Ranzige, geestige, scherpe verbanden tussen toen en nu

THEATER

Oresteia Noord Nederlands Toneel ****

Hoe kort zijn de lijnen tussen grof en kwetsbaar, tussen gevoel en geweld, tussen seks en erotiek, tussen kunst en politiek. Wat tegengesteld lijkt, kan zo in zijn eigen tegendeel verkeren. Het zijn elementen waar Gerardjan Rijnders als theatermaker vaker mee speelt. Net als Ko van den Bosch, hier in de 'Oresteia', als vormgever.

De 'Oresteia' is de trilogie waarin Aischylos, in 458 v. Chr., de overgang verhaalt van een wereld van oorlog en bloedwraak naar rechtsstaat en pril begin van democratie. Offert eerst Agamemnon dochter Iphigeneia voor de Trojaanse oorlog, bij zijn terugkeer als overwinnaar doodt zijn vrouw Klytaimnestra hem, om zelf weer vermoord te worden door zoon Orestes. Pas als wraakgodinnen Orestes belagen, grijpen de goden in met het instellen van een volksrechtbank.

Of dat de ultieme oplossing is, mag worden betwijfeld, zo laat de voorstelling door Noord Nederlands Toneel doorschemeren. De juryleden hebben de modder, die hen als wrekende kinderen van de nacht besmeurde, niet afgewassen. En aan het eind klitten ze weer even onmachtig stamelend samen als de oude mannetjes in het begin.

Dat van slaaf tot burger evoluerende koor laat van een betrokken bewustzijn weinig merken. Het "wat hebben wij daarmee te maken" is slechts veranderd in de modieuze, maar al even passieve kreet "wij leven nu". Een krachtig NEE staat op de achterwand, maar de nieuwe burgers vergeten zich in een discodans.

Deze 'Oresteia' legt voortdurend verbanden tussen toen en nu. In woord en beeld. Soms direct, soms geestig, soms ranzig, maar altijd zo scherp, dat je er wel over moet nadenken. Dominant in de uit blik, hout en piepschuim opgebouwde ambiance is de reusachtig geprojecteerde 'L'origine du monde', de gespreide dijen van een vrouwelijk naakt van Gustave Courbet. Het schilderij vervaagt als godin Athene de vader als verwekker boven de vrouw, een broeikas, stelt.

Eerder is al Klytaimnestra verkort tot de schijnbare koosnaam Klit. En als de romantiek van het weerzien tussen zus Elektra en verbannen broer Orestes wordt aangedikt met de 'Maria'-tune uit de West Side Story, klinkt het gif van de familievete er al vals in door.

Wonderlijk hoe in recente voorstellingen thema's in elkaar grijpen. Over bloedbeluste macht, maar ook over het volk dat zijn handen niet in onschuld kan en mag wassen ('Dantons dood', 'Monsters'). Alsof het theater zijn belang weer terugwint op platte politiek.

Tournee t/m 12-4; www.nnt.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden