Recente boeken, recentelijk gepubliceerd

269Kun je 'recent' niet alleen als bijvoeglijk naamwoord gebruiken (recent onderzoek), maar ook als bijwoord (de pagina is recent vernieuwd)?

Nee, vinden nog altijd sommige lezers. Daarom is er wat voor te zeggen in kranten het onderscheid tussen het bijvoeglijk naamwoord recent en het bijwoord recentelijk ('onlangs') voorlopig te handhaven. Dat doen ook de meeste woordenboeken. Uitzonderingen zijn Koenen en Van Dale's 'Groot woordenboek hedendaags Nederlands' uit 2008. Daar wordt recent ook als bijwoord geaccepteerd (recent verschenen boeken). De moeder der Van Dale's, de dikke, was in 2005 nog niet zover.

Van de twee woorden is recent het oudst: het werd in de eerste helft van de negentiende eeuw overgenomen uit het Frans. Recentelijk (volgens etymologen gevormd naar het voorbeeld van het Engelse recently) kwam een eeuw later in gebruik.

270 Recentelijk (of liever onlangs) is hier de veronderstelling besproken dat Kees in klaar is Kees teruggaat op het Hongaarse kész, dat 'klaar' betekent. Onder Hongaarse kinderen, in de vorige eeuw naar Nederland gekomen, zou klaar is kész gangbaar zijn geweest, schreef een lezer. Omdat de uitdrukking al zeker twee eeuwen oud is, werd deze verklaring afgewezen. Te snel misschien, want een andere lezer zoekt de bron onder Hongaren die hier ten tijde van de Republiek studeerden. Inderdaad moeten Hongaren toen in vrij groten getale Nederlandse universiteiten hebben bezocht. In hun eigen land ontstond de eerste pas in 1735, en die was katholiek.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden