Ramadan voorbij, de rust is over

Suikerfeest in Venlo. Voor de familie Meziani is het vasten voorbij. Al snel wijkt de speciale sfeer van de ramadan weer voor de alledaagse stress.

Een lepel. Waar liggen de lepels ook alweer? Aissa Meziani (42) rommelt in de keukenlades van zijn woning in Venlo. Hij is blij dat het erop zit. Na negen- entwintig dagen vasten tijdens de ramadan mag hij dan eindelijk eten van de sellou, een soort cakemengsel met pinda's en amandelen, die zijn vrouw Najima (32) heeft gemaakt. Speciaal voor het suikerfeest. Of beter: het Kleine Feest (officieel: Eid al-Fitr). "Bij 'suikerfeest' hebben mensen vooral de associatie met eten, zoetigheid. Alsof wij moslims die eerste dag na de ramadan alleen maar bezig zijn van alles in onze mond te stoppen. Het gaat om zoveel meer."

Familiebezoek bijvoorbeeld. Over een half uur wordt het Marokkaanse stel met hun twee kinderen verwacht bij de zus van Aissa. Aymen (7) en Malak (2) rennen opgewonden door de woonkamer. De oudste roept dat hij per se zijn nieuwe step wil meenemen. Beter van niet, vindt zijn vader. Stampvoetend loopt Aymen de woonkamer uit. Aissa is inmiddels met een stuk of vijf dessertlepels aan de eettafel gaan zitten. Hij schraapt wat van de sellou uit de schaal. Een klein hapje. Zijn ogen gesloten. Dan, zuchtend: "Perfect." Vanuit de gang klinkt gejammer.

Najima komt gehaast de woonkamer binnen. Ze werpt een blik op de klok, pakt een in folie verpakte schaal vol zelfgebakken koekjes van tafel. Jassen, tassen, schoenen aan. Ze moeten gaan. In haar feestelijke groene jurk, een labaya, kruipt ze even later op de achterbank van de auto, naast Malak en een breed glimlachende Aymen. Die kijkt tevreden naar zijn step die met een zwaai de achterbak in wordt gegooid. Aissa neemt even later hoofdschuddend plaats achter het stuur.

Het was twee keer bijna misgegaan, vertelt Aissa in de tuin van zijn zus Fatima. Zijn familie,35 man - vier zussen en zes broers met aanhang - is binnen druk in gesprek. De mannen op de bank in de woonkamer, de vrouwen aan de keukentafel. Ze drinken zoete thee, hoog ingeschonken. Aissa trekt zijn schouders verontschuldigend op. "De eerste keer was na afloop van een zware vergadering op het gemeentehuis in Roermond, waar ik werk als leerplichtambtenaar. Ik pakte een glas, hield het onder de kraan en bedacht toen: Oh wacht, dit mag helemaal niet." Later die week waren het de frietjes op het aanrecht die lonkten. "Voor ik het wist, had ik er een in mijn mond gestopt. Ik realiseerde het me net op tijd, zodat ik hem nog kon uitspugen."

Najima, naast hem, had minder moeite met het vasten. "Ik had alleen de eerste twee dagen even flinke hoofdpijn. Na een week was mijn lichaam er wel aan gewend dat het achttien uur geen eten of drinken kreeg."

Ernstige blikken. Aissa knikt langzaam. "Uiteindelijk zorgt het voor bewustwording. Je beseft hoe goed je het eigenlijk hebt, dat er mensen zijn die écht honger kennen." Hij heeft vooral bewondering voor de vrouwen, vervolgt hij. "Najima is overdag thuis bij de kinderen die nog niet hoeven te vasten. Voor hen maakt ze dus wel gewoon eten. Moeilijk lijkt me dat. Verleidelijk. En ze bleef wel gewoon vriendlijk, hè. Geen seconde chagrijnig geweest."

Beiden hebben een Limburgse tongval. Hun g's zijn zacht en ze laten de 'r' rollen. Als ze met elkaar praten, hoor je af en toe een Marokkaans woord. Hun vaders kwamen in de jaren zestig naar Nederland als gastarbeiders. Aissa en Najima volgden, met hun moeders, aan het eind van de jaren tachtig.

Vanaf haar tuinstoel houdt Najima haar dochter nauwlettend in de gaten. Aymen speelt buiten op de stoep met zijn neefjes, nichtjes en de kinderen uit de buurt. Malak scharrelt rond in de tuin met in haar rechterhand een lolly.

Op Aissa's werk vroegen zijn collega's afgelopen maand soms of hij echt niet een klein slokje water mocht. Weet je het zeker? drongen ze dan aan. "Elk jaar vragen ze het weer. Steeds opnieuw. Van sommigen vraag ik me af hoe geïnteresseerd ze nu werkelijk zijn. Anders zouden ze het toch wel onthouden?" Dat ze tijdens vergaderingen koffiedronken terwijl hij dat niet mocht, vond hij geen probleem. Lachend: "Dat is juist goed voor mijn weerstand! Op zo'n moment word ik getest in mijn geloof." Aissa merkte dat hij door de lange periodes van niet eten zo nu en dan wel wat geïrriteerder was. "Ik zat wat sneller aan mijn max, zeg maar. Daarom ben ik soms wat eerder naar huis gegaan van mijn werk. Gelukkig kon dat."

Zachtjes schuift hij naar voren in zijn stoel. Hij dempt zijn stem. "We mochten méér niet dan alleen niet eten." Najima kijkt hem aan. Opgetrokken wenkbrauw. "We mochten ook niet..." Een korte pauze. "We mochten geen gemeenschap hebben." Afzien? Najima snuift. "Voor hem wel!" Aissa schaterlacht. "Nou, het viel wel mee. Het mocht alleen overdag niet. En dat is natuurlijk sowieso al lastig."

Najima kijkt lichtelijk gegeneerd de andere kant op. Ander onderwerp. "Weet je, ik ga het nog missen straks. Het 's nachts samen eten. Het is ook wel heel gezellig. Je blijft op en praat met elkaar." Ze heeft zojuist een iPhone-app van een van haar nichten aan de keukentafel uitvoerig bekeken. 'Muslim pro', heet die. Om tien voor half tien 's avonds gaat het alarm af, het teken: er mag gegeten worden. Tot vier voor vier 's ochtends. Najima hield het gewoon zelf bij, zonder technisch vernuft. Haar taak: de hartige hapjes laten ontdooien uit de vriezer, soep op tafel, dadels en melk.

Aissa gaat het vasten ook missen, zegt hij. Hij heeft de hele dag al een beetje een vreemd gevoel. "De sfeer is opeens zo anders, snap je? Je neemt echt de tijd voor elkaar." Thuis en ook daarbuiten, bedoelt hij. "Je voelt dat mensen meer betrokken zijn. Ze geven geld aan de armen bijvoorbeeld, sturen het naar Marokko. Daarnaast bezoeken ze de moskee vaker, zijn ze meer met het geloof bezig." Hij gebaart druk met zijn handen. "En vergeving is tijdens de ramadan heel belangrijk. Ik heb het bijgelegd met een van mijn vrienden", knikt hij tevreden.

Dan staat Aissa op. Najima rolt met haar ogen. Haar man mag het dan vooraf hebben aangekondigd, maar toch. Tijdens het Suikerfeest ga je toch niet zomaar weg? Volgens Aissa is het nu eenmaal niet anders. Onder die LinkedIn-cursus van zijn werk kon hij echt niet uit komen. Gauw, als ze opschiet, kan Aissa Najima nog even bij haar ouders afzetten. Daar laat ook hij snel zijn gezicht nog even zien. Tot nu toe zijn ze alleen nog maar bij zijn kant van de familie geweest.

Met tegenzin loopt Najima achter haar man aan. Malak op de arm, de auto weer in. Aymen en zijn step worden buiten op de stoep omringd door bewonderaars. Hij weigert in te stappen. Maar hij zal wel moeten, laat zijn vader weten. Nog twintig minuten en dan begint zijn cursus.

Ze scheuren de straten van Venlo door naar het huis van Najima's ouders. Te laat. Die zijn al vertrokken, op bezoek bij een ander familielid. Najima en de kinderen worden thuis afgezet. Met haar eigen auto kan zij later weer terugrijden, zegt Aissa tegen haar. Blik op onweer. Gekibbel. Gezucht. Stilte. Stress. Aissa tikt ongeduldig met zijn duimen op het stuur. Was het maar weer ramadan.

Het Suikerfeest of het Kleine Feest?
In zijn bezwaar tegen de benaming 'Suikerfeest' staat Aissa Meziani niet alleen. De aanduiding wordt vooral onder Turkse moslims veel gebruikt. Andere moslims vinden dat de naam het feest geen recht doet, zoals de naam 'Kalkoenfeest' geen recht doet aan Kerst. Deze gelovigen geven de voorkeur aan 'het Kleine Feest', dat ook de relatie met 'het Grote Feest', het islamitische Offerfeest, duidelijk maakt. Ondanks de bezwaren is Suikerfeest in de Nederlandse taal de gebruikelijke aanduiding voor Eid al-Fitr, het einde van de vastenmaand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden