Recht op geld

Is de Holocaust verheven tot het belangrijkste feit van de twintigste eeuw? Nee. De kreet 'Nooit meer Auschwitz' heeft niets opgeleverd. Genocides zijn ook na de oorlog doorgegaan. Op de Amsterdamse zender Kleurnet werd onlangs zelfs een meerdelige 'documentaire' getoond waarin twijfel wordt gezaaid over het aantal Joden dat tijdens de Holocaust werd vermoord en over de gaskamers.

Maker is de Joodse geschiedenisstudent David Cole. Die zet het woord 'ooggetuigen' van de Holocaust tussen aanhalingstekens en spreekt over de 'zogenaamde' Holocaust. Doel van Cole is de omvang van de Grote Moord te verkleinen en zo te bagatelliseren. Iedere blinde die naar de documentaire kijkt, snapt dat. Als je tenminste een beetje gevoel voor logica hebt, voor kosjer redeneren en voor de manier waarop wetenschap wordt bedreven. En als je van de materie op de hoogte bent. Niet iedereen heeft dat gevoel voor logica en zuiver redeneren en veel mensen ontberen basiskennis over de Holocaust. Dat maakt de documentaire zo gevaarlijk.

Programmamaker Luc Sala beweerde - in de discussie die op Kleurnet werd gevoerd naar aanleiding van deze documentaire - dat de Holocaust inderdaad tot belangrijkste feit van de twintigste eeuw is verheven. Voor die bewering geeft hij geen argumenten. Bovendien zouden Joden het leed van de Tweede Wereldoorlog monopoliseren. Ook iets dat hij niet fundeert. En het steekt hem dat Joden restitutie en teruggave eisen voor geld en goederen die werden gestolen door de nazi's of achtergehouden door bedrijven en instellingen in de bezette landen. Ergernissen die hem ertoe verleiden Coles zogenaamd wetenschappelijk discussie te omarmen als een discussie over 'achtergehouden' feiten.

Toen het Joods Wereld Congres begon de Zwitsers het mes op de keel te zetten over de Joodse tegoeden die de Zwitserse banken achterhielden, stak in Joodse kringen de angst de kop op voor opleving van antisemitisme. De koppeling van 'Joden' met 'geld' zou oude antisemitische vooroordelen naar boven halen. En het antisemitisme in Zwitserland leefde op.

Ook in Nederland zijn er Joden die niets van de strijd om restitutie willen weten, bijvoorbeeld PvdA-Kamerlid Judith Belinfante. Soms uit een soortgelijke angst voor oplevend antisemitisme, vaker uit wrevel omdat de strijd om de restitutie de morele veroordeling en afkeer van de Holocaust zou ondermijnen. De uitzending van documentaires als die van Cole op Kleurnet en discussies als die van Sala onderstrepen dat het eisen van recht verkeerde sentimenten kan oproepen. Maar is recht eisen daarmee verkeerd?

Het Centraal Joods Overleg heeft gisteren opnieuw onderhandeld met de ING over joodse tegoeden. Het Joods Wereld Congres (JWC) dreigt een boycot in de VS te ontketenen tegen de ING, de ABN Amro en de Amsterdamse Effecten Beurs als die geen restitutie betalen die voldoet in de ogen van het JWC. Daarnaast heeft De Nederlandsche Bank een claim gekregen van het CJO en Nederlandse Joden in Israël. Dat is onaangenaam voor deze bedrijven en instellingen.

Maar waar de moraal oorlogszuchtigen nimmer heeft weerhouden om oorlog te voeren, kan het vooruitzicht dat in oorlogen geroofde buit wordt teruggeclaimd uiteindelijk dat effect wel hebben. Het roven van schatten bij de buren was immers altijd een van de drijfveren voor oorlog. Wie won werd rijker dan toen hij begon.

In een wereld waarin alles wordt vertaald in geld, is het logisch dat ook gerechtigheid op en via het financiële vlak wordt gezocht. Het is een nieuwe, harde ontwikkeling, maar wel een die de machtigen, de beslissers en hun financiers pijn doet. Misschien dat die pijn uiteindelijk oorlog en genocide voorkomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden