Radio 747 AM / Een vergeten roeping

Een vergeten roeping. Radio 747 AM ontvangt jaarlijks een bijdrage van ruim 22 miljoen euro. Maar luisteraars: ho maar.

Van iedereen, voor iedereen.' De bekende slogan van de publieke omroep bruist juist door het algemene karakter van de ambitie. Maar daarin schuilt ook het gevaar.

'Voor iedereen' is op twee manieren uit te leggen: programma's maken voor een zo gevarieerd mogelijk publiek of juist voor zoveel mogelijk mensen tegelijk. In navolging van de commerciële concurrentie bestaat in Hilversum inmiddels sterk de neiging om de grote grijze middenmoot te plezieren, stelt Arend-Jan Heerma van Voss. Het hoofd radio van de VPRO zegt, met spijt in de stem: ,,Je door cijfers laten leiden, is immers het makkelijkste houvast.''

Het dilemma van de publieke omroep, laveren tussen de wettelijke opdracht en het dictaat van de marktaandelen, laat zich het best vertalen naar het lot van radiozender 747 AM.

Onderzoeksbureau McKinsey, dat moet uitzoeken waar er bezuinigd kan worden, stelde juni 2003 nog voor de zender uit de ether te halen. Dat rampscenario bleef de medewerkers bespaard, net als de aanvankelijke rekening van 16 miljoen euro. 747 AM moet uiteindelijk in twaalf maanden 2,5 miljoen bezuinigen.

Wie zal het merken? Er luistert bijna niemand, ondanks de zoveelste aanpassing van het format. Maar de makers van het vroegere Radio 5 hebben hun trots hervonden: ,,Hier is de publieke omroep voor opgericht.''

De vergeten roeping. Vorig jaar zat niemand er op te wachten. Avro en Vara trokken hun medewerking in. De leiding van het station was zelf van mening dat er niet tegen de stroom negatieve publiciteit was op te roeien. Zelfs het reclamebudget werd daarom maar niet gebruikt.

Met hervonden energie startte er de afgelopen weken alsnog een nieuwe campagne, betaald met het opgespaarde geld én het potje van dit jaar. Een ongekende luxe. De keuze voor inhoudelijke advertenties, waarin de programma's centraal staan, was een bewuste. De esthetische luchtfoto's van een paar jaar geleden, met begeleidende teksten als 'radiozender met overzicht', hadden onvoldoende duidelijk gemaakt wat er op 747 AM te horen is.

,,Er bestaat een rare karikatuur van ons'', weet zendercoördinator Jan Westerhof. ,,747 AM zou een gemankeerde zender zijn waar alleen Chinees wordt gesproken.'' Met dat imago, gevoed door de uitzendingen in eigen taal, moet eindelijk eens worden afgerekend. Want inderdaad, onbekend maakt onbemind. Ook het uitzenden op de middengolf is een handicap. De luisterdichtheid komt al jaren niet meer boven de één procent uit. Dat houdt een gemiddelde in van 27930 luisteraars in 2002 en 2003.

Zij worden voor het lieve bedrag van 22274000 euro bediend. Dat is de subsidie die de publieke omroep jaarlijks in 747 AM pompt. Daarboven op komen trouwens nog de kosten die de afzonderlijke omroepen maken. Ter vergelijking: de goedkoopste publieke radiozender 3FM ontvangt 10750000 euro, het duurste station Radio 1 35897000.

,,Kleine publieksgroepen hebben ook recht op een goede zender'', meent Westerhof. ,,Wij vervullen een publieke taak, want de commerciëlen zullen nooit uitzenden wat er op 747 te horen is. Dat veronderstelt namelijk een aandachtige luisteraar.''

,,Is dit nog massacommunicatie? Ochtendprogramma's als 'Dolce Vita' en 'Plein Publiek' trekken bijna 60000 luisteraars. Andere uitzendingen nog maar een paar duizend. Is daar niet de ondergrens bereikt? Ja, zeg ik. Voor de radio moet je in tienduizenden praten.''

,,Heel lang lag de focus van de radio op de eerste generatie allochtonen. Die aanpak is niet succesvol gebleken, omdat grote groepen van de tweede en de derde generatie zo niet bereikt werden. Daarom schroeven we het aantal uitzendingen in de eigen taal drastisch terug.''

Ook profileert het zorgenkindje van de publieke radio zich sinds januari duidelijker op life style en cultuur, in de hoop extra zieltjes te winnen. ,,Maar we hebben een probleem om die veranderingen doorgevoerd te krijgen. Wij zijn niet sterk in het ons inhoudelijk verbeteren. Dat heeft alles te maken met het bestel.''

Liefs negentien verschillende zendgemachtigden vullen de week op 747 AM. De VPRO en de EO zijn de grootste bespelers. Heerma van Voss: ,,Het lijkt steeds meer of bepaalde programma's alleen nog op 747 mogelijk zijn. Ons programma 'De Avonden' is het enige dat consequent aandacht besteedt aan de nog niet doorgebroken schrijvers. Dat vinden wij een essentieel onderdeel van de publieke radio. Maar het past in geen format van de andere zenders.''

747 AM kent in tegenstelling tot Radio 1 tot en met 4 geen scherpe profilering. Dat is tegelijk een kracht en zwakte. Variëteit bieden is bij uitstek een publieke taak, meent Westerhof. ,,Wij doen in ieder geval niet mee met het kluitjesvoetbal rondom de jonge luisteraars.''

Daar heeft hij gelijk in. Recente cijfers van onderzoeksbureau Intomart zijn grijs. De gemiddelde leeftijd van de 747 AM-luisteraar is 68 jaar. Oud? Valt mee, Radio 1 bijvoorbeeld boekt een gemiddelde van 65. Te oud? Van iedereen, voor iedereen.

Maar het gebrek aan een duidelijk profiel zorgt ook dat 747 AM drie gezichten heeft: doordeweeks legt de ochtend het accent op lifestyle, de avond concentreert zich op cultuur en in het weekeinde heerst de EO met religie en levensbeschouwing. Dat is moeilijk naar buiten te verkopen. Zeker in deze tijd wil men 24 uur per dag weten wat men kan verwachten. Verrassingen worden zelden op prijs gesteld.

Het is een trend die in het nadeel werkt van de publieke omroep en in het bijzonder van haar vergaarbak: 747 AM. Westerhof: ,,Juist 747 wordt zwaar ingevuld, omdat omroepen daar hun bestaansrecht willen bewijzen. Het is een worsteling om de toon een beetje vrolijk te houden. Daar waar ik frivoler wil programmeren, dreigt de kritiek dat je niet doet waar de publieke omroep voor is. En op de publieke omroep moet het al gauw gaan over de vraag waarom we op aarde zijn. Denkt men.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden