Rapport is er. Nu de daders nog.

Na vijftien lange maanden wachten hebben de nabestaanden eindelijk enige duidelijkheid: de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeert dat een Buk-raket op 17 juli 2014 vliegtuig MH17 heeft neergeschoten boven Oost-Oekraïne. De 298 inzittenden hebben tijdens de crash waarschijnlijk niet geleden.

Voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad bracht gisteren deze voor vrienden en familieleden van de slachtoffers belangrijke boodschap. Maar het rapport beantwoordt lang niet alle vragen. De OVV wijst geen schuldigen aan.

Het is aan het kabinet en het Openbaar Ministerie om de daders voor de rechter te krijgen. De bevindingen van de Onderzoeksraad geven premier Mark Rutte lucht om zich op deze lastige taak te richten.

Het rapport legt de schuld niet expliciet bij de door Rusland gesteunde separatisten in het oosten van Oekraïne. De onderzoekers wijzen alleen een gebied van 320 vierkante kilometer aan waarbinnen de Buk-raket moet zijn afgeschoten. Joustra wilde gisteren nog wel kwijt dat separatisten dat gebied ten tijde van de vliegramp controleerden.

Rutte hield zich gisteren nadrukkelijk op de vlakte. Hij zei dat de regering 'het strafrechtelijk onderzoek niet voor de voeten wil lopen, maar zelfbeheersing moet tonen'. "Ik snap dat sommigen na vandaag in de verleiding komen om snel conclusies te trekken." Rutte weerstaat die verleiding met een reden. Hij weigert ook nu over een aanslag te spreken, terwijl het Openbaar Ministerie dat wel doet.

Voor het kabinet is het van groot belang om niet te veel met de beschuldigende vinger naar Rusland te wijzen. Rutte deed gisteren een oproep aan Moskou om mee te werken aan de vervolging van de nog onbekende daders. Die medewerking is voor Rutte van groot belang. Direct na de vliegramp beloofde hij dat de 'onderste steen boven zal komen'.

Over één ding kan het kabinet opgelucht zijn. Na de crash doken onderzoeksjournalisten en Kamerleden op de vraag of bijvoorbeeld de Nederlandse inlichtingendiensten nalatig zijn geweest. De OVV concludeerde gisteren dat juist de Oekraïense overheid tekort is geschoten door het oosten van haar luchtruim niet af te sluiten. Kiev is verantwoordelijk voor zijn eigen luchtruim en had moeten inzien dat de wapens die militaire toestellen neerhaalden ook passagiersvliegtuigen konden treffen.

De Nederlandse overheid wordt door de raad van Joustra gespaard. Den Haag had geen bevoegdheid om vliegmaatschappijen instructies te geven over buitenlandse vliegroutes. Ook hadden de Nederlandse inlichtingendiensten geen informatie over een concrete dreiging tegen de burgerluchtvaart. Kamerleden reageerden gisteren dan ook mild. Ze sloten zich aan bij de aanbeveling van de Onderzoeksraad dat het huidige veiligheidssysteem beter kan.

De OVV heeft wel degelijk kritiek op Nederland: nabestaanden bleven na de ramp te lang in onzekerheid. De regie ontbrak. 'Mede hierdoor duurde het twee tot vier dagen voordat nabestaanden uitsluitsel kregen', zegt de raad. SP en D66 willen dat Rutte hiervoor excuses aanbiedt.

Vandaag 4 t/m 7 en opinie 21

Wat hebben de inzittenden gemerkt?

Eén tot anderhalve minuut, langer kan het niet hebben geduurd voordat vlucht MH17 van tien kilometer hoogte neerkwam in de velden rond Grabovo, in het oosten van Oekraïne. Vijftig zuurstofmaskers bleken geactiveerd, eentje zat er om de nek van een passagier, zoals toenmalig minister Frans Timmermans zich een jaar geleden al liet ontvallen. Geschrokken nabestaanden vroegen daarop wat de inzittenden kunnen hebben gemerkt. Vermoedelijk niets, staat in het rapport. Het oorverdovende geluid van de raketinslag, wegvallen van de luchtdruk, teruglopend zuurstofgehalte, de extreme kou, een krachtige luchtstroom en rondvliegende objecten hebben dodelijk letsel of verlies van bewustzijn veroorzaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden