Realpolitik

Robert Kaplans artikel 'Geen vrijheid zonder Amerikaanse macht' (Letter & Geest;, 5 april) is even unverfroren als dat van Lee Harris vorige week. Hij ziet er dan ook geen been in recht te praten wat krom is, maar helaas moeten sommige van zijn uitspraken zelf rechtgezet worden.

Zo schrijft hij bijvoorbeeld dat 'de vrijheid in het Westen opgekomen is omdat ze de belangen van de machtigen diende'. In het oude Europa weet echter iedereen dat enkele van de belangrijkste gebeurtenissen die in de voorbije eeuwen voor de grote massa enige vrijheid hebben gebracht, i.c. de Franse, de Russische en de Vietnamese revolutie, de belangen van de machtigen juist niet dienden maar aantastten.

Kaplan is ook van mening, dat 'vrijheid niet het resultaat is van morele reflectie, maar van moeilijke politieke keuzes die worden gemaakt door heersers die uit zijn op hun eigenbelang.' Weinigen zullen ontkennen dat eigenbelang in de politiek een grote rol speelt, maar het is op zijn minst onvolledig en eenzijdig, de morele en sociale bewogenheid van de diverse maatschappijhervormers te miskennen en de verovering van meer vrijheden uitsluitend toe te schrijven aan heersers.

De rol van het volk wordt daarmee veronachtzaamd. Kaplan is een rasechte vertegenwoordiger van een nieuwe realpolitik. Je mag het ook machiavellisme noemen. Hij maakt zich niet druk om het ethische gehalte van politieke beslissingen maar om hun effect: 'Liberalisme moet eerst overleven, voor het kan gaan bloeien.' Volgens hem worden 'onze' waarden - democratie en vrije markt - door andere volkeren niet overgenomen omdat ze de kwaliteit van deze waarden inzien, maar omdat ze de ideologie zijn van 'een grote en dynamische macht'.

Het gaat er in zijn opvatting alleen maar om wiens brood de volkeren eten. Hij laat er geen twijfel over bestaan dat dat in deze eeuw Amerikaans brood moet zijn. En die machtspositie mag zijns inziens gerust 'tot stand gebracht worden door een beleid dat geheim en gewelddadig is'. Van vrijheid en liberalisme zijn we hier in mijn ogen ver verwijderd; ik krijg van dit Amerikaanse brood een vieze smaak in de mond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden