Column

'Raftergate': fouten van journalistenvoeden wantrouwen bij rechts Amerika

Amerikaans president Donald Trump spreekt tijdens een bijeenkomst in Pensacola, Florida.Beeld REUTERS

Je zult toch maar terugkomen van je werk en een boodschap van de machtigste man ter wereld krijgen waarin staat dat je ontslagen moet worden. Amerikaans journalist David Weigel van de Washington Post overkwam het zaterdagavond. 

Hij had ook wel een fout gemaakt: via Twitter een foto rondgestuurd van een stadion in Pensacola in Florida waar Donald Trump een 'verkiezingstoespraak' hield, en waarop nogal wat lege stoelen te zien waren. "Tot de nok vol", schreef hij er ironisch bij. Maar vol was het inderdaad, toen de bijeenkomst eenmaal begon. Een collega wees Weigel erop en die wiste de tweet weer. Trump zei er toch iets van en Weigel erkende zijn fout en maakte zijn excuses, benadrukkend dat het een persoonlijke tweet was geweest, niet een die hij verzond in zijn hoedanigheid als verslaggever van de Washington Post.

 Maar dat was niet genoeg volgens de president. Ontslagen moet Weigel worden, want natuurlijk deed hij het expres. In de media werd de affaire vereerd met het aan het Watergate-schandaal ontleende achtervoegsel dat een serieus schandaal suggereert: raftergate ('nok-gate').

De media hebben het zwaar onder Donald Trump. Niet dat de lezers en kijkers weglopen – de abonnees voor serieuze kranten als de Washington Post en New York Times stromen toe, en CNN heeft over de kijkcijfers niets te klagen. Maar met het vertrouwen in de media is het tegelijkertijd niet zo goed gesteld. Vooral onder Republikeinen is de mening wijdverbreid dat 'de media', goede uitzonderingen als tv-zender Fox News niet te na gesproken, niet de waarheid brengen, maar propaganda uit de koker van de vijanden van de vertrouwde Amerikaanse waarden, de vijanden ook van Donald Trump.

Kwaad daglicht

Een beetje te begrijpen is dat wel. Als Weigel de correcte indruk had opgedaan dat de opkomst groot was bij de manifestatie van Trump, had hij vermoedelijk niets getwitterd. Nieuws, over wat dan ook, is meestal slecht nieuws, en ook als het om Trump gaat, slaan de media dan vooral aan als er iets rondom hem misgaat, als hij iets zegt dat niet waar is, of bijvoorbeeld als hij aan het eind van een speech even niet meer uit zijn woorden komt.

Tekst loopt door onder de video

Bij veel serieuze journalisten zal daarnaast de overtuiging meespelen dat Trump deugt noch competent is. Daar zouden ze gelijk in kunnen hebben, maar het wordt een probleem wanneer die overtuiging ertoe leidt dat ze weinig geloof hechten aan gunstige berichten over hem, en juist te makkelijk aan informatie die hem in een kwaad daglicht stelt.

Zo berichtte CNN vrijdag dat mensen in de omgeving van Trump, waaronder zijn zoon Donald jr., vorig jaar een email kregen met de toegangscode tot gestolen documenten van de Democratische partij die WikiLeaks negen dagen later zou openbaren. Maar die mail kwam niet op 4 maar op 14 september, pas na het openbaar worden, wat de correspondentie een stuk minder verdacht maakt. CNN rectificeerde, met de mededeling dat hun bron zich in de datum had vergist. Maar zaterdag toonde Trump zich weinig vergevingsgezind: "Ze werden op heterdaad betrapt, net als de eenzame Brian Ross van ABC News (die onmiddellijk zou moeten worden ontslagen om zijn 'fout'). Nu kijken of CNN degenen ontslaat die verantwoordelijk zijn, of was het grove incompetentie?"

Met die sneer naar 'Brian Ross van ABC News' doelt de president op nog weer een eerdere kwestie, waarin onderzoeksjournalist Ross ten onrechte het bericht bracht dat Trump zijn adviseur Michael Flynn al tijdens de campagne met boodschappen naar de Russische ambassadeur had gestuurd, en niet pas na zijn verkiezing. Ook die fout werd rechtgezet en Ross ging voor een paar weken on non-actief. Maar ook dat was volgens de president niet voldoende straf.

Als je Trump en zijn aanhangers moet geloven, zijn zulke uitglijders namelijk niet de uitzondering, maar de regel. Veel ander nieuws van CNN, ABC en andere serieuze, 'main stream' media is net zo goed nep, is hun overtuiging, alleen is het nog niet uitgekomen.

Tekst loopt door onder tweet

Complot

En niet alleen de media zitten in het complot. In Alabama hechten veel Republikeinen geen geloof aan de vrouwen die zeggen dat hun kandidaat-senator Roy Moore enkele tientallen jaren geleden, toen hij rond de dertig jaar oud was, voortdurend achter tieners aanzat, en een keer zelfs een 14-jarig meisje heeft aangerand. Moore ontkent dat hij die vrouwen zelfs maar ooit ontmoet heeft. Een van hen bewees het tegendeel met een opdracht die Moore in haar jaarboek van de middelbare school schreef. Maar op dat bewijs zit nu een kras: een handschriftdeskundige bevestigde dat Moore de opdracht schreef, op een paar woorden na. De plaats en datum waren van een ander.

De vrouw zegt nu dat ze die gegevens er destijds zelf bij heeft gezet, om dat voor later vast te leggen. Het is een verklaring die iedereen plausibel in de oren zou moeten klinken die zelf in een gekregen boek heeft opgeschreven wanneer en van wie. Maar als het gaat om zulke zware beschuldigingen, en zulke grote politieke belangen (de Republikeinen hebben maar een meerderheid van twee zetels in de Senaat), dan worden de lijnen scherp getrokken: ze 'loog' door dit niet eerder te vertellen en is nu dus geheel ongeloofwaardig, net als al die andere vrouwen.

Ironisch is daarbij natuurlijk dat dit standpunt wordt ingenomen uit aanhankelijkheid aan een partij en een president die met de waarheid omgaan op een manier die zelfs voor Amerikaanse politici ongewoon slordig is. De Republikeinse partij houdt vol dat het belastingplan dat Huis van Afgevaardigden en Senaat de afgelopen weken aannamen niet gaat zorgen voor een hogere staatsschuld, al zeggen toonaangevende economische instituten en het belastingbureau van het Congres zelf dat het een biljoen dollar gaat kosten.

En president Trump doet voortdurend uitspraken die niet kloppen: bij de factcheckers van Politifact is van al zijn opmerkingen die ze tot nu toe van hem hebben nagelopen slechts 4 procent ronduit 'waar' en 12 procent 'grotendeels waar'. De overige 84 procent is dus half waar, onwaar of (en dat geldt voor 15 procent, een op de zeven gecontroleerde uitspraken) 'pants on fire' oftewel een keiharde leugen. Zijn voorganger Barack Obama was echt geen heilige, maar bij hem was bijna de helft van de nagelopen uitspraken waar of grotendeels waar Ach ja, factcheckers: dat is weer zo'n uitvinding van de linkse media, riposteert rechts. Hartstikke bevooroordeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden