Rebellen strijden met leger in Tsjaad

(Novum/Ap) - In de Tsjadische hoofdstad N'Djamena is zondag zwaar gevochten tussen rebellenstrijders en het leger dat loyaal is aan president Idriss Déby. Dat heeft een woordvoerder van het Franse leger in Tsjaad, kapitein Christophe Prazuck, gezegd. De rebellen schoten volgens hem met machinegeweren en granaatwerpers en het leger zette gevechtshelikopters in. De rebellen claimen dat zij het paleis van de president hebben omsingeld en dat Déby geen kant op kan. Volgens de Franse woordvoerder was de uitkomst van de strijd echter nog allerminst zeker.

Na een bliksemsnelle opmars van drie dagen bereikten de rebellen vrijdag de hoofdstad. Ruim duizend strijders stroomden zaterdag door de straten van N'Djamena, waar zij op het leger stuitten. Zondagmorgen werden de gevechten na een relatief kalme nacht weer hervat, zei een rebellenwoordvoerder. Een buitenlandse werknemer van een hulporganisatie zei dat in de stad enorme chaos heerst. De straten liggen bezaaid met lijken en als het geweld even afneemt, grijpen plunderaars hun kans om in winkels in te breken, zei hij.

De Franse minister van defensie Hervé Morin zei zondag voor de radio dat Déby de beschikking heeft over minstens twee- tot drieduizend soldaten in de hoofdstad. De gebeurtenissen van zondag zijn van doorslaggevend belang, zei hij. Frankrijk heeft in Tsjaad, een van zijn vroegere koloniën, 1.400 militairen gelegerd, waarvan het leeuwendeel in N'Djamena. Het is nog onzeker of de Fransen de wapens zullen oppakken om de gevechten een halt toe te roepen, omdat zij daarmee een vredesmissie van de Europese Unie, die door de onrust in Tsjaad al vertraging oploopt, in gevaar kan brengen.

Volgens de Zuid-Afrikaanse militaire analist Henri Boshoff is Frankrijk onlangs opgehouden de Tsjadische regering door middel van verkenningsvluchten van strategische informatie te voorzien, waardoor de opmars van de rebellen mogelijk is onderschat. De Franse president Nicolas Sarkozy heeft aangekondigd dat hij, anders dan zijn voorganger Jacques Chirac, de corrupte regimes van de voormalige koloniën in Frankrijk niet langer de hand boven het hoofd wil houden.

De Libische leider Moammar Gadhafi en president Denis Sassou-Nguesso van Congo-Brazzaville zijn door de Afrikaanse Unie aangewezen als bemiddelaars. Het bericht van het Libische persbureau JANA dat rebellenleider Mahamat Nouri een wapenstilstand met Gadhafi was overeengekomen, werd zondag door de rebellen ontkracht.

De rebellen, een alliantie van drie verschillende groepen, bereikten de hoofdstad in ongeveer 250 vrachtwagens. Ze komen vanuit de richting van de Sudanese grens, ruim achthonderd kilometer ten oosten van N'Djamena. Onder hen is ook de neef van president Déby, Timan Erdimi. De rebellen beschuldigen de president van corruptie en zeggen dat hij de Zaghawa's, zijn stamgenoten die in Sudan in opstand zijn gekomen, links laat liggen.

De recente ontdekking van aardolie was de spreekwoordelijke olie op het vuur van de machtsstrijd in Tsjaad. De serie opstanden begon in 2005 in het oosten van het land. In april 2006 mislukte een aanval van rebellen op N'Djamena.

Déby kwam in 1990 via een opstand aan de macht. Sindsdien heeft hij verkiezingen gewonnen, maar die werden algemeen als oneerlijk afgedaan. Niettemin bracht Déby een mate van rust, na drie decennia van burgeroorlog en een invasie door Libië. Hij raakte de afgelopen tijd steeds meer geïsoleerd. Sommige van zijn familieleden hebben zich aangesloten bij de huidige opstand.

Leiders van de Afrikaanse Unie, op dit moment bijeen op een top in Ethiopië, lieten weten de rebellen niet te erkennen als de legitieme leiders van Tsjaad, mocht de opstand slagen. Tsjaad zal in dat geval uit de AU worden gegooid tot de democratie en de normale gang van zaken in ere zijn hersteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden