Update

Rechtbank vindt dat burgemeester vergadering Eritreeërs terecht verbood

"Terwijl de tegendemonstratie buiten de bebouwde kom plaatsvond en beperkt van omvang was, kwam de burgemeester met een verbod van de vergadering."Beeld ANP

De voorzittter van de rechtbank in ’s Hertogenbosch stelt dat burgemeester Jack Mikkers van Veldhoven terecht de bijeenkomst van de YPFDJ heeft verboden, de jongerenafdeling van de Eritrese regeringspartij. Dit deed de burgemeester met een verwijzing naar de verstoring van de openbare orde. 

Er kwamen gisteren tegendemonstranten op de bijeenkomst af, en die verwacht de burgemeester als de bijeenkomst doorgaat dit weekend opnieuw.

'Opmerkelijk'

De rechtbank deed de uitspraak in een kort geding dat de organisatoren tegen de burgemeester hadden aangespannen. Deskundigen noemen het vonnis van de rechtbank opmerkelijk. Zij vinden dat Veldhoven de bijeenkomst niet had moeten verbieden, maar juist beschermen, zoals vorig jaar ook de raadsvergadering in Geldermalsen over een AZC tegen demonstranten werd beveiligd.

De Groningse jurist Berend Roorda die vorig jaar promoveerde op het ‘demonstratierecht’, liet vandaag eerder in Trouw weten dat burgemeester Jack Mikkers van Veldhoven ten onrechte de vergadering van de YPFDJ had verboden. In Veldhoven zetten ze volgens Roorda juist een premie op het verstoren van de openbare orde. 

“Terwijl de tegendemonstratie buiten de bebouwde kom plaatsvond en beperkt van omvang was, kwam de burgemeester met een verbod van de vergadering. Maar hij had deze op grond van de wet juist moeten beschermen.” Volgens de jurist heeft de burgemeester met zijn verbod staatsrechtelijk een scheve schaats gereden.

Roorda zegt dat in de kwestie Veldhoven de vrijheid van vergadering lijkt te conflicteren met de handhaving van de openbare orde. “In de Wet openbare manifestaties is het recht op demonstratie en vergadering geregeld. Dat recht kan door de burgemeester worden beperkt als de gezondheid van burgers in het geding is, het verkeer gevaar loopt óf er kans is op wanordelijkheden.” 

Risicowedstrijd

Als wanordelijkheden te verwachten zijn door de komst van vijandig publiek, dan heeft de burgemeester op grond van nationale en internationale rechtspraak de plicht om de demonstratie of de vergadering te beschermen, en moet daar ook politie-inzet voor vrijmaken tot de omvang van die bij een risicowedstrijd in het betaald voetbal. Pas als er sprake is van overmacht, bijvoorbeeld als er een enorme tegendemonstratie wordt verwacht op een plek die niet te beheersen is, kán hij besluiten tot een verbod.

Maar daarvan was in Veldhoven geen sprake. De bijeenkomst van de YPFDJ zou achter gesloten deuren plaatsvinden. Een dergelijke plek kan door de burgemeester in beginsel goed beschermd worden tegen vijandig publiek. 

Ook was de omvang van de groep tegenstanders beperkt en vormden zij niet een zodanig ernstige bedreiging voor de deelnemers van de vergadering dat een verbod gerechtvaardigd was. “Het doet niet ter zake of de burgemeester zich kan vinden in de inhoud van de vergadering. Al vindt hij die bijeenkomst onwenselijk, hij mag zich daarmee niet bemoeien.”

Jaren negentig

Volgens Roorda stamt de praktijk van de burgemeester van Veldhoven uit de jaren negentig, toen demonstraties van extreemrechts niet zelden door burgemeesters werden verboden omdat er tegendemonstraties van antiracisten werden verwacht. Diverse rechtelijke uitspraken hebben dit optreden van de burgemeesters veroordeeld, zegt Roorda. 

Maar juist de laatste jaren duikt deze houding weer op, onder andere bij de pogingen Pegida-demonstraties te verbieden. “De focus in Nederland ligt momenteel erg op de veiligheid. Burgemeesters zijn vooral bezig met de zorg ‘of het niet uit de hand loopt’, minder met de vraag of er geen fundamentele rechten in het geding zijn.”

Lees ook: Kort geding tegen Veldhoven na verbieden Eritrese vergadering

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden