Radio Nederland voor een miljoen Indonesiers

Indonesie staat op haar strepen. Zij wenst geen hulp van Nederland meer. De 250 ontwikkelingswerkers moeten het land uit en het is nog onduidelijk of de medefinancieringsorganisaties zoals Novib en Icco wel kunnen blijven in Indonesie om hun werk voort te zetten. Radio Nederland Wereldomroep kan in ieder geval ongestoord verder gaan met het uitzenden van programma's voor Indonesiers.

STANS DAMEN

Zestien journalisten verzorgen onder leiding van de Australier Joe Coman dagelijks vier uur radio voor de inwoners van Indonesie. Coman: "Wij kunnen nog steeds zonder problemen het land in en uit wanneer we maar willen."

Het kantoor van radio Nederland staat in Hilversum; de zender voor de programma's van Indonesie staat op Madagascar. "Ruim veertig jaar geleden in de koloniale tijd is dit station opgericht, bedoeld als propagandazender voor de Nederlandse staat. De Nederlandse regering wilde de Indonesische bevolking uit leggen waarom zij daar oorlog voerde vanuit het Nederlandse standpunt." , legt Coman uit.

Tegenwoordig is radio Nederland een objectief radiostation, die wordt betaald uit het kijk- en luistergeld. Wel is nog steeds een van de doelstellingen volgens de folder van het radiostation "om een zo representatief mogelijk beeld te geven van Nederland op velerlei gebied" .

Hoe objectief was de berichtgeving van de afgelopen paar weken in deze Indonesie-kwestie? Chef Coman: "De berichtgeving in onze programma's was dezelfde als hier in Nederland. Wel bepaalde deze kwestie voor een groot deel onze uitzendingen. We hebben het gevolgd vanaf de eerste stap die Indonesie heeft gezet. Daarbij hebben we geprobeerd zoveel mogelijk bronnen aan te boren. We gebruiken de internationale persbureaus en we vragen commentaar aan Nederlandse en aan Indonesische zijde. We hebben gesproken met regeringsleiders van beide landen, zo ook bij voorbeeld minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking."

Herinneringen

Pronks positie staat op het spel, omdat hij een uitspraak deed over Indonesie, die volgens politiek Den Haag niet door de beugel kan. Toch vindt Coman de uitspraak van Pronk juist. "Ik denk inderdaad dat de hulprelatie tussen Nederland en Indonesie pas kan worden hersteld als een nieuwe politieke generatie is aangetreden. De mensen die nu aan de macht zijn in Indonesie hebben nog herinneringen aan het koloniale tijdperk, ook al gaat het misschien om weinig mensen."

Coman weet waar hij over praat. Hij is vele malen in Indonesie geweest, kent de taal en hij maakt al jaren radioprogramma's voor de Indonesische bevolking. Sinds twee jaar werkt hij in Hilversum bij radio Nederland; hiervoor was hij een kleine twintig jaar werkzaam als journalist bij Radio Australie, een vergelijkbaar station. Hier zat hij ook op de afdeling Azie en enkele jaren was hij correspondent in Jakarta.

Reden dat hij werd aangenomen bij radio Australie zo'n twintig jaar geleden, is omdat hij vloeiend Bahasa Indonesia, de officiele taal, spreekt. De taal leerde hij in militaire dienst. "Ik heb me destijds aangemeld voor een studie aan het taleninstituut. De regering wilde mensen stimuleren om een vreemde taal te leren; heel weinig Australiers kunnen dat. We zitten op dat continent nogal geisoleerd" , lacht Coman.

Hij koos voor de Indonesische taal. "Chinees leek me veel te moeilijk. Het is dus eigenlijk puur toeval dat ik me zo met Indonesie ben gaan bezig houden."

Tijdens zijn werk bij het Australische station, sprak hij dagelijks Bahasa en kreeg hij gaandeweg ook steeds meer interesse voor het land en de gewoonten. "Ik begon alles te lezen, van kwaliteitskranten tot aan de roddelbladen toe. En dat verwerkte ik dan weer in de uitzendingen."

Maar na twintig jaar wilde Coman weer eens wat anders. Hij vertrok naar het kleine Nederland. "Het werk houdt eigenlijk hetzelfde in als wat ik in Australie heb gedaan. Maar verandering van omgeving was net wat ik nodig had. Bovendien ben ik nog nooit in Europa geweest, dus dat is een echte uitdaging voor me" , zegt Coman in een bijna accentloos Engels.

Vanuit Nederland maakt hij samen met zijn team programma's voor de Indonesiers. Het aanbod is gevarieerd: nieuws, achtergronden, milieu en human interest. Coman: "In het de programma's gaat het om het weergeven van wat zich in de Nederlandse samenleving afspeelt. Wat voor soort kleding mode is, welke muziek veel wordt gedraaid en wat het nieuws in Nederland is."

Interne kwesties

Volgens Coman luister een miljoen Indonesiers regelmatig naar radio Nederland. "Dat is in vergelijking tot andere buitenlandse stations niet zoveel. BBC Worldservice en Radio Australie trekken tien keer zoveel luisteraars. Maar zij zenden acht uur per dag uit." Dit is niet de enige reden dat het Nederlandse station minder luisteraars trekt. "De BBC en radio Australie zijn beter te ontvangen."

Echte problemen met de regering in Indonesie zijn er niet voor deze 'omroep'. Alleen duurt het vaak lang voordat medewerkers een woordvoerder van de regering te pakken krijgen. "Maar onze zender wordt niet gestoord zoals dat een aantal jaren geleden gebeurde bij de uitzendingen in Suriname. Toen stoorde het regime in Suriname de zender van radio Nederland. We krijgen wel eens klachten dat in bepaalde gebieden van Indonesie de ontvangst slecht is, maar ik kan niet hard maken dat de regering hiervoor verantwoordelijk is. Indonesie heeft hier bovendien het geld niet voor."

De Indonesische regering is niet echt enthousiast over de buitenlandse zenders. "Buitenlandse stations tonen hoe de situatie echt is. En dat is voor de regering wel een probleem. We doen niet wat zij wil. Eigenlijk bemoeien wij ons ook met de interne kwesties van Indonesie."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden