Razendsnel EU-akkoord over brexit-richtlijnen

De Italiaanse premier Paolo Gentiloni bespreekt iets met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. De Oostenrijkse kanselier Christian Kern kijkt toe. Beeld AP
De Italiaanse premier Paolo Gentiloni bespreekt iets met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. De Oostenrijkse kanselier Christian Kern kijkt toe.Beeld AP

De 27 regeringsleiders van de Europese Unie die straks zonder het Verenigd Koninkrijk met elkaar verder moeten, zijn vandaag bliksemsnel akkoord gegaan met de richtlijnen voor de brexit-onderhandelingen. Volgens een EU-functionaris was de zaak zelfs al beklonken één minuut nadat voorzitter Donald Tusk de extra top had geopend, waarna de regeringsleiders zichzelf en hun diplomaten beloonden met een applaus.

De afgelopen weken hadden die diplomaten al de laatste hand gelegd aan de tekst, waardoor de speciale brexit-top een formaliteit werd. De eenheid die de EU hiermee uitstraalt, is zelden vertoond.

De 27 landen zijn het erover eens dat eerst de directe schade van het Britse vertrek uit de EU moet worden beperkt, voordat kan worden onderhandeld over de toekomstige handelsrelatie met het 'derde land' dat het Verenigd Koninkrijk straks is, vanuit Brussel bezien.

Exit-rekening

Ten eerste moeten EU-burgers en bedrijven die in het VK verblijven snel duidelijkheid krijgen over hun lot. Dat geldt ook voor de Britten die elders in de EU wonen. Ten tweede zullen de Britten een 'exit-rekening' moeten accepteren, bestaande uit lopende en toekomstige verplichtingen, zoals pensioenrechten en andere toezeggingen die Londen voor de lange termijn heeft gedaan. Die eindfactuur zal 50 à 60 miljard euro bedragen.

Tot slot wil de EU er alles aan doen om een 'harde grens' tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen. Ierland wordt naar verwachting het pijnlijkst getroffen door de gevolgen van de Brexit.

Pas als op deze drie terreinen 'voldoende vooruitgang' is geboekt, zijn de 27 landen bereid om aan fase twee van de onderhandelingen te beginnen, over de toekomst. De richtlijnen definiëren niet hoeveel 'voldoende vooruitgang' precies is. Het is aan de 27 regeringsleiders om daar later dit jaar een politiek en unaniem oordeel over te vellen, op basis van een advies van hoofdonderhandelaar Michel Barnier van de Europese Commissie. De hoop is dat dit stadium nog voor het einde van het jaar wordt bereikt.

Tijdsdruk

De tijdsdruk is enorm. Formeel kunnen de onderhandelingen pas beginnen na een EU-ministersvergadering op 22 mei. Rond september volgend jaar zal er over alle onderdelen van de Brexit een akkoord tussen de EU-27 en Londen moeten liggen, omdat daarna nog een langdurig ratificatieproces volgt. Eind maart 2019 zal het Britse vertrek een feit moeten zijn. Enkele maanden later zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement.

De Britse premier Theresa May heeft vervroegde verkiezingen aangekondigd voor 8 juni, onder meer om (naar eigen zeggen) haar onderhandelingspositie te versterken. De andere landen nemen met enige meewarigheid kennis van die boodschap aan de Britse kiezers. "Nee", antwoordde de Luxemburgse premier Xavier Bettel klip en klaar op de vraag of de uitslag van de Britse verkiezingen iets zal veranderen aan het brexit-proces. "Nee. Waarom? May wil een intern probleem in de Conservatieve partij oplossen, niet om een harde of zachte Brexit te hebben, maar Theresa's Brexit."

Nadat de Duitse bondskanselier Merkel donderdag had gezegd dat de Britten zich kennelijk nog steeds 'illusies' maken over hun glorieuze (handels)toekomst buiten de EU, zei May dat '27 landen zich opstellen om ons te dwarsbomen'.

De Belgische premier Charles Michel beantwoordde deze opmerking vandaag tegen de achtergrond van die ongekende eenheid onder de 27 regeringsleiders. "Misschien zal de Britse regering alles proberen om de 27 landen te verdelen. Dat is een valkuil waarin we niet moeten vallen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden