Rebellengroepen verdeeld over toekomst Mali

Een inwoner van de Malinese hoofdstad Bamako laat zien dat hij de Franse interventie steunt. Beeld Reuters
Een inwoner van de Malinese hoofdstad Bamako laat zien dat hij de Franse interventie steunt.Beeld Reuters

Stomverbaasd waren ze kennelijk in Parijs, toen ze er dit weekeinde achterkwamen dat de islamitische rebellen in Noord-Mali geavanceerde wapens tot hun beschikking hebben, en er nog mee om weten te gaan ook. Een anonieme medewerker op het Elysée kon er tegenover persbureau AFP bijna niet over uit.

De ontwikkelingen op het slagveld bevestigen de waarneming. De rebellen zetten hun opmars richting het zuiden voort. Dat dat echt als een verrassing komt voor Parijs lijkt echter ondenkbaar. Iedereen die de ontwikkelingen in Mali de afgelopen twee jaar een beetje heeft bijgehouden, weet dat de rebellen goed in de wapens zitten.

Dat heeft deels te maken met de val van Kadafi in Libië, in de tweede helft van 2011. Duizenden (goedgetrainde) strijders in diens leger waren leden van de semi-nomadische Toeareg-stam, bewoners van de woestijnregio van Libië, Algerije, Mali, Niger en Burkina Faso. Zij keerden terug naar Mali, maar niet nadat ze de wapendepots van Kadafi geplunderd hadden.

Die waren goed gevuld. Zo berekende de Navo dat er in Libië 10.000 raketten van het type Sam-7 waren zoekgeraakt - wapens waarmee je vanaf de schouder een vliegtuig kunt neerhalen. En niet alleen de Toeareg zouden voorraden hebben ingeslagen: ook leden van de terreurgroep Al-Kaida in de Islamitische Maghreb (AKIM) werden in Libië gesignaleerd. Het zijn die groepen die nu Mali onveilig maken.

Hoewel: het woord precies suggereert een overzichtelijkheid die er in het noorden van Mali helemaal niet is. De Toeareg vormen geen homogene groep, en daarnaast wonen er ook andere etnische groepen in het gebied. Er zijn talloze groepen actief - inheems en buitenlands - die deels verschillende doelen nastreven, en waarvan leden naar hartelust heen en weer overlopen.

Zo was aanvankelijk de 'Nationale beweging voor de bevrijding van Azawad' (MNLA) prominent, een seculiere Toeareg-beweging die streeft naar een onafhankelijk 'Azawad' - hun naam voor Noord-Mali. De MNLA slaagde er begin vorig jaar als eerste in om met hulp van duizenden teruggekeerde 'Libiërs' een groot deel van Azawad te veroveren.

De organisatie kreeg al snel hulp en later concurrentie van 'Ansar Dine', een radicale djihadistische beweging met hooguit een paar duizend strijders - deels Toeareg, deels Arabieren. Leider is Iyad Ag Ghaly, een veteraan in de strijd voor een onafhankelijk Azawad, die het licht zou hebben gezien en nu óók streeft naar invoering van de sharia.

In een mum van tijd slaagde Ansar Dine erin MNLA op een zijspoor te dirigeren en de leiding over te nemen in de drie belangrijkste steden van Noord-Mali. Daar voerde de beweging direct een schrikbewind in, met wrede lijfstraffen en de vernietiging van cultureel erfgoed.

Hulp krijgt Ansar Dine daarbij van Al-Kaida in de Islamitische Maghreb, en van de kleinere djihadistische beweging Mujao, een afsplitsing van AKIM. En dan zijn er onlangs nog verschillende djihadistische brigades opgericht - zo'n beetje voor elke etnische of tribale groep één.

Al deze groepen hebben hun overeenkomsten maar vooral ook hun verschillen - sommige djihadisten zijn voor een onafhankelijk Azawad, sommigen zijn voor de Malinese eenheidsstaat. Sommigen (de buitenlanders) moeten van beide staatsvormen waarschijnlijk weinig hebben. Die potentiële splijtzwam voor de toekomst van de djihadisten in Mali misschien nog wel bedreigender dan Franse bommenwerpers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden