Rampenonderzoek

Hij heette de Komeet, voluit De Havilland DH.106 Comet, het eerste passagiersvliegtuig dat werd aangedreven door straalmotoren. Hij was het symbool van het nieuw straaltijdperk; de Komeet vloog hoger en sneller dan ooit.

Het Britse bedrijf De Havilland bouwde een serie Kometen, gebaseerd op technologie die in de Tweede Wereldoorlog was ontwikkeld voor de straaljager.

De straalmotor bestaat uit een as, met aan de voorkant een compressor en achter een turbine - een schoepenrad dat in beweging gebracht wordt door de kracht van een luchtstroom. De lucht wordt ingezogen aan de voorkant en samengeperst door de compressor, daarna wordt brandstof toegevoegd; dit mengsel wordt ontstoken in de verbrandingskamer, in het midden, en verlaat de motor aan de achterkant als een 'straal' uitlaatgas - verhit en uitgezet. Deze straal drijft de turbine aan, die op zijn beurt de compressor aandrijft: de straalmotor.

Op zondag 10 januari 1954 vertrok De Havilland DH.106 Comet om half tien in de ochtend uit Rome, het laatste deel van zijn vlucht van Singapore naar Londen. Een kwartier later zagen Italiaanse vissers brokstukken in zee storten, tussen de eilanden Montecristo en Elba. Uit het rampenonderzoek bleek dat er barsten waren ontstaan in de hoeken van de vierkante ramen door metaalmoeheid, een verschijnsel waar vliegtuigen vatbaar voor zijn door de voortdurend wisselende luchtdruk. De barsten werden razendsnel groter en de Komeet brak, door het drukverschil op grote hoogte, helemaal open.

De oplossing: ronde ramen.

De Australische brandstofspecialist Dave Warren, die betrokken was bij het onderzoek, besefte hoe nuttig het kan zijn om te weten wat er in die laatste momenten in de cockpit gebeurt. Hij vond de zwarte doos uit.

De huidige vliegtuigen zijn uitgerust met twee zwarte dozen (ze zijn fel oranje): een voor de gesprekken in de cockpit en een voor de vluchtgegevens. De zwarte dozen leverden niet voldoende gegevens bij het onderzoek naar het neerstorten van de MH17, een Boeing 777, in het oosten van Oekraïne op 17 juli 2014. Dit waren de methodes: forensisch onderzoek, telecominformatie, CT-scans, satellietfoto's, radardata, getuigenverklaringen, deskundigeninput. Het strafrechtelijk onderzoek wees uit dat het vliegtuig is neergeschoten door een Buk-raket uit de 9M38-serie. De afvuurlocatie is een landbouwveld bij het stadje Pervomajsk, op dat moment in handen van separatisten. De raket kwam uit Rusland, op een witte Volvo-truck met rode dieplader.

Een detail van het bewijs: 'Bij sectie op de lichamen van de cockpitbemanning zijn meerdere deeltjes gevonden die afkomstig zijn uit de springkop van een Buk-raket uit de serie 9M38. Eén van de gevonden deeltjes vertoont daarnaast sporen van glas aan de oppervlakte. Dit is hetzelfde unieke type glas dat wordt gebruikt voor de cockpitramen van een Boeing 777. Dit betekent dat het deeltje het vliegtuig van buiten heeft doorboord, dwars door het cockpitraam heen.'

Het onderzoek kent een huiveringwekkende precisie.

Het is een zegen om in een land te wonen dat zo'n onderzoek uitvoert.

Het is een troost om in een land te wonen dat weet heeft van rouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden