Recht op een ommetje

De Lisser Poelpolder heeft de ommetjesprijs gewonnen. Maar nog even niet wandelen!

Iedereen in ons land heeft recht op een ommetje, vindt de jury die vorige week de inzendingen van de landelijke Ommetjesprijsvraag beoordeelde. Je moet vlakbij huis een eindje kunnen wandelen, of je nu in een stad of een dorp woont.

Het ommetje ’Poelpolder’ bij Lisse, dat Maaike Breure en Geeke van Doornen bedachten, beantwoordt volledig aan die gedachte. Je kunt in Lisse zó de woonwijk uitlopen en belandt dan meteen in een karakteristiek stukje Nederland. Je ziet hoe dynamisch ons cultuurlandschap is en je merkt dat ’vroeger’ niet overal ’voorbij’ is.

Het ommetje van Breure (Lisse) en Van Doornen (Haarlem) laat volgens de jury op schitterende wijze zien hoe je in een verstedelijkt gebied met vrij eenvoudige ingrepen een ommetje kunt realiseren. De Poelpolder, een van de eerste droogmakerijen van Zuid-Holland (1622), lijkt met z’n ringvaart en z’n kronkelende polderkade nog bijna even gaaf als toen de de Poel net was drooggelegd. De polder is alleen voor ongeveer een derde deel bebouwd. Bovendien trekken de tulpen en hyacinten van buiten op tot aan de ringvaart en is zelfs binnen de polder al een lapje boerenland met bollen gestoffeerd.

Het ommetje loopt dus, in jury-taal, op de grens van twee ’dramatisch contrasterende’ landschappen: aan de ene kant het verrommelde landschap van de bollencultuur, aan de andere kant een droogmakerij.

Maar wat het meeste valt te prijzen in het idee van het Poelpolder-ommetje, is de eenvoud. Je stapt midden in de woonwijk Poelpolder de dijk langs de ringvaart op, je klimt een keer of twintig over een hek en volgt nog een oud stuk polderweg. Daarmee heb je een prachtige wandeling van 7 km achter de kiezen.

Die ’charme van de eenvoud’ maakte het ommetje in Lisse tot winnaar van de landelijke prijsvraag. Tot vreugde van de beide maaksters. Een week eerder was hun voorstel al uitgeroepen tot het beste ommetje van de provincie Zuid-Holland. „Ik liep iedere ochtend een stukje over een oud polderdijkje tussen de bebouwing van Lisse en elke keer vroeg ik me weer af waarom ik door die zee van huizen moest. Waarom niet naar buiten? Waarom niet genieten van het landschap, nota bene het op één na oudste poldertje van Zuid-Holland? Zo hebben wij de Poelpolder ontdekt – als oorspronkelijke droogmakerij in plaats van als woonwijk.”

Hun kijk op het landschap, opgedaan tijdens gezamenlijke wandelingen en in een deeltijdstudie aan de ’groene’ hogeschool Larenstein, hielp Breure en Van Doornen verder op hun zoektocht naar het ideale ommetje. De 30.000 euro die aan de prijs verbonden is, mag nu besteed worden aan de uitwerking van hun idee. Want het ommetje bestaat alleen nog maar op papier; de klimpartij over twintig hekken en de zwerftocht door het ruisende gras op de polderdijk zijn vooralsnog illegaal. Je mag je pas aan de stilte van dit ommetje overgeven, als de wandeling is opengesteld. De hekken zijn hier en daar nog van wrakhout, overal zit prikkeldraad gespijkerd, soms is er nog een stroomdraad gespannen.

„Er moeten eerst overstapjes bij de hekken komen”, zegt Maaike Breure. „Aan de hekken zelf gaan wij niets doen. Het moet ook weer niet te gemakkelijk worden, zodat straks iedereen z’n hond gaat uitlaten op de dijk. Ook daar geldt de charme van de eenvoud. Minstens zo belangrijk is het overleg met de boeren. We gaan over hun land, we willen wel graag dat zij meewerken.”

De eerste reacties zijn hoopvol. De gemeente heeft de twee maaksters al voor een gesprek uitgenodigd en erkent dat zij Lisse op de (wandel)kaart hebben gezet en tegelijk 30.000 euro hebben binnengebracht. Boeren zijn nog wat gereserveerd, zeker wanneer wandelaars nu al van het Poelpolder-ommetje willen proeven. Vooral in bollenland staat men niet te wachten op wandelaars over de velden. „Maar daar blijf je ver vandaan”, zegt Breure.

En inderdaad, tijdens een illegaal ommetje zie je de bloemenpracht alleen op afstand: gelukkig maar, want het contrast met de boerenpolder is heftig. De golfers hebben evenmin last van de wandelaar; zij hebben alle aandacht nodig om hun witte balletje in het hoge gras te ontwaren. Het passeren van de krakkemikkige hekken vergt enige acrobatiek en soms balanceer je vervaarlijk boven de sloot om verder te komen. Hier en daar hebben ooit overstapjes gestaan, maar die zijn verrot of hun effect is tenietgedaan door prikkeldraad. Er is ook een stuk polder waar de boer bij het injecteren van mest tot aan het gaatje is gegaan: tot bovenop de polderdijk, luttele centimeters van de ringvaart.

Bij de molen aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer staat een bordje ’Verboden Toegang’. Dat zal, als het aan Maaike Breure ligt, ooit nog eens verdwijnen – om over het prachtige dijkje langs de ringvaart te kunnen lopen. Dat zou een mooi alternatief voor de asfaltweg zijn. „Maar dat bordje heeft geen invloed op ons ommetje. Wij leggen het accent op de Poelpolder. De Rooversbroekpolder was van oorsprong een eilandje in het Leidse Meer – dat was zo drassig dat de koeien er in de modder wegzakten.”

Verder denken de makers aan informatieborden waarop het landschap wordt ’uitgelegd’. „Hoe nat was het hier en hoe diep? Waar loop ik nu? Hoe zag het er in 1622 uit? Wat hadden die koebosjes in de polder voor functie? Wij proberen mensen bewust te maken door het verhaal van het landschap te vertellen.” En het verhaal van de vissers, die hier ooit bot vingen, waarvan de opbrengst ten goede kwam aan de drie Leidse kanjerkerken Pieterskerk, Hooglandsekerk en Lieve Vrouwekerk. De slechte vangst leidde ertoe dat de pacht werd opgeheven en de plas drooggelegd.

Er komt misschien ook een brochure. En aan de omgeving van de Poelmolen willen Breure en Van Doornen ook wat doen. Dat was een heel stil plekje, maar is nu ’een beetje een rommeltje’ – met een bankje hier en een knalgele prullenbak daar.

Het zal nog wel even duren voordat het ommetje Poelpolder in gebruik kan worden genomen. Volgend voorjaar misschien?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden