'Rechter moet veel meer euthanasiegevallen beoordelen'

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Justitie zou veel vaker euthanasiegevallen moeten toetsen. Dat zegt Theo Boer, naast ethicus ook lid van een toetsingscommissie euthanasie.

Wanneer een arts euthanasie heeft verricht, moet hij de zaak melden aan de toetsingscommissie in zijn regio. Deze beoordeelt of de arts zich aan de criteria uit de wet heeft gehouden. Komt de commissie tot een 'onzorgvuldig', dan gaat het dossier naar het Openbaar Ministerie (OM).

Boer, docent ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) te Groningen, is er ongelukkig mee dat dat zo weinig gebeurt.

Procedurele fouten
Sinds de inwerkingtreding van de euthanasiewet in 2002 is op een totaal van 25.640 keer euthanasie 61 maal geoordeeld dat de arts onzorgvuldig had gehandeld. In de meeste gevallen was sprake van procedurele fouten: onjuiste medicatie of fouten bij de consultatie.

Boer zou wensen dat Justitie zich vaker boog over criteria uit de euthanasiewet als de weloverwogenheid, de ondraaglijkheid en het gebrek aan alternatieven.

"In de afgelopen jaren is de échte discussie in Nederland gegaan over de baanbrekende gevallen: de Levenseindekliniek, euthanasie bij gevorderde dementie, bij psychiatrisch lijden of bij gestapelde ouderdomsklachten. De commissies hebben daar indringend over gesproken. Persoonlijk voel ik de behoefte om daar ook een rechter te laten meekijken."

Momenteel is het zo dat wanneer de toetsingscommissies een 'zorgvuldig' uitspreken, het OM het dossier niet meer te zien krijgt, tenzij artsen of familieleden met nieuwe informatie naar de politie stappen. Dat gebeurt in de praktijk echter nooit.

"En dat hoewel zo'n oordeel verreikende gevolgen kan hebben voor de euthanasiepraktijk. De manier waarop de commissies oordelen, is medebepalend voor hoe er in Nederland over tien jaar met lijden en aftakeling wordt omgegaan."

Boer verwijst naar het arrest-Brongersma uit 2001. Daarin sprak de Hoge Raad uit dat een euthanasie alleen zorgvuldig is als sprake is van een onderliggende medisch classificeerbare aandoening.

Boer: "Tot op de dag van vandaag hebben de toetsingscommissies aan die uitspraak houvast. Ik zou er behoefte aan hebben wanneer een rechter zich ook over andere baanbrekende dossiers zou kunnen uitspreken.

"Is het bijvoorbeeld acceptabel dat artsen van de Levenseindekliniek buiten euthanasie geen andere opties kunnen bieden? En hoe verhoudt zich de medische classificeerbaarheid tot de steeds grotere rol van levensfaseproblematiek en existentiële nood?"

Geen derde optie
De toetsingscommissies willen niet reageren op Boer. Maar hun standpunt is bekend. Ze springen niet lichtvaardig om met een 'onzorgvuldig' omdat ze dit zeer belastend voor artsen vinden. Maar volgens Boer kan dat niet anders. "De wet kent helaas maar twee smaken: zorgvuldig en onzorgvuldig. Eigenlijk zou je een derde optie, 'weet niet zeker', willen hebben. Maar die is er helaas niet."

Het gaat Boer niet om een veroordeling, zegt hij. "Ook als Justitie nieuwe ontwikkelingen aan een publieke toetsing onderwerpt en daarbij tot een oordeel 'zorgvuldig' zou komen, heb je daar als commissies houvast aan. Het kan geen kwaad om je soms af te vragen: zitten we nog op de goede weg?"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden