Raadselachtig: de economie groeit, maar de consument blijft sceptisch

De consument is ambivalent geworden als het gaat om welvaartsgroei, meent minister Wiebes. Beeld Anp

Voor de tweede maand op rij daalt het consumentenvertrouwen. Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek CBS vindt het raadselachtig. Want een reden voor die daling ziet hij niet.

Hij herinnert zich nog wat hij een jaar of tien geleden zei. “Die tijden van twee procent economische groei komen niet terug.” Kletskoek, zegt minister Eric Wiebes van economische zaken donderdag op een persconferentie. Want de Nederlandse economie groeide het afgelopen jaar met 2,5 procent, blijkt uit vandaag gepubliceerde cijfers van het CBS. Afgelopen kwartaal bleef Nederland omliggende landen als Frankrijk, België en Duitsland zelfs voor met een groei van een half procent.

Die groei is voor een belangrijk deel het gevolg van de consument die zijn portemonnee vaker open trekt voor luxe producten als een auto of nieuwe televisie. Maar ook investeringen van bedrijven en de banengroei (vorig jaar kwamen er bijna 50.000 bij) gaven de economie een flinke impuls. Juicht de Nederlandse consument bij al dat goede nieuws? Nee, zegt Wiebes. “Helemaal niet zelfs.” De consument is ambivalent geworden als het gaat om welvaartsgroei, meent de minister. “Er is een enorm onbehagen. Moeten we dat wel willen, al dat werken, vragen ze zich af. Of: profiteert iedereen wel van de winst die we maken? En zorgt de groei niet voor nog meer CO2-uitstoot?”

Consumentenvertrouwen

Ook de CBS-cijfers tonen dat de consument niet in een juichstemming is. Ondanks het economisch goede tij daalde het consumentenvertrouwen voor de tweede maand op rij. Een raadselachtig fenomeen, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS erover. “Zowel het vertrouwen in de algehele economie als het vertrouwen in de eigen economische situatie zijn verslechterd. Dat laatste verbaast me, want tekenen voor daadwerkelijke verslechtering zijn er nog niet.” Hij wijst op de nog altijd dalende werkloosheid, de koopkracht die nagenoeg gelijk is gebleven. Dan: “Misschien komt het doordat de lonen nog altijd minder hard stijgen dan verwacht. Maar ook dat blijft gissen.”

Die toenemende scepsis onder consumenten signaleerde het CBS ook al in 2007. Een jaar later brak de crisis uit. Een voorbode? “Ik heb nooit gezien dat een daling van het economisch vertrouwen een crisis in de hand werkt. Wat in 2007 ook meespeelde is dat het in Amerika al rommelde met de hypotheken”, zegt Van Mulligen. Uiteindelijk brak in de zomer van 2007 de kredietcrisis uit. Dat is nu niet aan de orde, stelt de hoofdeconoom.

Industrie

Anders dan consumenten zijn bedrijven iets rooskleuriger over de economische toekomst. In de woningmarkt, maar ook in de industrie wordt volop geïnvesteerd. Wel kreeg de industrie in december een klap. De productie viel die maand ruim vier procent lager uit dan een maand eerder. De reeks stakingen in de metaalsector kunnen daarbij van invloed zijn geweest, zegt Van Mulligen. Maar die korte terugslag wijt hij eerder aan de feestdagen. “Er waren wat feestdagen die op een dinsdag vielen. Dus het kan best zijn dat bedrijven toen twee dagen dicht waren. Het wil absoluut niet zeggen dat het niet meer goed gaat. Sterker, het gaat goed. Maar er moet een keer komen dat die economische groei afzwakt.”

Duizend banen per dag

Het afgelopen jaar kwamen er elke werkdag 1000 banen bij, stipte minister Eric Wiebes van economische zaken en klimaat donderdag aan. De werkloosheid ligt met 3,6 procent historisch laag, zei de minister ook. “Alleen in 2001 en 1974 waren er minder werklozen.” Met een groei van elfduizend banen mag de sector handel, vervoer en horeca zich de grootste banenmotor van Nederland noemen. Op twee staat de uitzendbranche met zevenduizend extra banen. Er is inmiddels zoveel werk beschikbaar, dat ook de zogeheten langdurig werklozen sneller aan de bak geraken. Was eind 2017 ruim een derde van de werklozen langer dan een jaar thuis, in 2018 was dat nog maar 29 procent. 

Lees ook:

Personeelstekort zet rem op economische groei

De Nederlandsche Bank verlaagt de groeiverwachting voor de komende jaren. Steeds meer bedrijven lopen tegen hun grenzen aan nu zij onvoldoende geschikt personeel kunnen vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden