Rare Europese conventie

Deze week is de Europese conventie begonnen. De bedoeling is dat een grondwet voor de Europese Unie wordt ontworpen die de lidstaten dan vervolgens in 2004 moeten aannemen. Het gaat dus om een constituante, een vergadering die de grondslag moet leggen voor het toekomstige Europa. De lucht zou moeten zinderen van opwinding. De Europeanen zouden reikhalzend moeten uitkijken naar de resultaten, ze zouden de deelnemers onder luid gejuich moeten aansporen hun revolutionaire werk te voltooien. De tijden van de Eed van Kaatsbaan zouden moeten terugkeren, toen aan het eind van de achttiende eeuw enthousiaste burgers elkaar bezwoeren niet eerder uiteen te zullen gaan voordat het absolutisme zou zijn afgeschaft. Niets van dat alles dus.

Koen Koch

De meeste Europeanen zullen niet weten waar de conventie samenkomt en wie degenen zijn die namens hen de Europese toekomst vorm zullen geven. In ieder geval zijn dat niet politici die zich de vertegenwoordiger van de Europese burgers voelen en die in nauw overleg met hun achterban hun voorstellen hebben ontwikkeld. Over het algemeen zijn het gepensioneerde of uitgerangeerde gezagsdragers die door hun regering van stal zijn gehaald om onder leiding van een stokoude ex-president van Frankrijk nog eens hun kunstjes te vertonen. Onze regering stuurt aldus Hans van Mierlo in het strijdperk.

De Europese conventie is dus een zaak van regeringsvertegenwoordigers, niet van gedreven Europese burgers, die een doorbraak in de Europese problematiek willen forceren. Precies dit maakt de Europese conventie zo'n merkwaardige vertoning. Al jaren kunnen de Europese regeringen het niet eens worden over fundamentele hervormingen van de EU, waarvan zij nochtans beweren dat zij absoluut noodzakelijk zijn. Het gaat dan om kwesties als het roulerend voorzitterschap, de uitbreiding van besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid om patsituaties te doorbreken, en de samenstelling van de Europese Commissie. Vooral de kleine landen willen hun rechten niet opgeven. Daarom zitten we met dat roulerend voorzitterschap, dat de continuïteit van beleid breekt, uitermate kostbaar is, en de besluitvorming een hijgerig karakter geeft omdat elk land tijdens zijn voorzitterschap wil 'scoren'. Daarom hebben we een Commissie met zoveel zich als nationale vertegenwoordigers gedragende leden, dat zij niets anders te doen hebben dan met elkaar kibbelen over een interessante portefeuille.

Het pijnlijke onvermogen tot verandering wordt gemaskeerd door definitieve besluiten steeds uit te stellen, of de zaak voor te leggen aan 'wijze mannen' die om advies worden gevraagd. Dan lijkt het alsof er toch iets belangrijks besloten is. Vroeger ging het vaak om één wijze man (Tindemans bijvoorbeeld), maar met de Europese conventie worden we op wel honderd wijze mensen getrakteerd. Tot nu toe stelde zo'n wijs mens na een voortreffelijke probleem analyse een paar bescheiden hervormingen voor, die dan vervolgens resoluut door de lidstaten van tafel werden geveegd. Zal dat nu anders gaan? In ieder geval moet afgewacht worden of de conventie tot substantiële overeenstemming kan komen. De conventie herbergt immers alle tegenstellingen die tot nu toe op regeringsniveau overeenstemming hebben geblokkeerd: grote landen staan tegenover kleine, aanhangers van intergouvernementele oplossingen tegenover federalisten en aanhangers van het huidige communautaire model. Waarom zouden deze honderd wijzen wel deze tegenstellingen kunnen overbruggen, terwijl de regeringen, die hen benoemd hebben, daarin niet slaagden? Als er tegen de verwachting in toch fundamentele hervormingen worden voorgesteld, dan kan iedere lidstaat in 2004 vervolgens toch weer gewoon zijn veto gebruiken om de vereiste verdragswijziging te blokkeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden