Rauw-fluwelen pionier van de rock

Lou Reed 1942-2013

Oh, it's such a perfect day, I'm glad I spent it with you; talloze mensen zullen het gisteravond in het hoofd hebben gehad - en vandaag ook nog wel. Of 'Take a Walk on the Wild Side'. Of 'Satellite of love'. Of een van die briljante nummers van 'die LP met die banaan' van The Velvet Underground.

Het was gisteren allesbehalve een perfect day voor de rockmuziek: Lou Reed overleed op 71-jarige leeftijd. Dit meldde gisteravond het Amerikaanse muziektijdschrift Rolling Stone.

De zanger, gitarist, componist en dichter verwierf aanvankelijk faam als voorman van de legendarische band The Velvet Underground; later was hij ook succesvol als soloartiest en zette hij klassieke albums op zijn naam zoals 'Transformer', 'Berlin' en 'New York'.

Het beeld van Lou Reed bij het grote publiek is dat van de man met de donkere stem, de gitaar en het zwarte leren jack. Vaak met krulletjes, vaak ook met een zonne- of spiegelbril.

Een ras-New Yorker die met soms vlijmscherpe maatschappijkritische teksten de wereld van de gewone man vertolkte, maar toch vooral de held was van een brede culturele elite.

Ook muzikaal droeg hij als het ware twee paar schoenen: een paar ruige, afgetrapte gympies en een paar suede bordeelsluipers. Lou Reed was een rauwe rocker met een fluwelen kant.

Lewis Allen Reed werd geboren in het New Yorkse stadsdeel Brooklyn als zoon van Joodse ouders. Als student verliet hij de stad om Engels te studeren, maar hij keerde in 1963 terug naar The Big Apple om te gaan werken als tekstdichter bij een platenmaatschappij. Reed speelde toen al in verschillende bands. Zijn interesse ging uit naar rock and roll en rhythm-and-blues maar ook naar experimentele muziek en jazz. En naar taal en literatuur - Reed wilde aanvankelijk schrijver worden.

In 1965 richtte hij samen met de Britse muzikant John Cale de band The Velvet Underground op. De combinatie van de eenvoudige Amerikaanse rocker Reed met de Europese experimentele avonturier Cale maakte al snel indruk op de popart-kunstenaar Andy Warhol. Hij nam de band 'on tour' door de VS en voegde het Duitse fotomodel Nico toe aan de bezetting, die verder nog bestond uit Maureen Tucker, Sterling Morrison en Doug Yule. The Velvet Underground is nooit een groot commercieel succes geweest maar vooral het in 1967 uitgebrachte 'The Velvet Underground & Nico' (de beroemde LP met de door Warhol ontworpen banaan) liet een onuitwisbare indruk achter en laat zich in de popmuziek wat artistieke vernieuwing betreft alleen vergelijken met het Beatles-album "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band', dat in hetzelfde jaar verscheen.

'The Velvet Underground & Nico' wordt door vrijwel alle professoren in de pop steevast genoemd als een van de beste albums ooit.

Hoewel het grotendeels Nico is die op de plaat met de banaan vocaal de show steelt met nummers als 'All tomorrow's parties', 'Femme fatale' en 'I'll be your mirror' is zeker ook de invloed van Lou Reed nadrukkelijk aanwezig. Luister maar eens naar 'I'm waiting for my man' of 'Heroin'. Of wat te denken van 'Venus in furs'!

Een ongeëvenaarde groeibriljant (het nummer blijft tot op de dag van vandaag bij iedere luisterbeurt maar beter en beter worden) in de popmuziek. Hier horen we het genie Lou Reed aan het werk. En hier klinkt ook al zijn fascinatie door voor sadomasochisme. Zijn nummers gaan vaak over de rafelranden van seksualiteit en drugs.

The Velvet Underground stopte als band in 1973. Reed was toen al drie jaar weg. Na een kortstondige baan als typist bij het accountantskantoor van zijn vader nam hij in 1970 zijn eerste solo-album op in Engeland. De lp heette gewoon 'Lou Reed', bevatte onder meer enkele opgepoetste Velvet Underground-tracks maar het werd door critici niet erg opgemerkt.

Veel beter - hoewel aanvankelijk niet zonder weerstand bij radiostations - ging het met zijn tweede album 'Transformer'. De plaat had een glamrock-achtige sfeer en werd dan ook niet voor niets geproduceerd door David Bowie. Op 'Transformer' openbaart zich opnieuw ook de fluwelen Lou Reed. Het nummer 'Perfect day' staat op dit album.

Een jaar later al volgt het album 'Berlin', door velen gezien als zijn beste. Het is een loodzwaar muzikaal verhaal over een aan drugs verslaafd Berlijns koppel. Het nummer 'How do you think how it feels' gaat over stevig drugsgebruik, andere nummers op de plaat gaan over zelfmoord en prostitutie.

Lou Reed was een typische vertolker van grootstedelijke problematiek.

Met zijn sublieme gitaarspel was hij in staat om de luisteraar zowel keihard als zeer subtiel met die wereld te confronteren.

Na een vrij lange periode van artistieke wisselvalligheid (missers waren er ook: het album 'Metal machine music' bijvoorbeeld) komt Reed in 1989 met de ijzersterke cd New York - hoe kon het ook anders. Het ging hier immers om zijn stad.

De thema's zijn ronduit links (de Amerikanen zouden zeggen: liberal) te noemen want Reed trekt hier samen met zijn elektrische gitaar van leer tegen onder meer de Oostenrijkse politicus Kurt Waldheim, de paus en de Amerikaanse activist Jesse Jackson.

Hoe de maatschappijkritische boodschap ook mag worden opgevat: wat een plaat is dit! Wat een energie, wat een gitaarwerk, wat een pakkende nummers.

Geen wonder dat ook dit album door vele muziekliefhebbers als zijn beste wordt beschouwd.

Zijn politieke betrokkenheid bleef overigens van invloed op zijn werk en zijn loopbaan. Zo zegde hij in 2000 een concert in Wenen af uit ongenoegen over de deelname van de uiterst rechtse FPÖ van Jörg Haider aan de regering.

Samen met zijn voormalige Velvet Underground bandlid John Cale maakte hij 'Songs for Drella', een eerbetoon aan de in 1987 overleden Andy Warhol, de man die The Velvet Undergound bij de hand nam. De luxe uitgave van deze cd verscheen in zwart fluweel, in velvet dus.

Het laatste album van Lou Reed was 'Lulu' uit 2011 en werd door recensenten unaniem slecht ontvangen. Reed werkte voor dat album samen met de Amerikaanse metalband Metallica. In juni vorig jaar deed Reed de Amsterdamse Heineken Music Hall aan.

In mei onderging Reed een levertransplantatie maar in juni alweer liet hij zich voor een groot publiek zien. Hij was toen te gast bij het Cannes Lions International Festival of Creativity.

Perfect Day
Just a perfect day

drink Sangria in the park

And then later

when it gets dark, we go home

Just a perfect day

feed animals in the zoo

Then later

a movie, too, and then home

Oh, it's such a perfect day

I'm glad I spend it with you

Oh, such a perfect day

You just keep me hanging on

You just keep me hanging on

Just a perfect day

problems all left alone

Weekenders on our own

it's such fun

Just a perfect day

you made me forget myself

I thought I was

someone else, someone good

Oh, it's such a perfect day

I'm glad I spent it with you

Oh, such a perfect day

You just keep me hanging on

You just keep me hanging on

You're going to reap just what you sow

You're going to reap just what you sow

You're going to reap just what you sow

You're going to reap just what you sow

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden