Racistische ondertoon verkiezingen New York Dinkins en Giuliani voeren een oude strijd om burgemeesterschap

AMSTERDAM - Opnieuw neemt de zwarte burgemeester van New York, David Dinkins, het vandaag op tegen de blanke openbare aanklager Rudolph Giuliani. Net als in 1989 hadden de argumenten in de strijd om het burgemeesterschap een racistische ondertoon en net als de vorige keer is tot op het laatste moment niet te voorspellen wie er gaat winnen.

WIM JANSEN

Zelfs president Bill Clinton, zijn vrouw, Hillary, en vice-president Al Gore hebben met hun persoonlijke bezoeken aan New York onvoldoende gewicht in de schaal kunnen leggen om Dinkins te verzekeren van herverkiezing tot 107e eerste burger van de stad. De zwarte burgemeester, die vier jaar geleden met amper een procent verschil won, staat er nu opnieuw onzeker voor. De meeste opiniepeilingen geven hem iets meer kans dan Giuliani, een zo klein voorsprongetje dat een betrouwbare voorspelling in feite onmogelijk is.

Het Witte Huis is buitengewoon bezorgd over het lot van Dinkins. Niet omdat hij zo'n goede vriend van de Clintons zou zijn, maar vooral omdat de Democratische partij zich op dit moment geen dramatische verliezen meer kan veroorloven. Twee maanden geleden ging de traditioneel Democratische stad Los Angeles bij burgemeestersverkiezingen over in Republikeinse handen en nog zo'n ommezwaai zou kunnen worden uitgelegd als een landelijk gebrek aan vertrouwen in Clintons beleid ten aanzien van de grote steden. Er vinden vandaag meer plaatselijke verkiezingen plaats: Boston, Miami, Detroit, Atlanta en Pittsburgh zijn aan een nieuwe burgemeester toe, Virginia en New Jersey stemmen over de gouverneur. Maar voor het Witte Huis is New York de lakmoesproef.

Twee keer is president Clinton naar New York gereisd om de bewoners uit te leggen waarom ze de zittende burgemeester moeten kiezen. Niet zo zeer om de persoonlijke kwaliteiten van Dinkins, filosofeerde hij afgelopen dinsdag, maar omdat het voor hem nu eenmaal “veel makkelijker is om een goede president te zijn ten aanzien van de stad en de staat New York, als er partijgenoten in het stadhuis en op de gouverneurspost zitten”. Dat was voor het plaatselijke dagblad Daily News, dat de kandidatuur van Giuliani steunt, aanleiding schamper te constateren dat de federale regering in Washington blijkbaar vrijgeviger zal zijn, als er een Democraat wordt gekozen.

En ja hoor, afgelopen weekeinde stuurde de president zijn minister voor stadsontwikkeling, Henry Cisneros, naar de Bronx met een cadeautje van honderd miljoen dollar. Daarmee kan de politiemacht in het verpauperde zuidelijke deel van deze stadswijk worden versterkt met vierhonderd agenten, die te voet patrouillerend de veiligheid in de grote woonblokken moeten verhogen.

Waar het in de af en toe heftige verkiezingscampagne om draaide, was de vraag hoe goed of hoe slecht het nu eigenlijk gaat met New York. Volgens de openbare aanklager is de stad diep weggezakt in een moeras van criminaliteit en armoede. Dinkins, van huis uit advocaat, beweert daarentegen dat het juist de goede kant op gaat met de misdaadbestrijding, althans: de cijfers bewijzen dat het er de afgelopen jaren niet slechter op is geworden, in tegenstelling tot de ontwikkelingen in andere grote steden.

Dat de economische recessie de stad veel banen heeft gekost, 350 000 in de afgelopen vier jaar, ligt buiten zijn verantwoordelijkheid. Dinkins vindt juist dat hij wel geprezen mag worden dat de stad onder die omstandigheden zo rustig is gebleven.

Hij wijst dan op de 178 etnische groeperingen in New York die zo'n honderd verschillende talen spreken en die deze stad toch maar samen draaiende houden. Zonder dat dit, behoudens een enkel incident, leidt tot grote raciale spanningen, zoals in Los Angeles en Miami.

Het zijn precies die incidenten waarop Giuliani, een katholiek uit Brooklyn, zijn campagne tegen Dinkins baseerde. Met verve zette hij zijn rol van gepassioneerde aanklager ook buiten de rechtszaal voort, om het bewijs te leveren voor zijn beschuldiging: Dinkins was vier jaar lang geen burgemeester van New York, maar slechts een burgemeester voor zijn 'eigen mensen', het zwarte bevolkingsdeel. Is die stelling bewezen, dan zou Giuliani daarmee de achterban van latino's en joden, die in '89 de zwarte kandidaat massaal steunden, van hem losweken.

Het bewijsmateriaal bestaat voornamelijk uit de reconstructie van de onlusten van 1991 in Crown Heights, een wijk in Brooklyn. Daar reed een joodse man per ongeluk een zwart kind dood, waarna er onlusten tussen de twee bevolkingsgroepen ontstonden en de zwarten een joodse fundamentalist vermoordden. Volgens Giuliani heeft Dinkins die zaak volstrekt onderschat, omdat hij blind is voor de fouten van zijn 'eigen mensen'. Dat zou ook de reden zijn waarom hij niet optrad, toen zwarten dagenlang een Koreaanse kruidenier terroriseerden, die een zwarte winkeldief in elkaar had geslagen.

Giuliani's aanpak leek succes te hebben, joden en latino's liepen naar hem over. Gedreven door dat succes ging hij steeds harder te keer tegen de al dan niet vermeende wantoestanden in de metropool, met het risico dat hij zijn hand heeft overspeeld. Want de laatste dagen was er sprake van een schrikreactie bij de New Yorkers: moet het echt oorlog worden in onze stad om de criminaliteit, de armoede en het druggebruik terug te dringen?

Tegelijkertijd werd Dinkins veel rustiger, diplomatieker, en gaf hij toe fouten te hebben gemaakt, waarvoor hij zijn verontschuldigingen aanbood. Dat is tamelijk ongewoon in de Amerikaanse politiek en lijkt een deel van zijn tegenstanders aan het aarzelen te hebben gebracht. De latino's, de sterkst groeiende bevolkingsgroep in de stad, weten het niet goed meer. Dinkins is wel erg voor de zwarten, maar belooft zijn leven te beteren. Daar tegenover staat Giuliani, die de zwarten zeker niet zal bevoorrechten, maar die wel erg blank en conservatief is, met zijn kruistocht tegen misbruik van sociale voorzieningen en misdaad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden