Randgemeenten zijn het meest duurzaam

Opnieuw een ranglijst: de gemeenten Naarden, Midden-Delfland en Houten prijken bovenaan

Naarden, Midden-Delfland en Houten zijn de meest duurzame gemeenten van Nederland. Spijkenisse, Pekela en Hellevoetsluis scoren over de hele linie het laagst.

Dit blijkt uit de nationale monitor gemeentelijke duurzaamheid 2014, die vandaag aan staatssecretaris Mansveld (milieu) wordt aangeboden. De monitor is ontwikkeld door Telos, centrum voor duurzame ontwikkeling van de Tilburg University. In opdracht van het ministerie van infrastructuur en milieu zijn alle 403 gemeenten langs de duurzame meetlat gelegd.

Er is getoetst op negentig onderwerpen op sociaal-cultureel terrein (zoals gezondheid, veiligheid, woonomgeving), ecologie (zoals bodemkwaliteit, landschap, lucht) en economie (zoals arbeid, bereikbaarheid, kennis).

De monitor is de derde ranglijst van duurzame gemeenten, maar volgens onderzoeker Bastiaan Zoeteman, hoogleraar duurzame ontwikkeling, zijn voor het eerst gemeenten objectief aan een groot aantal criteria getoetst. "Bij andere indexen verstrekten gemeenten zelf hun gegevens."

Uit de monitor blijkt dat geschiedenis, ligging en cultuur in een gemeente belangrijke bepalende factoren zijn voor de duurzaamheidsscore. De drie koplopers eindigen hoog omdat ze de voordelen van nabijgelegen steden meepikken (voor Naarden is dat Amsterdam, voor Midden-Delfland Rotterdam en voor Houten Utrecht) en de nadelen niet hebben - minder sociale samenhang, werkloosheid en criminaliteit.

In de drie best scorende gemeenten wonen burgers met een gemiddeld hoger inkomen, die werken in nabijgelegen grote steden. De randgemeenten blijven gevrijwaard van de sociale problemen uit die grote steden. De drie hekkensluiters hebben weinig economisch draagvlak en meer sociale problemen.

Uit de monitor blijkt dat gemeenten met meer dan 200.000 inwoners slechter scoren op het gebied van duurzaamheid. De milieulast en sociale problemen nemen in die gemeenten toe, zonder dat de economie beter presteert. Onderzoeker Zoeteman: "Er is een tendens bij de overheid tot schaalvergroting bij gemeenten. Je ziet dat grotere gemeenten niet in alle gevallen beter scoren. Dat is een belangrijke uitkomst van ons onderzoek."

Volgens Zoeteman kunnen gemeenten met de uitkomsten van de monitor nagaan op welke punten zij verschillen met gelijksoortige gemeenten die beter scoren. "Je kunt als gemeente je eigen benchmark zoeken, gemeenten waaraan je jezelf zou willen toetsen."

Uit de monitor blijken centrumgemeenten, oude industriegemeenten en krimpgemeenten gemiddeld het laagst te scoren.

De andere lijstjes
Er zijn nóg twee gemeentelijke duurzaamheidsindexen. De Lokale Duurzaamheidsmeter, ontwikkeld door GroenLinks-wethouder Thijs de la Court in Lochem, is de bekendste. Ook deze lijst, waaraan dit jaar zo'n 100 gemeenten meedoen, wordt vandaag gepresenteerd. Nijmegen is dit jaar in deze lijst de winnaar. De Lokale Duurzaamheidsmeter selecteert gemeenten met het meest actieve duurzaamheidsbeleid.

Sinds januari is er ook nog de gemeentelijke duurzaamheids-ranglijst GDI-2014. Zeewolde kwam in die lijst als beste uit de bus, Heerlen als minste. De stichting Duurzame Samenleving toetste alle Nederlandse gemeenten op zestien punten.

Grote verschillen in kwaliteit van natuur en landschap
De score van gemeenten op natuur- en landschaps-voorraad (zoals weergegeven in bovenstaande carto) is opgebouwd uit het aandeel bos en natuurlijk terrein, de afstand tot openbaar groen, het aandeel recreatief oppervlaktewater, de soortenrijkdom en de tevredenheid over het groen in de buurt.

Gemeenten langs de Noordzeekust en op of bij de Veluwe scoren het best.

Het land achter de kust en het Groene Hart scoren juist slecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden