Recessie maakt jonge vrouw en oudere man dom

Depressie en stress door ontslag en loopbaan-onzekerheid zorgen voor afnemend denkvermogen

Recessies maken mensen dommer, staat in het British Medical Journal. Dat effect is blijvend. Wie eerder in het leven één of meer economische dips meemaakte, scoort later gemiddeld slechter op allerlei cognitieve tests. Denk aan: noem zoveel mogelijk dieren in één minuut, of onthoud zoveel mogelijk woorden van een lijstje van tien.

Dergelijke tests werden voor- gelegd aan zo'n 12.000 proefpersonen in elf Europese landen, allen deelnemers van een groot Europees onderzoek naar veroudering.

De onderzoekers verzamelden allerlei gegevens over deze mensen zelf - geslacht, leeftijd, arbeidsverleden - en over de staat van de economie in hun land sinds de Tweede Wereldoorlog. Met die gegevens sloegen ze aan het rekenen. Dit deden ze vanuit de gedachte dat een crisis leidt tot ontslagen en allerlei andere loopbaaneffecten, die op hun beurt het denkvermogen aantasten.

Daarvoor vonden ze inderdaad statistische aanwijzingen. Hoe meer recessies een land doormaakt, hoe groter de kans dat inwoners gemiddeld slechter scoren op bovengenoemde tests. Het bleek bovendien veel uit te maken in welke levensfase een recessie zich voordoet. Mannen leveren vooral IQ-punten in als ze ten tijde van een economische dip van middelbare leeftijd zijn. Jongere mannen kunnen er beter tegen. Bij vrouwen is dat verband precies omgekeerd: jongere vrouwen blijken kwetsbaarder.

Het waarom van deze verbanden valt uit de statistieken niet op te maken. De onderzoekers hebben daar wel gedachten over.

Jonge mannen, verklaren ze, komen in crisistijd misschien moeilijker aan een baan, of moeten een tijdje onder hun niveau werken. Maar als de economie aantrekt, kunnen ze alsnog werk maken van hun carrière. Mannen van boven de 45 die in crisistijd hun baan kwijtraken, komen daarentegen vaak niet meer aan het werk. Daardoor kunnen ze symptomen van depressie krijgen, en stress. Beide zijn eerder in verband gebracht met een afnemend denkvermogen.

Voor vrouwen ligt dat kennelijk een beetje anders. Vrouwen van middelbare leeftijd hebben, schrijven de onderzoekers, vaak wat minder carrière gemaakt dan hun mannelijke leeftijdgenoten. Een recessie heeft daarom een geringere invloed op vrouwen in deze levensfase, wat ook blijkt uit hun testuitslagen: wel of geen recessie, het maakt geen verschil.

Maar vrouwen die al tussen hun 25-ste en hun 44-ste een recessie meemaakten, bleken gemiddeld wel slechter te scoren op de denktests. Dat komt, speculeren de onderzoekers, doordat zij vergeleken met hun mannelijke leeftijdgenoten een minder stabiel carrièreverloop hebben, en in crisistijd een grotere kans lopen om buiten de boot te vallen. Het is dus misschien wel goed, redeneren ze, vrouwen in deze leeftijdsgroep te stimuleren om te gaan werken en te blijven werken: dat zou weleens positieve gevolgen kunnen hebben voor hun denkvermogen als oma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden