Column

Rat

Amper had Maxime Verhagen zijn beslissing kenbaar gemaakt geen CDA-lijstrekker te willen zijn of gelegenheidsratten kropen uit hun holen om de nederlaag van hun vermeende soortgenoot uitbundig te vieren.

En zo sierde de afbeelding van het weerzinwekkende knaagdier menige spotprent of sloop het beestje hier en daar tussen de regels van een column. Niet echt voor de fijnproever maar gebrek aan creativiteit mag geen beletsel vormen voor een rokende schoorsteen.

Beter en sneller had de bewering van Verhagen dat hij een imagoprobleem heeft, niet kunnen worden geïllustreerd. Twee jaar geleden schreef Max van Weezel al in Vrij Nederland: ''Rat' is nog de mildste term die in het linkerkamp voor de vicepremier wordt gebruikt.

Hij lijkt eerder de reïncarnatie van Satan." Een rattige demon of duivelachtige rat komt niet vaak voor in de politiek. De haat lijkt zo intens dat je je best mag afvragen wat hiervan terecht is. Toch reageerde Verhagen meestal met zelfspot als hij met zijn imago werd geconfronteerd: "Zelf ben ik wel met een rat vergeleken. Schmelzer verzamelde beeldjes van teckels. Dat zal ik niet doen: ik vind een rat niet zo'n gezellig dier. Maar laten we het er wel op houden dat wij in ieder geval beiden politieke dieren zijn - en daar ook lol aan beleven."

Politiek dier Verhagen wordt vooral verweten dat hij de PVV (als gedoogpartner) in de periferie van de macht heeft gebracht. Maar het eigenaardige is dat toen hij ongeveer hetzelfde deed met de LPF, tien jaar geleden samen met Balkenende, de weldenkende gemeente sprak van een meesterlijke zet. De LPF ging snel ten onder en het CDA was terug in het centrum van de macht.

Natuurlijk verschillen beide situaties. Tegenover het softe populisme van de LPF staat nu het agressieve van de PVV. Bovendien zit deze laatste nog steeds stevig in het zadel. Maar om Verhagen nu een gebrek aan principes te verwijten dat tien jaar geleden nog als een briljante strategie gold, is een gotspe. Dit terwijl de echte kapitein op het vermeende principeloze schip, Mark Rutte, bijna alleen maar lof wordt toegezwaaid.

Je kunt het ook anders zien. Bijvoorbeeld dat de gedoogconstructie compromitterend genoeg voor de PVV heeft gewerkt, dat deze partij een toontje lager is gaan zingen (behalve via de volstrekt ongevaarlijke twittermachine). En dat PVV-kiezers tenminste het gevoel krijgen geen paria's te zijn, maar burgers die op een plek in het democratische apparaat kunnen rekenen.

En laten we ophouden met het zwart-wit-fabeltje over principiële houding in de politiek. De drie CDA-mastodonten die Verhagen tegenover zich vond in de principiële arena, Hirsch Ballin, Lubbers en Van Agt, hebben allemaal wel iets op hun kerfstok.

De eerste liet een cartoonist door tien politieagenten van zijn bed lichten. De tweede misbruikte zijn functie van premier omwille van zijn familiebedrijf. En de derde steunt de terroristische Hamas in zijn weigering Israël te erkennen en de wapens niet te willen neerleggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden