Rapport: Besluit arbeidsdeskundige UWV komt vaak uit de lucht vallen

Beeld Studio Vonq

Kan iemand met een arbeidsbeperking functioneren bij een werkgever, of moet er beschut werk worden georganiseerd? Het UWV beslist dat. Maar hoe het die beslissing neemt, is veelal onduidelijk.

De arbeidsdeskundige bij het UWV laat nogal wat steken vallen. Hij raadpleegt geen of te weinig relevante bronnen en vraagt onvoldoende door over het functioneren van iemand met een arbeidsbeperking op school of op het werk. Ook verdiept de arbeidsdeskundige zich te weinig in wat de belemmeringen zijn die de arbeidsbeperkte tegenkomt.

Dat meldt het rapport ‘Tussen­evaluatie advies indicatie beschut werk’ uit oktober 2018, dat Trouw via de Wet openbaarheid van bestuur in bezit heeft gekregen. Voor de meest kwetsbare mensen die vroeger op een sociale werkplaats werkten, moet de overheid sinds 2015 zogenoemd beschut werk regelen. De arbeidsdeskundige van het UWV selecteert wie daarvoor in aanmerking komt. Maar dat gaat stroef.

‘Vaststellen wat concreet het probleem is verloopt moeizaam, waardoor er ook onvoldoende focus is in de verdere beoordeling’, schrijven de onderzoekers eind 2018 in een evaluatie over het handelen van de arbeidsdeskundige. Verder schrijven ze: ‘Tijdens het gesprek en het verzamelen van informatie bij derden zijn de vragen te weinig gericht op het functioneren van de klant en wordt er te weinig doorgevraagd’.

Afdelingsleider

Hierdoor is het niet duidelijk hoe de belemmeringen zich uiten, dus wat het knelpunt op de werkvloer is. Als onbekend is wat de problemen zijn, is het ook onmogelijk om er een oplossing voor te vinden. Deze mensen hebben, naast een fysiek probleem, vaak ook een psychisch probleem. Dat moet goed duidelijk zijn voor de afdelingsleider, met name vanwege het contact met collega’s.

Er gaat nog meer mis. Zo meldt het rapport: ‘Definities van permanent toezicht en intensieve begeleiding worden verkeerd gehanteerd. Ook de samenhang tussen de begrippen is onvoldoende duidelijk. Het bepalen van aard, duur en intensiteit van de begeleiding gebeurt niet zoals voorgeschreven in de werkwijzer’.

De onderzoekers van het UWV geven in dit interne onderzoek niet aan hoe vaak het exact misgaat. Ze gebruiken woorden als ‘vaak’ en ‘veelal’ en ‘meestal’. De slotconclusie luidt: ‘De besluitvorming door arbeidsdeskundigen zou logisch moeten zijn, maar komt regelmatig uit de lucht vallen’.

De woordvoerder van het UWV ontkent dat de organisatie besluiten neemt die uit de lucht komen vallen. “De interne onderzoeksrapporten zoomen kritisch in op de kwaliteit van de verslaglegging. Ook uit deze steekproef blijkt dat arbeidsdeskundigen moeite hebben met het vastleggen van een logische redeneerlijn. Maar de achterliggende onderzoeksgegevens, de integrale dossiers, geven weinig aanleiding om te twijfelen aan de genomen besluiten.”

Verbetermaatregelen

De arbeidsdeskundige neemt de besluiten voor wel of geen beschut werk sinds 2017 zelfstandig. Hij of zij schakelt alleen een verzekeringsarts of psycholoog in wanneer nodig. “Nieuwe werkwijzen kennen altijd een leerperiode”, reageert een woordvoerder van het UWV. “Een van de conclusies is dat niet altijd voldoende bronnen worden geraadpleegd of dat voldoende wordt doorgevraagd.”

Dat is aanleiding geweest voor ‘verbetermaatregelen’, zoals extra begeleiding en coaching van arbeidsdeskundigen en het instellen van een werkgroep, aldus het UWV.

Reactie Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen (NVvA)

De Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen (NVvA) reageert in een mail als volgt op de kritiek: “De NVvA is recentelijk op de hoogte gesteld van het bestaan van de interne onderzoeksrapporten en heeft deze vervolgens bij UWV opgevraagd. In de rapporten staan concrete en belangrijke aandachtspunten die de NVvA de afgelopen weken bestudeerd heeft. Dit rapport behoorde daartoe. Als NVvA maken wij dankbaar gebruik van deze input om verbeterpunten te signaleren en deze vervolgens adequaat aan te pakken voor de verdere ontwikkeling van ons vak. Wij hebben het Arbeidsdeskundig Kenniscentrum (AKC) gevraagd leidraden te ontwikkelen voor de – voor ons relevante – verbeterpunten die in de interne UWV-onderzoeken naar voren komen. Deze leidraden neemt de NVvA vervolgens op in de beroepsnorm, opleiding en bijscholing van arbeidsdeskundigen.”

Aantal beschutte werkplekken blijft achter

Drie jaar na de afspraak loopt het aantal plekken dat georganiseerd is voor beschut werk nog altijd achter, maakte het ministerie van sociale zaken deze week bekend. Er moesten eind vorig jaar 4600 werkplekken zijn voor mensen met een zware arbeidsbeperking, was de afspraak tussen overheid, werkgevers en vakbonden. Maar de gemeenten zijn niet verder gekomen dan 2542 banen; fors minder dan de taakstelling. De sociale werkplaatsen houden sinds 2015 de deuren dicht voor mensen met zware handicaps.

Lees ook:

UWV is gul met hulp aan beperkten en dat kan prijzig uitpakken

Het UWV concludeert te vaak dat mensen met een arbeidsbeperking niet zonder ondersteuning aan het werk kunnen.

UWV-voorzitter Paling: We moeten op zoek naar een nieuw evenwicht

“Het was een bewogen jaar”, zegt Fred Paling bij de presentatie van het jaarverslag van het UWV. De WW-fraude door Oost-Europeanen heeft de gemoederen flink bezig gehouden bij het UWV. Meer controles zijn mogelijk, maar die kunnen ten koste gaan van iets anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden