Raadsman Langendoen: Justitie gebruikte criminele methoden

DEN HAAG - Justitie heeft ondeugdelijk verkregen verklaringen 'witgewassen' om te bewijzen dat ex-politiechef Klaas Langendoen meineed heeft gepleegd. Voor de enquêtecommissie Van Traa zou de ex-CID-baas Kennemerland hebben gelogen over illegale betalingen aan informant Sapman.

Van een onzer verslaggevers

Langendoens raadman, mr. A. van der Biezen, had gisteren geen goed woord over voor de manier waarop het openbaar ministerie heeft gepoogd zijn cliënt vast te nagelen. Volgens hem bediende justitie zich van criminele methoden zoals U-bocht-constructies en had het Sapman misbruikt om informatie los te peuteren over Langendoen en diens maat, rechercheur Joost van Vondel. Daarbij heeft de rijksrecherche verwerpelijke technieken gebruikt. Van der Biezen: “Er is sprake van sturing en regie van gesprekken. Die vormen van uitlokking en misleiding zijn een ernstige inbruik op de rechtorde en een schending van de beginselen van een behoorlijke procesorde”.

Langendoen staat terecht wegens leugens tegen de commissie-Van Traa, die de opsporingsmethoden van zijn rechercheteam in Haarlem onderzocht. Dat IRT-Kennemerland bediende zich van een onorthodoxe methode, waarbij informanten diep moesten doordringen in een misdaadbende. Onderdeel was het 'gecontroleerd doorlaten' van drugs, zodat de 'groei-informant' steeds belangrijker in de bende werd. Zo probeerde Langendoen de drugsbende van Etiënne Urka op te rollen.

Zoals aangekondigd, trok Van der Biezen hard van leer. “Het OM heeft gebruik gemaakt van verklaringen van getuigen waarvoor de betrokkenen geen toestemming hebben gegeven. Het gaat om verklaringen uit andere onderzoeken: de parlementaire enquêtecommissie Van Traa en een feitenonderzoek van de rijksrecherche. Deze verklaringen zijn dus onrechtmatig verkregen”.

Hij doelde onder meer op de belastende verklaring van de zus van Langendoen, Nelleke. In de Delta-operatie werd zij door haar broer ingezet bij een bedrijf van de Sapman in Equador. Zo zouden drugscriminelen in de val kunnen worden gelokt. Nelleke legde getuigenissen af onder beding dat die niet zouden mogen worden gebruikt voor een strafzaak. Zeker niet tegen haar broer.

De officier, mr. F. Slits, zag er geen probleem in die belofte te schenden. Hij 'smokkelde' haar verklaring zijn dossier binnen via het rapport van de commissie-Van Traa. Die statements had het openbaar ministerie ook nodig, meende Van der Biezen, “want driekwart van de aanklacht is gebaseerd op haar getuigenis: zonder Nelleke geen telastelegging”.

De advocaat kon er niet over uit dat Slits de stroman van het IRT-Kennemerland, Sapman, een 'betrouwbare figuur' heeft genoemd 'met een consistent verhaal'. Dat de tot zes maanden veroordeelde Van Vondel geld naar de Sapman 'sjouwde', heeft deze nooit ontkend. Maar Van Vondel en Langendoen ontkennen dat de laatste hem geld had gegeven.

De bewering van Sapman dat hij een keer 200 000 gulden van Langendoen heeft gekregen, raakt volgens de raadsman kant noch wal. “Sapman heeft in twee andere verklaringen gezegd dat hij zich heeft vergist en dat geld die keer toch van Van Vondel heeft gekregen. En de ene keer kreeg hij de twee ton in Nederland, dan weer thuis in België. Er deugt werkelijk niets van.”

Typerend, meende Van der Biezen, was de manier waarop het openbaar ministerie had geprobeerd te bewijzen dat Van Vondel de Sapman uit de greep van justitie wilde houden. Via voorgezegde telefoontjes moest de - doodsbange - Belg met een stel rijksrechercheurs om zich heen Van Vondel laten zeggen dat hij naar het buitenland moest vertrekken. “Pure belazerij”, vond de raadsman de geoefende telefoontjes.

Van der Biezen wees erop dat Langendoen van een 'respectabele crime-fighter' is geworden tot een 'verguisde boeman die symbool is van het falende opsporingssysteem'. Een onterechte uitkomst van een glanzende carrière van 24 jaar bij de politie. Langendoen had maar één doel voor ogen: criminelen achter slot en grendel brengen met behulp van hun eigen geld. Hooguit kan hem worden verweten, dacht Van der Biezen, dat de IRT-boekhouding rommelde. Verder niets.

Van der Biezen eiste daarom vrijspraak. Uitspraak 8 december.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden