Radeloos als je kind je terroriseert

Jaarlijks 9500 meldingen van oudermishandeling. 'Ouders schamen zich dat het zover is gekomen.'

Een vuistslag van zijn zestienjarige zoon vol in het gezicht. Ook zijn vrouw moest het ontgelden: zij werd door hem bedreigd met een mes. De jongen, behept met autistische trekjes, kan zich niet goed inleven in anderen, trekt veelal zijn eigen plan en heeft zijn impulsen maar moeilijk onder controle. Ineens kan hij in woede ontsteken. De tiener terroriseert zijn vader en moeder, tot aan de ernstige fysieke mishandeling aan toe.

Volgens Jean-Pierre van de Ven, psycholoog bij stichting Korrelatie - een hulplijn waarmee iedereen met psychische of psychosociale problemen anoniem kan bellen, chatten of mailen - krijgt de stichting steeds vaker telefoontjes met dit soort verhalen van ouders die door hun kind worden mishandeld.

Uit de meest recente politiecijfers blijkt dat het in één op de tien gevallen van huiselijk geweld gaat om oudermishandeling. Jaarlijks komt dat neer op 9500 meldingen. Daarbij kan het gaan om slaan, duwen en trekken, smijten met dingen, uitschelden of chantage. "Dat aantal is nog krap, waarschijnlijk ligt het hoger", denkt Van de Ven. TNO en Movisie brachten begin dit jaar hun onderzoek naar buiten over oudermishandeling en kwamen tot dezelfde conclusie.

Meestal gaat het om kinderen tussen de 14 en de 24 jaar. "Het lijkt alsof de wanhoop van ouders groter aan het worden is en het probleem minder gebagatelliseerd. Ouders zitten er enorm mee in hun maag als hun kind hun boven het hoofd groeit", zegt Van de Ven, die niet alleen bij Korrelatie werkt, maar ook een eigen praktijk heeft en verbonden is aan Mentrum, een kliniek voor geestelijke gezondheidszorg in Amsterdam. Ook in die functies maakt hij meer gevallen mee van oudermishandeling.

Door de financiële crisis zijn jongeren langer werkloos en wonen zij noodgedwongen langer thuis, vertelt Van de Ven. De frustraties en ergernissen stapelen zich hierdoor op. "De kinderen hebben het gevoel dat ze niet deugen en dat reageren ze af op hun ouders. De ouders van kinderen die hun impulsen niet kunnen beheersen, merken dit meteen."

Ook dreigt dan het risico op een verslaving. "Vaak openbaart een gedragsprobleem zich in de puberteit. Op die leeftijd kunnen jongeren makkelijker aan drank en cannabis komen. De combinatie van een psychische aandoening met het ontbreken van een dagstructuur, maakt dat jongeren eerder naar de fles of drugs grijpen. Dat kan net het laatste zetje zijn waardoor het thuis escaleert."

Omdat er door de bezuinigingen steeds meer voorzieningen en dagbestedingen wegvallen voor jongeren met een psychisch probleem - bijvoorbeeld een autistische stoornis, depressie of schizofrenie - zien ouders zich genoodzaakt om ook de psychische verzorging van hun kind op zich te nemen.

"Ouders zijn in eerste instantie radeloos. Ze schamen zich dat het zover is gekomen, dat weerhoudt ze ervan hulp te zoeken. Ze hebben het idee dat ze hun kind verraden en niet genoeg van hem of haar houden als ze anderen om hulp vragen."

Vaders worden vaker fysiek mishandeld, is Van de Vens ervaring. "Zij geven vaker aan: tot hier en niet verder. Dat kan zorgen voor een agressieve reactie. Moeders reageren vaker inschikkelijk. Ouders worden onbewust uit elkaar gespeeld. Zo escaleert ook de relatie."

Van de Vens advies is om altijd hulp te zoeken. Dat is het beste voor zowel ouders als het kind. "In ernstige gevallen raad ik aan om altijd de politie te bellen, of de crisisdienst. In gezinstherapie kijken we naar de hiërarchie. Is de ouder nog wel de baas of heeft hij of zij een verbond gesloten met het probleemkind?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden