Recessie maakt beleggers alerter op piramidespel

Tien jaar geleden doken ze ook op: de piramidespelen. Nu heten ze ’dubieuze beleggingsconstructies’. Tien dossiers met piramidespel-achtige trekken liggen bij toezichthouder AFM.

Nog pakweg een maandje en dan zit het er voor veel leden van de Vereniging tegen Piramidespelen op. Eind juni hopen zij een overboeking van 255 euro te ontvangen en dan is aan een jarenlange speurtocht naar verdwenen geld van piramidespel Team een einde gekomen. De verenging, ooit opgericht door de advocaat J. de Jong van Lier, wordt dan ontbonden.

Met de leden wordt geen telefonisch contact onderhouden. Wie nog met de vereniging wil communiceren, doet dat via de website. Bij de meest recente ledenvergadering, in februari 2008, dook één lid op. Met het bestuur van de vereniging erbij zaten drie mensen aan tafel, 75 leden gaven een machtiging af.

Dat de vereniging wordt opgeheven, wil niet zeggen dat het verschijnsel piramidespel van de aardbodem is verdwenen. Nog altijd zijn er sluwe ondernemers die geld ophalen, mooie rendementen beloven, in eerste instantie die beloften nakomen en vervolgens met de noorderzon én het geld verdwijnen.

Dat was zo rond 1920, toen de Italiaanse emigrant Charles Ponzi in de Verenigde Staten een grote fraude op poten zette en zo zijn naam verbond aan een frauduleuze constructie: het Ponzi-scheme. Dat was ook zo toen ruim tien jaar geleden de Duitser Kühn zijn constructie Team opzette. En datzelfde geldt voor Diamanten Adje (Lagerwaard) die in diezelfde periode beleggers dupeerde met zijn ’diamantfonds’ Albeco. En nu dus liggen er tien dossiers bij waakhond Autoriteit Financiële Markten.

Dat zijn er opmerkelijk veel tegelijk. Vermoedelijk is de gemeenschappelijke noemer de kredietcrisis. Die leidt tot een aanzienlijk kritischer blik op de uitstaande gelden. Wie iets niet vertrouwt, zal sneller zijn geld opeisen. Constructies die lijken op piramidespelen – waarbij de inleg van de een de uitbetaling aan de ander is – bezwijken snel als meer mensen tegelijk hun geld opeisen. In de VS weten ze daar met de miljardenfraude van Bernie Madoff inmiddels alles van af.

In één dossier van de AFM gaat het om 70 miljoen euro die zoek is, in een ander om 40 miljoen. Hoe de constructies precies in elkaar zitten wil de AFM niet zeggen. Bij enkele dossiers gaat het om constructies waarbij per belegger meer dan 50.000 euro ingelegd is. Dat bedrag is de bovengrens voor het toezicht. Beleggers die over dat soort bedragen beschikken dienen beter te weten en dus vallen die constructies normaliter buiten de blik van de AFM.

Binnen afzienbare tijd zal de AFM met meer informatie over de frauduleuze constructies komen. In het belang van het onderzoek worden geen verdere mededelingen gedaan, zo stelt een woordvoerder van de toezichthouder. De radiostilte wordt blijkbaar verkozen boven een waarschuwend geluid aan de beleggers.

Het opheffen van de Vereniging tegen Piramidespelen en de verhevigde aandacht van de AFM staan in verband met elkaar. De vereniging van De Jong van Lier dankte zijn oprichting en zijn meerjarige bestaansrecht aan het feit dat de toenmalige toezichthouder STE, de voorloper van de AFM, een aanzienlijk striktere rol was toebedacht. Toezicht op het effectenverkeer was de opdracht. Dubieuze beleggingen in kangoeroe-boerderijen, diamantenhandel, teakhoutfondsen of piramidespelen vielen buiten het toezicht. Onbedoeld geeft de AFM nu de Vereniging tegen Piramidespelen een mooi afscheidscadeau mee: de strijd die de vereniging streed, wordt door de waakhond overgenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden