Raad van State: pastafarisme is geen godsdienst

Mienke de Wilde mag geen vergiet op haar hoofd zetten op haar pasfoto voor een identiteitsbewijs. Dat heeft de Raad van State bepaald. De Wilde is pastafari, een aanhangster van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster. Het vergiet is een van de regels van het pastafarisme.  Beeld ANP
Mienke de Wilde mag geen vergiet op haar hoofd zetten op haar pasfoto voor een identiteitsbewijs. Dat heeft de Raad van State bepaald. De Wilde is pastafari, een aanhangster van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster. Het vergiet is een van de regels van het pastafarisme.Beeld ANP

De Kerk van het Vliegend Spaghettimonster is geen godsdienst, dus mogen haar aanhangers op hun officiële pasfoto geen vergiet dragen. Zo oordeelde de Raad van State woensdag, nadat een vrouw een zaak had aangespannen.

Mienke de Wilde uit Nijmegen wilde voor haar identiteitskaart een foto gebruiken waarop ze een vergiet op haar hoofd draagt. Het vergiet is een heilig voorwerp binnen de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster, ook wel ‘pastafarisme’ genoemd. Aanhangers van de kerk geloven dat de wereld is geschapen door een onzichtbaar vliegend spaghettimonster. Het geloof parodieert christelijke dogma’s en gebruiken: zo zijn er in plaats van de tien geboden de acht ‘liever-nietjes’. Het waren er eerst tien, “maar de piraat Kapitein Mosey liet er per ongeluk twee vallen” zo valt op de website te lezen.

Volgens de Raad van State is het satirische element van de stroming zo overheersend dat het pastafarisme niet voldoet aan de criteria van 'overtuigingskracht, ernst, samenhang en belang' waaraan een religie moet voldoen. De criteria zijn vastgelegd door het Europees Hof van de Rechten van de Mens. Het ontbreekt het pastafarisme vooral aan ernst en samenhang, vindt de Raad.

De uitspraak gaat heel ver, zegt kerkrecht-expert Teunis van Kooten. “De Nederlandse wet kent geen definitie van religie, vanwege de vrijheid van godsdienst. Het is daarom heel bijzonder dat een rechter zich nu uitlaat over wat een religie in ieder geval niet is.” Toch is de uitspraak niet in strijd met de scheiding tussen kerk en staat, legt Van Kooten uit. “Die scheiding heeft alleen betrekking op de geloofsleer, daar mag de staat geen inbreuk op plegen. Deze uitspraak gaat daar aan vooraf: is er überhaupt sprake van een godsdienst?”

Het pastafarisme ontstond in 2005 in de Verenigde Staten, toen de staat Kansas besloot om het christelijke scheppingsverhaal als gelijkwaardig alternatief voor de evolutietheorie te onderwijzen. Student Bobby Henderson schreef daarop een brief, waarin hij stelde dat in dat geval ook de theorie van het Vliegend Spaghettimonster in de les moest voorkomen. Hij plaatste de brief op zijn website; het werd een wereldwijde internethit.

Fokko Oldenhuis, hoogleraar Religie en Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, is blij met de uitspraak van de rechter. Die zorgt voor meer juridische duidelijkheid. “We moeten zuinig zijn op het begrip godsdienst, anders hollen we het uit. In het geval van het pastafarisme is het volkomen terecht dat de rechter niet aarzelt om te beoordelen of hier sprake is van godsdienst. Het antwoord is nee, want het satirische element overheerst. Daarom mag aan de serieusheid worden getwijfeld. Je kunt zeggen dat je echt gelooft en dat praktiseren door een vergiet te dragen, maar dat verandert er niets aan dat het in essentie als grap bedoeld is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden