'Rassenleer' Steiner leidt tot crisis bij antroposofen

Van onze kerkredactie AMSTERDAM/ZEIST - Meningsverschillen over Rudolf Steiners 'rassenleer' hebben geleid tot een crisis in de Antroposofische vereniging. Vice-voorzitter en beoogd voorzitter Christof Wiechert is opgestapt uit het bestuur. Op een extra ledenvergadering op 30 maart zullen de leden zich uitspreken over een motie van wantrouwen tegen het bestuur, dat te schielijk afstand van Steiner zou hebben genomen.

Nog niet eerder raakte de rassenleer van de antroposofische voorman Rudolf Steiner (1861-1925) de vereniging van antroposofie-aanhangers zo direct. Telkens wanneer de laatste jaren deining ontstond over het niet geheel politiek correct zijn van Steiners uitspraken - en dat was verschillende malen - was de vereniging er maar zijdelings bij betrokken. De op antroposofische leest geschoeide Vrije Scholen stonden meestentijds in de vuurlinie. Elke paar jaar zijn er wel weer ouders of leerlingen die ongerust worden over dubieuze passages in Steiners werk. Zoals bijvoorbeeld in 'De volkszielen': “Hoe meer de blonde rassen uitsterven, hoe meer ook de instinctieve wijsheid van de mensen verloren gaat”. Of andere uitspraken over de vermeende superioriteit van het blanke ras, of uitspraken over negers.

De moeilijkheden ontstonden deze keer rond 20 februari toen vice-voorzitter Christof Wiechert in een radio-interview zei de opvattingen van Steiner over de uitroeiing van indianen 'aannemelijk' te vinden. Enkele dagen later distantieerde het bestuur van de Antroposofische vereniging zich in een advertentie in enkele kranten openlijk van Steiners rassenleer, waarop een deel van de antroposofische achterban verontwaardigd reageerde en een extra ledenvergadering eiste.

Inmiddels hebben 90 leden dit verzoek om een extra ledenvergadering ondertekend. Twee moties hebben zij ingediend, waarvan de eerste uitspreekt dat het bestuur niet bevoegd was tot de uitspraken die in de advertentie zijn gedaan. Het bestuur neemt er vooralsnog echter niets van terug. In een brief die eind verleden week aan alle 5000 leden is verzonden onderstreept het nog eens dat de uitspraken “die verspreid in het werk van Rudolf Steiner voorkomen, in deze tijd niet meer te verdedigen zijn. Tegenwoordig worden zij zonder meer als racistisch opgevat.” Volgens de brief blijkt uit het geheel van het werk van Steiner echter duidelijk dat bij hem 'in de kern van de zaak' geen sprake is van racisme. “Integendeel, de antroposofie kan, indien goed begrepen en gepraktizeerd, een weg zijn tot overwinning van discriminatie en racisme.”

Annelies de Vries, woordvoerster van de AV, durft niet te zeggen dat de kwestie tot een scheuring in de antroposofische gelederen zal leiden, maar of de motie van afkeuring nu wordt aangenomen of verworpen, in beide gevallen zullen er consequenties aan worden verbonden.

W. Veltman, spreekbuis van de tegenstanders van het bestuur, vindt het krankzinnig om Steiner als racist te bestempelen, ook al heeft hij uitspraken gedaan “waarbij je je nu achter de oren krabt”. Hij pleit voor een eerlijke discussie daarover, waarbij Steiner niet “op een rottige manier onderuit wordt gehaald”. Zijn blad, 'Vrije opvoedkunst', is van plan om binnenkort een discussiebijeenkomst over de omstreden passages bij Steiner te beleggen. Op 20 april is er een themadag van de AV die geheel aan Steiner en het racisme zal zijn gewijd.

Het bestuur laat verder weten dat het achter Wiecherts besluit om op te stappen staat. Het prijst hem als een warmvoelend en integer mens die een grote inzet voor de Vereniging toonde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden