Raketten tussen de krokodillen en panters

Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog stonden er twaalf Amerikaanse raketten in het nationale park Everglades in Zuid-Florida klaar om afgevuurd te worden. Nike Missile Site HM 69 is nu een historische attractie.

De Long Pine Key Road in natuurpark de Everglades, Zuid-Florida, is eindeloos. De smalle weg leidt naar nergens, lijkt het. Geen richtingbordje te zien. Mijlenver reikt het zicht. Maar dan doemen in de verte de contouren op van drie boerenschuren. Ze liggen verscholen achter aarden wallen in het vlakke subtropische moerasland van het grootste nationale park van de VS. De schuren hebben nooit een agrarische bestemming gehad. Het zijn afgedankte, bovengrondse raketsilo's.

Nabij de nederzetting staat er ineens dwars over de weg een gesloten hek: dit is verboden terrein. Achter het hek een groot bord: 'Warning. US Army Restricted Area'. De tekst waarschuwt in het Engels en Spaans dat het verboden is foto's, notities of tekeningen te maken van de omgeving. Eind 2012 is dat een beetje een gekke, lichtelijk gedateerde waarschuwing. Al sinds 1979 is er niks geheims meer aan site HM 69, ooit één van Amerika's meest zuidelijke bruggenhoofden van de Koude Oorlog.

Sinds 1964 stonden in dit kwetsbare natuurgebied twaalf enorme Nike- Hercules-raketten klaar voor lancering. De Nikes van de Everglades moesten het luchtruim boven het zuiden van de VS beschermen tegen aanvallen met vijandelijke vliegtuigen of Sovjet-projectielen die vanaf Cuba konden worden gelanceerd. Hartje Koude Oorlog, de westerse wereld was in die jaren dichtbij een nucleair incident.

Er waren destijds vier van die bases in Florida: iets zuidelijker op het eiland Key Largo was er ook één. De anderen waren gevestigd in Miami en in Miramar, ten zuiden van Miami. Sommige Nikes waren met atoomkoppen uitgerust, maar volgens ingewijden hebben die niet in de Everglades gelegen.

Tegenwoordig organiseert Ryan Meyer, ranger in de Everglades, dagelijks excursies naar HM 69, de afgelegen lanceerbasis van het Amerikaanse leger (van 16 december 2012 tot 15 april 2013, iedere dag om 11 uur vertrek bij het Ernest Coe bezoekerscentrum in Homestead). Bezoekers kunnen de gebouwen in, waar ze bij een oude, stoffige telefoon nog bordjes aantreffen met 'Spreek niet over geheime informatie'. En verderop, op een deur: 'Vergrendel deze deur onmiddellijk na binnentreden'.

Onlangs is er een oude, ontmantelde Nike-Hercules uit een legerdepot in Alabama teruggeplaatst in één van de schuren. Het projectiel is afgelopen zomer in twee maanden gerestaureerd en opgeknapt door studenten van een luchtvaartschool in Miami. De Nike staat sinds eind oktober met de oorspronkelijke identificatietekens weer op de oude locatie in de Everglades. Voor de nostalgie. De excursies zijn populair, zeker nu de Cuba Crisis, die de aanzet vormde tot de Koude Oorlog, een halve eeuw geleden is. Cuba ligt maar 160 mijl uit de kust van Florida, die Nikes stonden niet voor niets juist in de Everglades.

Inmiddels is site HM 69 door de Amerikaanse overheid aangewezen als historisch gebied. De lanceerinrichting is nog goeddeels in oorspronkelijke staat.

Maar de dubbele hekken van toen zijn er niet meer. Er staat nog maar één rij rondom het complex. Tijdens de Koude Oorlog liepen tussen die hekken honden, die zo vals en gevaarlijk waren dat zelfs het personeel van de site als de dood was voor de beesten. De bewaking van de lanceerinrichting was ongekend zwaar. Zwaarbewapende militairen hadden de opdracht direct te schieten op indringers. Het was een tijd waarin achterdocht en angst voor een nucleaire oorlog de boventoon voerden.

De Nikes lagen languit op rails in de schuren en werden met handkracht op een onderstel geduwd, waarvan ze met hulp van radar werden gericht en gelanceerd. Dat kon, als het moest, binnen enkele minuten. De vier lanceerinrichtingen in Florida waren destijds bij toerbeurt in opperste staat van paraatheid. Als ze in die zogenoemde 'hot status' waren, moesten de raketten binnen vijf minuten kunnen worden gelanceerd. "De bemanning van 100 man was in hot status 24 uur paraat. Ze kregen hun eten ook op de lanceerinrichting, want ze mochten hun post niet verlaten", vertelt Meyer, die zelf niet bij het leger werkt. Hij is bioloog. Als een basis niet in hot status was, moest een Nike binnen vijftien minuten kunnen worden afgeschoten.

Rond de kerstdagen van 1967 is de lancering van een Nike-Hercules vanuit de Everglades slechts tien seconden voor vertrek afgebroken. De radioverbinding van een passagiersvliegtuig was tijdens een vlucht van Mexico naar Florida onklaar geraakt in een heftig onweer. De transponder waarmee het toestel op de grond kon worden geïdentificeerd, was door de bliksem getroffen. Op de radar van HM 69 was alleen een bliepje te zien dat doelgericht onderweg leek naar Miami. Het was alsof het toestel rechtstreeks uit Cuba kwam. Pas op het laatste moment werd duidelijk dat het om een verdwaald burgervliegtuig ging en kon de lanceringsprocedure worden afgebroken.

Het verblijf op de site was geen pretje voor de manschappen, zeker niet in de zomer, als de subtropische hitte meedogenloos kan zijn in de Everglades en de muskieten op hun actiefst zijn. Buiten de hekken van HM 69 kropen krokodillen, en heel af en toe zagen de militairen een Florida panther, of bobcats, wilde boskatten die in de Everglades op ruime schaal voorkomen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden