Rebellen verslaan of slachtoffers bergen?

Het Nederlandse team is nog steeds niet op de rampplek vanwege de strijd tussen Oekraïne en de separatisten. Tot frustratie van de Tweede Kamer. Minister Timmermans moet voorzichtig laveren.

Wat is belangrijker, de wens van de Oekraïense regering het gezag over haar volledige grondgebied te herstellen, of de wens van Nederland om alle lichamen uit de MH17 te vinden? Die vraag dringt zich momenteel op aan politiek Den Haag.

De rampplek ligt in door separatisten gecontroleerd gebied en het forensisch team en de marechaussee zijn in de stad Donetsk gestationeerd, de belangrijkste stad in handen van de rebellen. Het Oekraïense leger is bezig met een offensief om Donetsk te omsingelen en af te snijden van Rusland, dat de rebellen van wapens voorziet. De weg tussen rampplek en Donetsk ligt dus geregeld in de frontlinie.

Minister Timmermans moet dan ook voorzichtig laveren. Hij vroeg de Kamer om enig begrip voor de regering in Kiev. Het Oekraïense leger heeft veel sneller militaire vooruitgang geboekt dan verwacht, en wil het momentum niet verliezen. "Pak nu door, is wat president Petro Porosjenko waarschijnlijk van zijn generaals te horen krijgt." Die wens wordt nog versterkt door de berichten over Russische opbouw van voorraden zware wapens aan de grens. Kiev vreest dat die binnenkort aan de separatisten geleverd worden.

Aan de andere kant wil Timmermans dat de regering in Kiev goed meewerkt om de repatriëring van de overige slachtoffers mogelijk te maken. Oekraïne moet de VN-resolutie die toegang tot de rampplek eist, uitvoeren en daarbij 'niet een minimalistische interpretatie hanteren', meent de minister van buitenlandse zaken.

"Als er op de plek niet gevochten wordt, maar we kunnen er niet komen, is dat een te weinig inhoudelijke bijdrage van Oekraïne." Volgens Timmermans hebben premier Rutte en Porosjenko hier gisteren over gesproken, en heeft de Oekraïense president toegezegd zich te zullen inspannen voor verbeterde toegang.

De Tweede Kamer toonde zich minder begripvol richting Oekraïne. Han ten Broeke (VVD) vroeg zich duidelijk gefrustreerd af of er naast druk op de Russische president Poetin niet ook druk op Kiev moet worden uitgeoefend. "De Oekraïense president legde vorige week bloemen, maar moet nu naast woorden ook daden tonen." Zijn collega Michiel Servaes (PvdA) voegde hieraan toe dat "de Oekraïners de goodwill van de wereld dreigen te verliezen als ze het staakt-het-vuren rond de rampplek niet respecteren".

Andere partijen deelden deze prioriteit van het bergen van de lichamen boven de strijd van Kiev tegen de pro-Russische separatisten. Sjoerd Sjoerdsma (D66) vroeg zich bijvoorbeeld af 'wat de afspraken met Oekraïne waard zijn als hun tanks rond de rampplaats optrekken?'

Minister Timmermans voelde zich genoodzaakt het enigszins voor Oekraïne op te nemen. "Zij hebben een strategisch doel, hun land weer onder controle krijgen. En wij hebben een strategisch doel, de slachtoffers terughalen. Dat wringt soms." Wel zei hij toe dat het kabinet zich stevig opstelt naar Kiev om duidelijk te maken dat Oekraïne zich in moet zetten voor Nederlandse toegang tot de rampplek.

De ongewapende repatriëringsmissie, waarbij Nederland volledig afhankelijk is van de medewerking van lokale partijen, loopt dus tegen veel problemen aan, erkende hij. Het is "de optie die de minste nadelen heeft, maar nog steeds heel veel nadelen." Hij ziet geen manier om een situatie te creëren waarbij er onbelemmerde en probleemloze toegang voor Nederland is. Daar komt bij dat hij ook wil vermijden dat er nog meer Nederlandse slachtoffers -dit keer onderzoekers - vallen. Bijna de volledige Tweede Kamer sprak steun uit voor deze aanpak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden