Radio Filharmonisch Orkest Mysterium

Klassiek

****

In de Indiase plaats Varanasi is het net Dev Dewali geweest, het lichtfeest van de goden. Meer dan een miljoen mensen bevolkten de ghats, de trappen naar het heilige water van de Ganges - rivier, moeder en godheid.

Misschien stond Skrjabin zoiets voor ogen met 'Mysterium'. Hij wilde een kunstwerk maken waarvoor uitvoerders en publiek ergens in India samen zouden komen, op sacrale bodem. De opvoering ervan zou de wereld compleet kunnen veranderen.

Tikje megalomaan idee, nooit van de grond gekomen. Maar de plannen lagen er, en de schetsen ook, al waren deze bedoeld als vingeroefening voor een iets gematigder compositie. Een vakbroeder van de componist, Alexander Nemtin, ging een halve eeuw na Skrjabins dood aan de slag met het materiaal dat was blijven liggen, en ziedaar het huidige 'Mysterium', goed voor drie uur muziek.

Hoeveel Skrjabin uiteindelijk het oor bereikt, is de vraag in dit stuk. Maar het gaat om het concept, en het is wel duidelijk dat Nemtin het DNA van Skrjabins handtekening grondig heeft bestudeerd. Typisch ZaterdagMatinee om zoiets te programmeren en eenmalig alles uit de kast trekken.

Keihard werken was het voor het Radio Filharmonisch Orkest dat een klankamalgaam creëerde van groot naar groter en grootst, en er drie delen lang de Grote Zaal van het Concertgebouw mee vulde. De musici werden bijgestaan door het Groot Omroepkoor en het Vlaams Radio Koor: de strotten gingen open om de opzwepende geluidsmassa tekstloos kracht bij te zetten.

Raadselachtig hoe iemand zo'n monsterpartituur in bedwang kan houden en van deel tot deel een spanningsboog weet te realiseren. Chef-dirigent Markus Stenz was er de man naar om deze aan grootheidswaan grenzende notenbrij onvermoeibaar van urgentie te voorzien. Hoeveel kleurtinten legde hij wel niet bloot in de dronken puls van het slotdeel, 'Transfiguratie'?

De soepele vingers van pianist Alexey Zuev en sopraan Marisol Montalvo deden je af en toe geloven dat de finale metamorfose inderdaad nabij was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden