hoop wederom op de rechterlijke macht gevestigd. Naast de huidige zaak wordt Yingluck ook vervolgd voor grootschalige corruptie via rijstsubsidies. In beide gevallen raakt ze haar baan kwijt als ze veroordeeld wordt. Paul Chambers, directeur van het Instituut voor Zuidoost-Aziatische Zaken in Thailand, noemt het land een 'juristocratie', waar rechters de politieke richting bepalen.

Wat er gebeurt als Yingluck en haar kabinet vandaag moeten opstappen is vooralsnog een raadsel. Omdat haar regering momenteel demissionair is, zijn er geen regels voorhanden in de grondwet. Thailand raakt zo volgens Chambers verzeild in een 'wettig moeras'.

Als het Constitutioneel Hof bovendien de mogelijkheid opent voor het aanstellen van een elite-gezinde premier, zijn de rapen echt gaar. "De aanhangers van Yingluck zullen dat nooit accepteren", zegt Streckfuss. "Het is een recept voor een ramp. Als zij de straat op gaan, komt een burgeroorlog echt dichterbij." Ook Chambers vreest dat het land uiteen scheurt als de traditionele elite zo de macht grijpt.

Het gunstigste scenario voor Thailand lijkt zo behoud van het huidige wankele evenwicht: Yingluck moet weg, maar haar regering mag (deels) blijven zitten en schuift zelf een nieuwe premier naar voren. Verder blijft het hopen op gezond verstand.

"De partijen moeten zich realiseren dat ze allebei een stapje terug moeten doen", zegt Chambers. "Maar het probleem is dat ze allebei niet het belang van het land, maar alleen hun eigen belang voor ogen hebben. Niemand wil compromissen sluiten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden