Racisme in Nederland? Kom nou!

Is er racisme in Nederland? Jazeker, en dat zelfs 'op veel terreinen en in verschillende gedaanten.' En dat moet iedereen -- van politici tot sinterklaasvierders - erkennen, schrijft het College voor de Rechten van de Mens in zijn jaarrapportage, die vandaag wordt gepresenteerd.

De rapportage komt juist in de week dat de Jamaicaanse Verene Shepherd voor de Verenigde Naties een werkbezoek brengt aan Nederland. Shepherd wordt bewaakt - zo fel waren de reacties toen zij Sinterklaas met zijn black Pete een terugkeer naar de slavermij noemde. Tot vrijdag onderzoekt zij klachten over discriminatie en racisme bij mensen met een Afrikaanse afkomst. Jonge demonstranten lieten gisteren in Amsterdam bij de herdenking van het afschaffen van de slavernij het luidruchtigst weten hoe ze daarover denken: ze zijn 'de behandeling als tweederangsburgers' meer dan zat.

Het College publiceert juist vandaag ook twee uitspraken die het 'dagelijks racisme' in Nederland illustreren. Club Red in Leeuwarden weigerde in de nieuwjaarsnacht een Antilliaanse gast, omdat andere Antillianen hadden gevochten. Discriminatie, vindt het College. De vroegere Commissie gelijke behandeling oordeelt ook dat Hollywood Music Hall in Rotterdam een jongen van Turkse komaf had moeten toelaten, ook al misdroeg een groep allochtonen zich juist op het moment dat deze bezoeker naar binnen wilde.

Het College constateert dat Nederland uitblinkt in het ontkennen, en het taboe op het benoemen van racisme is hier levensgroot. Voorbeelden: de hoogste politiebaas, Gerard Bouman, weersprak heftig dat de politie discrimineert, Gordon zag geen racistisch kwaad in zijn geintje tegen een Chinees over 'nummer 39 met rijst", en in het Zwarte Piet-debat werd ontkend dat hij voldoet aan een racistisch stereotype. En dat er in Nederland structurele vormen van racisme zouden bestaan: dat gelooft al helemaal haast niemand.

Het verwijt van racisme past volgens het College niet bij het positieve zelfbeeld dat Nederland van zichzelf heeft, als een tolerant land, met tolerante bewoners. Daar komt bij dat het debat in Nederland in harde bewoordingen wordt gevoerd. Haast alles is geoorloofd, zo liet de discussie over Zwarte Piet nog eens zien. "Ik mag racisme', noemt racisme-onderzoekster Philomena Essed dat.

Het College deelt ook politici in in de categorie ontkenners. Een rapport van de Europese commissie tegen racisme en intolerantie (Ecri) werd in de politiek aanvankelijk met ergernis ontvangen. Waar bemoeide zij zich mee, hoezo discriminatie op de arbeidsmarkt, in het onderwijs, bij de politie, in de horeca? Het College ziet wel een kentering: steeds meer politici zijn gaan erkennen dat racisme bestaat.

Samen met het Ecri, hield het College deze week een bijeenkomst over racisme, met Varene Shepherd als gast. Ontkenners waren daar vrijwel niet, integendeel, alom erkende het grotendeels witte gezelschap van wetenschappers en belangenbehartigers dat racisme diepgeworteld is, en vaak onbewust wordt geuit. Een welwilend oor vindt Shepherd vermoedelijk óók bij haar bezoek aan het Nederlands Centrum voor Volkscultuur. Dat presenteerde onlangs een eigentijdse Piet, zwart, maar zonder goud. Die kleine aanpassing van de traditie leidde bij Knevel en Van den Brink al tot een pittige discussie.

Protest bij herdenking afschaffen van slavernij

Bij het slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark werd gisteren de afschaffing van de slavernij herdacht. Jonge, deels geketende demonstranten, probeerden te verhinderen dat vicpremier Lodewijk Asscher daar zou spreken. "We wachten al 150 jaar op respect", schreeuwde iemand. "Dit is onze herdenking, wij hebben het recht hier te spreken, wat doet die witte man hier?" Toen ze uitgesproken waren, zei Asscher alle middelen te benutten tegen racisme. Maar wetten zijn onvoldoende: "We kunnen het alleen echt uitbannen als het in de harten verdwijnt."

Daarvoor verwees hij naar het onderwijs, naar kennis. De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan noemde het hoopgevend dat het slavernijverleden tegenwoordig op scholen ook aan bod komt. "Dit is een onvermijdelijk proces, er is geen weg terug." Waar hij kan vraagt hij er aandacht voor. Ook bij voorbeeld bij de opening van het Grachtenfestival. "Sommige mensen zeiden: is onze burgemeester een beetje depressief geworden? Nee hoor, ik kom alleen de belofte na die ik hier op deze plek vorig jaar heb gedaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden