Ramadi vreest komst sjiitische milities

Iraakse families die Ramadi zijn ontvlucht nadat de stad werd ingenomen door IS praten met journalisten in een vluchtelingenkamp in Bzeibez. Beeld afp
Iraakse families die Ramadi zijn ontvlucht nadat de stad werd ingenomen door IS praten met journalisten in een vluchtelingenkamp in Bzeibez.Beeld afp

De verovering zondag van Ramadi, de hoofdstad van de grootste provincie van Irak, door de radicale moslimgroep Islamitische Staat (IS) kwam toch nog als een verrassing. Al kregen IS-strijders vorige week regeringsgebouwen in het centrum in handen, niemand dacht dat ze zouden doorstoten, zelfs de Amerikanen niet.

Dat herinnert veel Irakezen aan de verovering van hun tweede stad, Mosoel, in juni. Toen vluchtte het Iraakse leger weg, nam IS de stad zonder moeite in en maakte er haar hoofdstad van.

Soldaten massaal op de vlucht
In de tussentijd is het falende en corrupte Iraakse leger getraind en opgeschoond. Toch leidde een gebrek aan hulptroepen in combinatie met een paar honderd fanatieke IS-strijders met autobommen ook in Ramadi tot een massale vlucht van de soldaten.

De verovering had zestien maanden op zich laten wachten; al sinds begin vorig jaar probeert IS de stad op 130 kilometer van de hoofdstad Bagdad in handen te krijgen. Falluja, halverwege Ramadi en Bagdad, viel wel, maar bij Ramadi leverde het leger met lokale soennitische strijders veel weerstand.

Zoeken naar verklaring
Over hoe het dan zo snel fout kon gaan, hebben Irakezen zo hun theorieën. Het leger vertrok om plaats te maken voor sjiitische milities, zo wordt beweerd. Die moeten, net als ze in Tikrit deden, orde op zaken stellen. Dan zal opnieuw een soennitische stad worden ingelijfd door sjiitische milities die onder commando staan van buurland Iran.

En over Tikrit vertellen Iraakse soennieten elkaar bange verhalen. Over de lijst met duizend huizen die de milities vernielden - niet omdat er IS-aanhangers woonden, maar soennieten die hadden samengewerkt met de in 2003 verjaagde dictator Saddam Hoessein. Verlate bijltjesdag dus.

Banger voor sjiieten dan voor IS
Het strijdveld in Irak is er met IS niet eenvoudiger op geworden. Na Saddam kregen de onderdrukte sjiieten de macht, die aansluiting zochten bij het sjiitische buurland Iran. Zij discrimineerden op hun beurt de soennitische minderheid zodanig dat velen IS als een redder binnenhaalden. Ook nu nog zeggen veel soennieten dat ze banger zijn voor sjiitische milities dan voor soennitische strijders van IS.

Voor IS was de verovering van Ramadi een feestje waard. In Mosoel deelden strijders snoep uit en begroetten het nieuws met claxonconcerten. Want de winst komt op een moment dat IS in het defensief is gedwongen. De groep heeft in het noorden van Irak terrein moeten prijsgeven, en slaagt er niet in de strijd om de grootste olieraffinaderij Baiji te beslissen.

Bovendien voerden Amerikaanse Delta-commando's zaterdag een operatie uit in Syrië, waarbij een financiële topman van IS met zijn bewakers werd gedood, en zijn vrouw gevangengenomen.

Soennieten machteloos
Ramadi ligt op de handelsroute tussen de Jordaanse grens en Bagdad, en middenin de soennitische provincie Anbar waar IS en haar voorgangers veel aanhang hebben. Dat die stad nu binnen is, is van belang voor het moreel van de strijders, en voor de werving van nieuwe aanhang - hard nodig gezien het snelle 'verbruik' van strijders, die immers willen sterven om het paradijs te bereiken.

Nog belangrijker is dat IS in Ramadi, net als eerder in Mosoel en Tikrit, op het vluchtende leger veel modern militair materieel kon buitmaken. Bij Amerikaanse bombardementen zijn veel van de eerder op dezelfde manier verworven Humvees, tanks en mortierstellingen vernietigd.

Het verzwakte Iraakse leger is daardoor geen partij voor IS; en premier Abadi ziet geen andere oplossing dan de sjiitische milities ook hier weer te laten aanrukken. Want de soennieten die al maanden om wapens bedelen zodat ze zelf tegen IS kunnen vechten, kregen nul op het rekest uit vrees dat ze die tegen Bagdad gaan gebruiken. De soennieten staan machteloos: ze kunnen IS zelf niet bestrijden en zien de komst van de sjiieten met angst en beven tegemoet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden