Ralph van Raat sterk in Ives

CHRISTO LELIE

Ralph van Raat
Op 21/12 in Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam

'Gaspard de la nuit' van Maurice Ravel uit 1908 en Sonate nr. 1 van Charles Ives uit 1901-1909 zijn twee monumenten uit de vroegtwintigste-eeuwse pianoliteratuur. Ze ontstonden in dezelfde jaren, maar in twee totaal verschillende werelden.

Behalve een enorme complexiteit en moderniteit hebben de Franse en Amerikaanse composities weinig met elkaar gemeen. Dat wordt vooral hoorbaar als ze na elkaar gespeeld worden, maar wie doet dat? Ravel behoort tot het standaardrepertoire, maar Ives wordt door doorsneepianisten vermeden.

Gelukkig beweegt zich in het Nederlandse een pianist met een uitzonderlijke affiniteit voor twintigste-eeuws en hedendaags repertoire: Ralph van Raat. Hij speelde woensdag Ives en Ravel in het Muziekgebouw aan 't IJ. Zijn recital, zonder pauze, duurde overigens maar één uur, maar in die zestig minuten speelde hij stellig meer noten dan alle Mozart-sonates tezamen bevatten.

Uit educatief oogpunt was de combinatie Ravel-Ives zeker interessant, want goed was vast te stellen hoe totaal anders hun muzikale taal en pianistische schrijfwijze zijn. Tevens kwam tot uiting hoe revolutionair beide componisten in hun tijd geweest zijn. Uit muzikaal oogpunt was dit tweeluik echter minder bevredigend, omdat er hoegenaamd geen hoorbare verbanden tussen beide composities waren, inhoudelijk, pianistisch noch qua expressie. Bovendien is 'Gaspard de la nuit' (de sterkste van de twee werken) bekend door topinterpretaties. Van Raat speelde dit stuk gaaf en bevlogen. Toch stonden deze avond meer helderheid en raffinement in deel 1 ('Ondine') en een langzamer tempo in deel 2 ('Le Gibet') op mijn verlanglijstje.

In Ives' Eerste Sonate, niet zoals 'Gaspard de la nuit' uit het hoofd maar van bladmuziek gespeeld, was Van Raat volkomen in zijn element. Hij speelde het kolossale werk met superieure techniek, bravoure, humor en fraaie toonvorming. Een betere ambassadeur kon Ives zich niet wensen. In deel 1 belichtte Van Raat overtuigend de prachtige gelaagdheid en diepe expressie, die verrassend dicht bij de klankwereld van Prokofjev komen. In de daarop volgende ragtime-fragmenten zetten componist en vertolker de luisteraar met beide benen op Amerikaanse bodem. Qua vorm is dit conglomeraat van kortere delen wel een beetje een rommeltje overigens.

Curieus is het wel: zo zullen in evangelische kringen opgegroeide luisteraars opgekeken hebben dat zij het uit de Johan de Heer-bundel bekende 'Welk een vriend is onze Jezus' in een eigenzinnige setting konden waarnemen, subtiel vertolkt te midden van ware dynamische klankuitspattingen. Met een ragfijn gespeeld miniatuurtje van Charles Koechlin voerde Van Raat in de enige toegift zijn luisteraars van het Wilde Westen terug naar de verfijningen van de Lichtstad.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden