Rampbieb Weimar weer open

De wereldvermaarde Anna Amalia-bibliotheek in het Duitse Weimar, die vorig jaar een groot deel van haar historische collectie verloor bij een brand, opent morgen weer haar deuren.

Een vonkenregen daalde vorig jaar september neer over het historische stadje Weimar (Saksen). Uit de twintig meter hoge vlammen dwarrelden brandende snippers van vaak unieke, rijk geïllustreerde boeken uit de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw. ,,Een nationale cultuur-catastrofe'', weeklaagde minister van cultuur Christina Weiss.

Enkele snippers en restanten zijn te zien op een tentoonstelling die gewijd is aan de brand, pal naast de getroffen Anna-Amaliabibliotheek. In een vitrine lijkt een verkoold stuk zwoerd te liggen: een gekrulde rest van een verbrand boek met leren band. Een geschroeid schutblad-fragment is dat van een verloren boek dat weliswaar niet erg historisch was, maar wel op een wrange manier toepasselijk: 'Elektrische beveiligingsapparatuur tegen vuurgevaar', heette het boek, uit de jaren dertig van de vorige eeuw.

De historische Rococo-zaal van de bibliotheek die vrijwel geheel in vlammen opging, was door haar ouderdom niet tegen brand te beveiligen. Ook ruim dertig schilderijen en andere stukken, waaronder het dodenmasker van de dichter Schiller, gingen verloren.

Nog steeds staat niet vast wat de oorzaak van de brand was, en waarom het alarm weigerde. Gelukkig werd de brand wel snel ontdekt, en hebben brandweer, medewerkers van de bibliotheek en burgers voorbeeldig samengewerkt om te redden wat er te redden viel. De boeken - niet verzekerd - zouden nota bene in oktober (één maand na de brand) worden verplaatst naar de nieuwbouw van de bibliotheek, aan de overkant van de straat.

Zo'n 50000 boeken gingen geheel verloren. 70000 exemplaren liepen zware schade op. Deze boeken worden gerestaureerd in een instituut in Leipzig, het Centrum voor Boekbehoud (ZfB). De meeste banden liggen in een ijskast, waar ze bij min twintig graden worden gevriesdroogd en behoed tegen schimmelvorming. Dat geldt ook voor de unieke Luther-bijbel uit 1534, die in de fatale nacht door bibliotheekdirecteur Michael Knoche persoonlijk uit de vlammen gered is.

Het ZfB in Leipzig zal lang, wellicht nog tientallen jarenlang, zoet zijn met de klus. ,,Brandende bibliotheken zijn meer een verschijnsel uit de Middeleeuwen'', zegt Angela Jahn bitter. Ze is woordvoerster van de bibliotheek die een uitzondering op de regel vormde. ,,Er is gewoon niet zoveel ervaring met het oplappen van verbrande boeken. Ook wat het effect van het blusschuim is, weten we niet. Het beste wat we nu kunnen doen, is de boeken rust gunnen, en per exemplaar voorzichtig proberen wat de beste methode is.''

Duidelijk is wel, dat de restauratie van een enkel boek makkelijk in de honderden euro's kan lopen. De totale restauratiekosten worden geschat op zestig miljoen euro. Na de brand stroomden donaties door particulieren en bedrijven binnen, maar zo'n astronomisch bedrag is vrijwel onmogelijk op te brengen met giften.

Morgen wordt de nieuwbouw van de bibliotheek geopend. Publiek en wetenschappers kunnen dan voor het eerst sinds september weer gebruikmaken van de ongeveer 800000 boeken die de brand ongeschonden hebben doorstaan. De deerlijk gehavende rococozaal in de historische bibliotheek zal vermoedelijk in 2007 weer te bezichtigen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden