Rechter en verdachte voeren een goed gesprek

In jihad-proces is er veel ruimte voor denkwereld aangeklaagden

Wijsheid komt met de jaren, in het geval van Azzedine C. alias Abou Moussa met veertien maanden cel in de zwaarbewaakte gevangenis Vught. Hij stond deze week drie dagen voor de rechter op verdenking van ronselen voor terroristische organisatie IS, opruiing en lidmaatschap van een criminele organisatie met terroristisch oogmerk. In zijn 'hete zomer' van 2014 kreeg hij landelijke bekendheid met agressieve optredens tijdens pro-Gaza-demonstraties die ontaardden in anti-Joodse bijeenkomsten. "Afgelopen zomer ben ik bijna gek geworden, repressie drijft jongeren tot waanzin en ik ben bijna tot waanzin gedreven", zo verklaarde hij voor de rechter zijn gemoedstoestand zonder uit te leggen wie voor de repressie zorgde.

4 juli 2014, Hobbemaplein, Schilderswijk Den Haag. Rondom Azzedine C. klinken teksten met dreigementen aan het adres van Joden. Het leger van Mohammed zal terugkeren, klinkt het uit kelen, van wie precies is onduidelijk. De tekst geldt als veel gebruikt dreigement. Verdachte C. zou de dreigende leuze ook hebben geroepen, maar neemt nu duidelijk afstand: "Ik heb niets tegen Joden, ik heb geen argumenten om iets tegen Joden te hebben. Ik kom uit Fez in Marokko en dat is bij uitstek de stad van Joden."

Het is niet de enige keer dat C. zijn vriendelijke gezicht laat zien. Anders dan bijvoorbeeld Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, omarmt C. de rechtsstaat en de bijbehorende rechtspraak. B. accepteerde de rechters niet, voor hem gold slechts het van God gegeven recht. C. verkiest weliswaar de theocratie boven de democratie, maar zegt er tegelijkertijd bij dat hij "als minderheid in Nederland geniet van de veiligheid van de democratie. In huiselijke kring is de goddelijke wet leidend". Rechter René Elkerbout heeft niet veel moeite in het dossier bewijs voor de stellingen te vinden. "Ik heb nog nooit een dossier gezien met zo'n 100 procent verdediging van de vrijheid en het vrije woord."

In de voorbije negen van de 22 dagen die zijn uitgetrokken voor het grootste jihadproces (tien verdachten) in de Nederlandse geschiedenis, heeft de rechter veel tijd besteed aan de denkwereld van de hoofdverdachten C. en Rudolph H.. Wat normaal gesproken een ondervraging is, werd meer een 'gesprek'. Een woord dat rechter en verdachte meermalen in de mond namen.

De meervoudige strafkamer liep daarmee het risico te verzanden in eindeloze discussies over koranteksten en geopolitieke kwesties zoals de oorlogen in het Midden-Oosten. Door ruimte te geven, gaf de rechter wel een kans mee te kijken hoe een radicaliseringsproces uiteindelijk uitmondt in een rechtszaak.

Voor Azzedine C. staat vast dat 11 september 2001 een keerpunt in zijn leven is. Zijn verhouding met de wereld om hem heen veranderde drastisch. Door de aanval op de Twin Towers werd hij "heel sterk geconfronteerd met mijn identiteit als moslim. Je wordt als 17-jarige jongen ter verantwoording geroepen en op basis daarvan ga je je mening vormen over het leven."

In de periode voorafgaande aan zijn aanhouding, nu ruim een jaar geleden, leefde C. in wat je zou kunnen noemen een parallelle wereld. De jongeren om hem heen worstelden met de oorlog in Syrië. Een aantal jongens koos nadrukkelijk de kant van IS met vooral de VS en de sjiieten als grootste vijanden. In dat proces speelden de moskeeën in hun Schilderswijk nauwelijks een rol. De rechter hield C. voor dat hij werd geweerd door de moskeeën. Hijzelf hield het erop dat hij geen zin meer had naar de moskeeën te gaan. En zo ontstaat een beeld van een groep jongeren die elkaar, in een min of meer zelfgekozen isolement, voedden met uitspraken als: een man zonder geweer is als een man zonder kleren.

De rechtbank buigt zich de komende weken nog over zeven verdachten uit de groep van Azzedine C.. Uitspraak op 3 december. C. zelf hoopt dat de rechtbank komende week beslist dat hij in vrijheid het vonnis mag afwachten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden