Radio voor ’t volk van Marokko

Het Marokkaanse dialect is tegenwoordig doorgedrongen tot de radio en de kranten. Een unieke ontwikkeling voor de Arabische wereld.

„Doe de groeten aan Leila”, zegt een taxichauffeur enthousiast. Leila is presentatrice bij Cap Radio in Tanger. De chauffeur praat over haar alsof Leila zijn buurvrouw is. Het nieuwe radiostation verzorgt haar uitzendingen namelijk in het darija, het Marokkaans gesproken dialect en het berberdialect van mensen in het Noordelijk Rifgebergte.

Dit maakt het nieuwe regionale radiostation tot een groot succes. „Hoog opgeleiden krijgen hun nieuws wel via satellietzender Al-Jazeera of staatszender 2M, waar gesproken wordt in het klassiek Arabisch. Maar laagopgeleiden begrijpen daar misschien tien procent van”, vertelt oprichter en oud-Tweede Kamerlid Ali Lazrak.

Volgens hem schrijft Marokko geschiedenis. Eén commercieel televisiestation en elf commerciële radiostations, waaronder Cap Radio, kregen vorig jaar een uitzendlicentie van de Marokkaanse overheid. Dat is de eerste stap naar de liberalisering van audiovisuele media. Naast dag- en weekbladen bestaan er nu ook radiostations die in handen zijn van particulieren. Voorheen waren alle radio- en televisiestations in handen van de staat.

Het publiek moet er nog aan wennen, merkt Lazrak. Een reportage maken op straat is bijna onmogelijk. Agenten vragen altijd om een vergunning voor de opnames, terwijl Cap Radio als Marokkaanse zender geen vergunning nodig heeft. Hetzelfde geldt voor lokale bestuurders. „Het dringt nog niet tot de mensen door dat je vrijuit kunt praten. Die mentaliteitsverandering gaat wel even duren”, zegt Lazrak. De oplossing is mensen naar de studio te halen of ze telefonisch te interviewen.

Zo heeft het radiostation met Spanje gebeld en één van de leiders van de Saharaanse afscheidingsbeweging Front Polisario aan het woord gelaten. Een zeer gevoelig onderwerp in Marokko; al meer dan dertig jaar twisten Spanje en Marokko over de Westelijke Sahara. Zijn station behandelde onlangs de toespraak van de koning over de parlementsverkiezingen van volgende maand. „We hebben de toespraak – in het klassiek Arabisch – in stukken geknipt en vervolgens in het darija uitgelegd”, vertelt Lazrak. Het is diezelfde toespraak van Mohammed VI waardoor hoofdredacteur Ahmed Reda Benchemsi in de problemen kwam. Voor het Franstalige weekblad TelQuel en zijn Arabische pendant Nichane schreef hij een kritisch commentaar. Hij vroeg zich af hoe te spreken van scheiding der machten als de controle in één hand blijft, namelijk de koning. Beide bladen werden op last van de premier vernietigd.

Vandaag moet Benchemsi voor het gerechtshof in Casablanca verschijnen. Hij riskeert tot vijf jaar gevangenisstraf, een boete van 9000 euro en een verschijningsverbod van drie maanden wegens ’gebrek aan respect voor de koning’.

De voornaamste reden voor zijn vervolging is dat het commentaar ook in het darija is afgedrukt. Bij de ondervraging van Benchemsi stelde de procureur-generaal vorige week dat dat gelijkstond aan majesteitsschennis. Het darija wordt door velen gezien als een vulgaire taal, niet waardig om te worden opgeschreven. Benchemsi verdedigde zich door zijn respect voor Mohammed VI te benadrukken: „Het is de koning zelf die de context heeft geschapen voor vrijheid van meningsuiting. ”

Eerdere hoofdcommentaren van Benchemsi in het Franstalige TelQuel waren soms veel kritischer van toon dan het gewraakte. Blijkbaar hebben de machthebbers geen problemen wanneer Benchemsi kritiek geeft in het Frans, de taal van de elite, maar wel als hij deze ook in het darija afdrukt, de taal van alle Marokkanen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden